Waarom gaan de eindexamens in het voortgezet onderwijs door? Minister Slob wikt en weegt: tussen de belangen van scholieren en die van het vervolgonderwijs. ‘Maar als we niet oppassen halen we het niveau van het hele onderwijs omlaag.’

De geslaagde leerling is in zekere zin te vergelijken met een coronapatiënt. Je moet er niet te veel van hebben want dan loopt het systeem vast. Het klinkt cru, maar dit is voor demissionair onderwijsminister Arie Slob een van de overwegingen om te besluiten de centraal schriftelijke eindexamens wel door te laten gaan.

Onderwijsdeskundige Marinus Giesing beaamt het. ,,Vanuit het hoger onderwijs is een hele sterke lobby om dit jaar de examens alsjeblieft wel door te laten gaan. Want tijdens de coronapaniek vorig jaar werd gezegd: laat de examenleerlingen niet de dupe worden. Met als gevolg dat bijna iedereen slaagde.’’

Dit leidde tot een toevloed van studenten op hbo en universiteit: 10 procent meer dan normaal. In gewone jaren slaagt gemiddeld ongeveer 90 procent van de leerlingen voor eindexamen op het vmbo, havo en vwo. De welwillendheid van vorig jaar - waarbij de eindexamens niet doorgingen en scholen alles op alles zetten om leerlingen het diploma te laten behalen - leidde tot een score van bijna 99 procent.

Kwaliteit is niet hetzelfde

Giesing is directeur van twee scholen voor voortgezet onderwijs in Leeuwarden: Esdoorn en @Forum, beide onderdeel van scholengemeenschap Comenius. De scholen bieden onderwijs van mavo tot en met vwo. Hij is verklaard tegenstander van het laten doorgaan van de eindexamens.

,,Laten we wel wezen: ondanks alle inzet van scholen is de kwaliteit van online onderwijs niet hetzelfde als lesgeven in een klas. Er gaat veel verloren in de overdracht van beeldscherm naar beeldscherm.’’ Onlangs keek de Onderwijsinspectie een dagje mee bij het online-onderwijs. ,,Ook de inspectie vraagt zich af: wat maakt nu dat het rendement zo anders is dan normaal? Want de stof die vorig schooljaar voor de vakantie in de periode van online-lesgeven is behandeld blijkt veel minder te beklijven.’’

Toetsen wijzen het uit. Niet alleen op zijn eigen scholen, maar ook in de rest van het land. ,,Het is soms een slachtpartij. Als je nu examens zou afnemen zou hier en daar niet meer dan 60 procent slagen’’, aldus Giesing. ,,Dit is zeer onrustbarend.’’

Schrap het eindexamen

Maar dit probleem is goed op te lossen, zegt hij. ,,Als je de eindexamens schrapt heb je vanaf nu tot het einde van het schooljaar de tijd om echt onderwijs te geven. Kennis bijspijkeren. En als je dan op schoolniveau serieuze toetsen afneemt kun je heus wel bepalen of een leerling het diploma verdient - of niet.’’

Wetenschappelijk onderzoek steunt hem. Hoogleraar Martijn Meeter van de VU in Amsterdam publiceerde deze week onderzoek naar studiesucces. Daaruit blijkt dat resultaten van de schoolexamens een betere voorspeller zijn dan scores op de eindexamens. Leerlingen die vorig jaar slaagden doen het niet slechter dan andere eerstejaars, concludeert Meeter.

De route die Slob nu inslaat is niet zonder gevaar, vindt Giesing. De eindexamens worden meer gespreid, er zijn extra herkansingen en een onvoldoende die anders fataal zou zijn is dat nu niet.

90 procent zal slagen

Het resultaat laat zich raden: net als in andere jaren zal zo’n 90 procent van de scholieren slagen. Want als de examenresultaten tegenvallen – omdat veel leerlingen door de coronamaatregelen minder kennis hebben opgedaan dan normaal – wordt de zogeheten N-term verhoogd.

Dit instrument gebruikt het ministerie om het aantal geslaagden op het gewenste niveau te houden. Als een examen landelijk slecht is gemaakt, begint de puntentelling van de goede antwoorden niet op 0, maar bij voorbeeld al bij 1,5. Het helpt zo bij een gelijkmatige doorstroom van geslaagde leerlingen naar het vervolgonderwijs.

,,Je ziet nu dat het ministerie tegen basisscholen zegt: adviseer ambitieus. En tegen het voortgezet onderwijs: kijk kritisch naar je normen, oftewel laat zoveel mogelijk leerlingen ‘normaal’ overgaan.’’ Tel daarbij eenvoudiger eindexamens op en Giesing vreest ,,dat we over een paar jaar tot de conclusie komen dat we het algemeen niveau van het onderwijs in Nederland omlaag hebben gehaald’’.

Sylja: ‘Schrappen, anders veel te veel stress’

loading

Het is voor Sylja Lommerse (16) uit Menaam geen moeilijke vraag. Wat had minister Slob moeten besluiten over de centrale schoolexamens? ,,Schrappen. Dat zou voor mij heel veel minder stress betekenen’’, zegt de leerling van 4 mavo van Simon Vestdijk in Franeker. In de wetenschap dat een extra onvoldoende nu niet fataal is kan ze leven met het doorgaan van de examens: ,,Dat stelt me wel gerust.’’ Maar toch: ,,Vorig jaar in de derde klas en nu in de vierde hebben wij best wel veel lesstof gemist. Iedereen in mijn klas vindt het echt heel spannend. We gaan elke dag naar school, maar de lessen zijn ingekort tot 25 minuten. En dus moet je vooral heel veel thuis doen. Dat is moeilijk, want je moet jezelf de hele tijd maar zien te motiveren.’’

Jens: ‘Doorgaan, ik hoef het diploma niet cadeau’

loading

,,Het is kantje boord, maar ik sta nu op slagen’’, zegt Jens de Klerk (16) uit Harlingen. De havist van Simon Vestdijk in Harlingen is blij met de extra marge die Slob nu bij de examens biedt. Voor zijn gevoel heeft hij de zaken nu redelijk onder controle, ,,maar ik had zelf wel door dat de online lessen van vorig schooljaar niet zoveel hebben opgeleverd als gewoon naar school gaan.’’ Jens beschouwt de centrale eindexamens als een aantal extra kansen om het diploma te halen. ,,Ik ben blij dat we als examenleerlingen elke dag les op school hebben, ook al is het een verkort lesrooster. En als ik dan straks na de eindexamens mijn diploma heb kan ik trots zijn op mezelf. Ik hoef het niet cadeau.’’

Talitha: ‘Graag soepelere nomen bij examens’

loading

Ze redt zich wel, zegt Talitha Terpstra (16) uit Wijnaldum. Maar de examenleerling uit 4 mavo van Simon Vestdijk in Harlingen vindt het al met al maar ‘een raar jaar’. Dat de examens toch doorgaan is ook wel een beetje vreemd, ook al geeft de extra onvoldoende wat lucht. ,,Vorig jaar werden ze geschrapt, maar wij hebben ons veel minder goed kunnen voorbereiden dan de scholieren toen. Het verkorte lesrooster is beter dan online-les, maar je moet zelf wel meer doen nu. Wat mij betreft hadden de examens alleen over de kernvakken mogen gaan. En dan was het mooi geweest als we die extra onvoldoende voor een van die vakken hadden mogen gebruiken.

Milan: ‘Halen van examens geeft meer voldoening’

loading

Milan Postma (15) uit Franeker moet even nadenken voor hij antwoord geeft op de vraag: wel of geen eindexamens? ,,Het is een goeie vraag voor mij. Want als er geen examens zouden zijn en ik kijk naar mijn cijfers nu, dan zou ik geslaagd zijn. Maar ik denk toch dat het me niet echt voldoening zou geven om te slagen zonder het examen te doen. Dus ik ben blij dat de centrale eindexamens met deze aanpassing toch doorgaan.’’ Milan doet bij Simon Vestdijk in Franeker vmbo-kader. ,,Ik ga mijn gangetje wel, nu is vooral de avondklok heel vervelend. Online ging het ook wel chill, maar het is toch beter om naar school te gaan. Thuis was ik toch sneller afgeleid. Man, wat heb ik veel zitten gamen, Rainbow Six Siege …’’

Chris: ‘Ik denk dat de examens uiteindelijk toch niet doorgaan’

loading

Chris Kooijman (18) zit deze week vast op Terschelling. Door ijsgang kan hij niet naar zijn klasgenoten in 6 vwo van Simon Vestdijk in Harlingen. ,,School doet er echt veel aan om ons te helpen, vind ik. Nu volg ik de lessen thuis in Midsland online. Dat Slob de exameneisen versoepelt vind ik heel goed. Dat geeft aan dat hij weet dat er toch veel achterstanden zijn. Hierdoor kunnen toch meer mensen die door de coronahectiek achter geraakt zijn, maar het eigenlijk wel kunnen, toch hun diploma halen. Voor mij verandert het niks: juist de kernvakken Engels en wiskunde B vind ik lastig. Trouwens: ik verwacht dat de examens uiteindelijk toch niet doorgaan omdat er een derde golf komt.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Coronavirus
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct