'Vrijwilligers brandweer worden onbetaalbaar'

Nieuwe Haagse wetgeving en Europese richtlijnen maken de inzet van vrijwilligers bij de brandweer onbetaalbaar. Ook bestaat de kans dat veel vrijwilligers zullen afhaken.

Dat vrezen de brandweercommandanten van Groningen en Drenthe. Ook in Friesland bestaan zorgen.

In de drie noordelijke provincies is de brandbestrijding vooral afhankelijk van vrijwillige brandweerlieden. Alleen Leeuwarden, stad Groningen en Emmen hebben een beroepskorps.

Wim Kleinhuis, directeur van de Veiligheidsregio Fryslân, zegt: „Er zit Europese regelgeving aan te komen op basis van een recent arrest. Dat zegt dat als je precies hetzelfde wordt opgeleid, precies hetzelfde doet, en dezelfde kwalificatie-eisen hebt, je hetzelfde moet worden betaald. De manier waarop we vrijwilligheid bij de brandweer nu hebben ingericht, kan dan problemen geven. Ons bestuur is hiervan op de hoogte. We hebben een professor gevraagd om te kijken wat de gevolgen precies zijn van het arrest.”

Regelgeving uit Den Haag

Daarnaast staat de huidige manier waarop de brandweer met het inzetten van vrijwilligers is georganiseerd onder druk wat betreft de rechtspositie van ambtenaren. Ook daardoor dreigt de brandweer onbetaalbaar te worden.

Vooral de Wet Normalisering Rechtspositie Ambtenaren (Wnra) baart de brandweercommandanten zorgen. Die wet moet ervoor zorgen dat arbeidsverhoudingen bij de overheid gelijk zijn aan de verhoudingen in het bedrijfsleven. Daar mag alleen bij zwaarwegende redenen van worden afgeweken.

'Vrijwilligers als parttimers gaan betalen, dat wordt ingewikkeld'

Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties besloot eerder al om deze wet nog niet in werking te laten treden voor personeel van veiligheidsregio’s. Zoals het nu lijkt gaat dat wel gebeuren vanaf 1 januari 2021.

Kleinhuis: „De Wnra overkomt alle ambtenaren, ook vrijwilligers. Als je die kaal uitvoert, is het niet zo’n groot probleem. Dan kan vrijwilligheid bij de brandweer op dezelfde manier blijven gaan als dat nu gebeurt.”

Hele andere relatie

Roelf Knoop, regionaal commandant van de Brandweer Groningen: „Ik ben bang dat veel vrijwilligers straks afhaken. Deze wet Wnra betekent dat er een hele andere relatie ontstaat met onze ongeveer 750 vrijwilligers. Nu krijgen vrijwilligers een vergoeding voor elke keer dat zij uitrukken.''

,,Als deze wet wordt ingevoerd, gaat de organisatie er heel anders uitzien. In het uiterste geval moeten wij vrijwilligers straks als parttimers in dienst nemen. Daarmee dreigt de brandweerzorg, in landelijke gebieden zoals Groningen, onbetaalbaar te worden.”

Kleinhuis is optimistischer: „We gaan hier wel uit komen. We moeten wel actie ondernemen, maar ik denk niet dat er vrijwilligers gaan afhaken.”

Fred Heerink, regionaal commandant brandweer Drenthe: „Als je blijft doen wat je deed, wordt het inderdaad ingewikkeld om vrijwilligers te gaan betalen als parttimers. Maar ik weet niet of het onbetaalbaar wordt. Het wordt wel duurder, maar het is maar net hoeveel geld de samenleving ervoor over heeft.”

Organiseren in de toekomst

Heerink is programmaleider vrijwilligheid van een landelijke werkgroep die nadenkt over hoe vrijwilligheid bij de brandweer in de toekomst kan worden georganiseerd.

„We bekijken hoe we brandweerzorg in de toekomst kunnen blijven organiseren, als er steeds minder mensen tot de beroepsbevolking horen waar we brandweervrijwilligers uit kunnen werven. Daarnaast kijken we naar hoe de rechtspositie van de vrijwilligers er in de toekomst uit moet gaan zien.”

Het ministerie van Veiligheid en Justitie denkt nog na over een nadere uitwerking van de Wnra voor de veiligheidsregio’s. Kleinhuis verwacht de uitkomsten van het onderzoek in de loop van deze of volgende maand..