Hoe haal je het weidevogeldebat uit de patstelling? ,,Houd het simpel, stap naar de rechter’’, bepleit natuurbeschermer Jaap Dirkmaat. De Nederlandse overheid heeft volgens hem de wettelijke plicht om de grutto voor uitsterven te behoeden.

Hoe valt dat idee? Vogelbescherming en Wereld Natuur Fonds staan niet te trappelen. Natuurmonumenten en Kening fan’e Greide willen er over nadenken. En de natuurboeren van It Lege Midden vragen de overheid liever om een snelle aanpak van roofdieren.

Het voortbestaan van de grutto is een ,,keiharde rijksverantwoordelijkheid’’, vindt Jaap Dirkmaat, directeur van de Vereniging Nederlands Cultuurlandschap. Nederland moet de grutto langdurig redden. Dirkmaat: ,,Ga maar uit van duizend jaar. En verder geen gezeur. Wat denken we nou? Dat er een tijd komt dat we zeggen: ach, die stervende aarde, wat maakt het ook uit... Dat gebeurt niet. Het wordt alleen maar erger.’’

En Nederland kan niet zeggen dat de habitat van de vogels nu eenmaal kapot of verdwenen is, stelt hij. ,,Als de habitat van een door het land te beschermen soort onvoldoende voorhanden is, dan is de staat verplicht die te herstellen tot een niveau waarin de duurzame instandhouding gegarandeerd is.’’

Verdrag: voor uitsterven behoeden

In 1992 ondertekende Nederland in Rio de Janeiro een mondiaal Biodiversiteitsverdrag en in 1979 committeerde ons land zich aan de EU Vogelrichtlijn, voor de instandhouding van alle in het wild levende vogelsoorten.

Wat dat betekent? Jaap Dirkmaat: ,,De Nederlandse overheid moet de grutto voor uitsterven behoeden. Ze heeft decennia toegestaan dat significante aantallen werden gedood, eerst al bij de invoering van de cyclomaaier in de jaren zeventig en tachtig, en vervolgens bij de invoering van de verplichte mestinjectie vanaf 1993. Toen al had de Nederlandse staat gebieden moeten uitzonderen om de gruttopopulatie op peil te houden.’’

loading

Op luide toon: ,,De schrijvers van verdragen weten heel goed dat overheden met smoesjes via de achterdeur proberen weg te komen. Een land kan een habitat niet laten verslonzen tot die is verdwenen en dan verrast roepen: O jee, weg! Als je een dier onrechtmatig, door eigen schuld laat uitsterven moet je een boete betalen tot de dag waarop je de soort herintroduceert.’’

Geld op tafel leggen

Waar Congo en Rwanda de berggorilla’s overeind moeten houden, dient Nederland dat met de grutto te doen, zegt hij. ,,En daar moeten we verdomd hard aan gaan trekken, dat kost klauwen met geld maar dat heeft de overheid gewoon op tafel te leggen.’’

En daarbij maakt het niets uit dat het rijk het natuur- en landschapsbeheer aan de provincies heeft uitbesteed. Dirkmaat: ,,Toen dat gebeurde heb ik al eerder gezegd: dit kan niet, want de Nederlandse staat is verantwoordelijk voor de naleving van internationale verdragen, en niet de provincies.’’

Maar de overheid laat het erbij zitten, vindt hij, en de provincies modderen ieder voor zich voort met een beperkt budget. Dirkmaat: ,,Mensen in Congo hebben niet eens een bestralingsapparaat als ze borstkanker hebben en die moeten toch gorilla’s redden. Maar wat doen wij? We zwemmen in het geld, we hebben alles wat ons hartje begeert en we zijn niet eens in staat om de grutto in leven te houden.’’

Weer halvering

Het tal Nederlandse broedparen is de laatste decennia met circa 75 procent gedaald. In de jaren zestig waren er nog 120.000, nu zijn het er volgens grutto-onderzoeker Theunis Piersma nog zo’n 25.000.

Dirkmaat: ,,We stevenen af op een nieuwe halvering. En als de overheid niet ingrijpt, dan hangt Nederland gewoon een boete boven het hoofd. Van 200.000 euro per dag. Dag in dag uit.’’ Want volgens de Europese habitat- en vogelrichtlijn moet Nederland zorgen voor een zogeheten aantoonbare duurzame instandhoudingssituatie. ,,En die is er niet.’’

Daarom, zegt Dirkmaat, wordt het tijd dat er eindelijk eens iemand naar de rechter stapt. Zelf spande hij jaren geleden, met zijn Stichting Das en Boom, onder meer een rechtszaak aan over de korenwolf.

Staatssecretaris Henk Bleker wilde de bescherming van de zwaar bedreigde hamstersoort destijds overdragen aan de provincie Limburg zonder er budget voor uit te trekken. Maar in 2011 oordeelde de rechter dat de staat wel degelijk financieel over de brug moest komen.

Steun voor gruttozaak

Das en Boom voerde vijf grote rechtszaken. ,,Alles bijelkaar waren we daar 3,5 ton aan kwijt. We kregen steun van een grote partij en de rest sprokkelden we bij elkaar. We zeiden: opa’s en oma’s, vaders en moeders: Koop natuurrechten voor je kinderen en dan gaan wij die procedures wel doen. We hebben alles gewonnen, op een na.’’

Mocht er een zaak komen over de weidevogels dan belooft Dirkmaat steun. ,,Dan gaan wij ook geld voor de gruttozaak sprokkelen. Boeren in geschikte gruttogebieden moeten gewoon worden betaald om grutto’s te produceren die succesvol uitvliegen naar Afrika.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Landschapspijn
Kening fan e Greide
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct