Het Openbaar Ministerie haalde met een criminele burgerinfiltrant het zwaarste geschut van de plank in de drugs-, wapen- en witwaszaak Vidar. Dit bijzondere opsporingsmiddel roept de nodige vraagtekens op.

18.000 vellen papier, 170 agenten, 28 aanhoudingen, 22 verdachten, 17 invallen en 4 pro-formazittingen bevat de drugs-, wapen- en witwaszaak Vidar inmiddels. 25 dagen zijn uitgetrokken voor de inhoudelijke behandeling die voor dit najaar staat gepland.

En het begon allemaal met een al dan niet toevallige ontmoeting tussen een gedeserteerde crimineel en een 35-jarige kennis uit Leeuwarden. Ze waren elkaar op woensdag 3 januari 2018 in Leeuwarden tegen het lijf gelopen toen de 35-jarige een tatoeage wilde laten zetten.

De oude boef, die op dat moment al ingeschreven stond in het Team Burger Opsporing van de Landelijke Eenheid, zou de Leeuwarder hebben gewenkt. ,,Achteraf gezien stond hij op mij te wachten’’, verklaarde de 35-jarige later aan de politie.

,,Uitlokking’’, zo betoogde Tony Boersma, advocaat van een andere, eveneens 35-jarige, Leeuwarder, tijdens de eerste pro-formazitting in juni vorig jaar hierover dan ook. Boersma vond dat het OM niet ontvankelijk verklaard moest worden. Want niet de Leeuwarder, maar de infiltrant zou steeds over drugs begonnen zijn. ,,Ik ben heel boos over de manier waarop ik in deze zaak terechtgekomen ben’’, zei de verdachte destijds. ,,Als hij me niet had gepusht, had ik nooit iets gedaan.’’

Probleem is dat niet na te gaan valt hoe het eerste contact daadwerkelijk is verlopen. Het gesprek werd namelijk niet vastgelegd. ,,De criminele burgerinfiltrant had van meet af aan omhangen moeten zijn met opnameapparatuur’’, stelde advocaat Boersma de afgelopen week tijdens pro-formazitting nummer vier. ,,Want de belangrijkste gesprekken zijn niet weergegeven.’’

De opnamen die er wel zijn, mogen niet worden beluisterd. Het Openbaar Ministerie wil de stem van A-4110 niet prijsgeven. Want te gevaarlijk. Deze krant was volgens de officier al eens ,,uitgebreid, veel te uitgebreid’’ op A-4110 ingegaan. ,,Het heeft het waarborgen van zijn veiligheid bemoeilijkt.’’

Lees ook [PREMIUM] Wie is Kees? Oplichter, sjacheraar en criminele burgerinfiltrant die zich mengde in de plannen van twee Friese motorbendes

Volgens een aantal advocaten staat in de verslagen echter niet alles correct weergegeven. Als hen de opnamen wordt geweigerd, dan ,,zou de verdediging zijn taak niet kunnen uitvoeren’’, sprak Richard van der Weide, advocaat van een 50-jarige Leeuwarder, de afgelopen week tijdens de vierde pro-formazitting.

Of, zoals Max den Blanken, raadsman van een 49-jarige inwoner van Helsinki, het verwoordde: ,,Dan heb je een volstrekte oncontroleerbaarheid en moet je grotendeels vertrouwen op de eerlijkheid van een bewezen crimineel.’’

Via de 35-jarige Leeuwarder wilde het Openbaar Ministerie zien te achterhalen of leden van de Hells Angels North Coast (HANC), de afdeling Harlingen van de Hells Angels, zich, al dan niet georganiseerd, bezighielden met criminele activiteiten. De Leeuwarder was sergeant at arms van de Red Devils Leeuwarden, een supportclub van de Hells Angels Harlingen.

In april 2018 besloot de politie de oude boef als A-4110 in te zetten om ‘stelselmatig informatie in te winnen’. Hij werd vertrouwd en was de spil in verschillende drugsdeals.

De overloper moest een buitenlandse afnemer introduceren en zelf uiteindelijk naar de achtergrond verdwijnen. Maar dat is nooit gelukt. Alleen via hem lukte het de politie het gesloten bastion van de motorclubs binnen te dringen.

Toen de rol van A-4110 groter werd, vroeg justitie toestemming aan minister Ferd Grapperhaus om de man voortaan te laten werken als criminele burgerinfiltrant. Middels een op 21 maart 2019 gedateerde brief, zonder kenmerk en in het bezit van deze krant, staat dat de bewindsman toestemming verleent ,,met betrekking tot de casus waarvoor mijn toestemming is vereist’’.

Deze passage riep bij verschillende advocaten vraagtekens op. ,,Welke casus?’’, vroeg advocaat Van der Weide zich af. Hij eist uitleg van minister Grapperhaus. ,,Schriftelijk. Of door hem als getuige te horen.’’

,,Nergens valt te lezen dat het hier om een criminele burgerinfiltrant gaat’’, sprak Erik Stoeten, advocaat van een 56-jarige man uit Zurich dinsdag. ,,Zo’n zaak, zoveel belangen, zo’n instrument, daar moet meer duidelijkheid over komen’’, vond hij.

Ontbreekt dit bewijs, dan heeft dit gevolgen voor het hele strafproces, zo benadrukte advocaat Meike Lubbers van een 44-jarige verdachte uit Wergea. ,,Het zou immers om een onrechtmatige opsporingsmethode kunnen gaan.’’ Sander Janssen, die een 47-jarige Leeuwarder bijstaat, constateerde dat ,,de rechtbank de informatie die het OM niet leverde wel nodig heeft’’.

En dan is er nog de buit. ‘Slechts’ 86 kilo speed bedroeg deze, bestemd voor Finland, maar vlak voor de Duitse grens op 2 maart 2020 op de A7 onderschept. De hoeveelheid steekt schril af bij de vangsten die nu en dan in de havens van Rotterdam en Vlissingen worden gedaan, merkt Bart Canoy, advocaat van een 35-jarige Leeuwarder, op.

Zo werd er vorige maand 1500 kilo heroïne onderschept in de haven van Rotterdam. Hiervoor zitten onder meer twee mannen (38 en 37 jaar) uit Harlingen en Tzummarum vast. Volgens het Openbaar Ministerie betreft dit de grootste heroïnevangst ooit in Nederland.

De meeste advocaten gaven vorig jaar al aan de zaak Vidar ,,lang niet ernstig genoeg’’ te vinden voor zo’n zwaar middel als de criminele burgerinfiltrant.

Was er uitgegaan van een hogere opbrengst? Viel deze vangst tegen? Er zijn immers, zoals gezegd, veel grotere ladingen drugs onderschept zonder dat er deze zware opsporingsmethode aan te pas kwam.

De officieren willen deze vragen op dit moment niet beantwoorden. Ze geven via een woordvoerder aan ,,alleen verantwoording af te leggen in de zittingszaal tijdens het requisitoir’’.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Vidar
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct