Illustere Figuren aan het werk in Tryater

Verliezers treuren en winnaars zijn dolblij met Fries cultuurgeld: 'Kippenvel over mijn hele lijf'

Illustere Figuren aan het werk in Tryater Foto: Niels Westra

De cultuurmiljoenen zijn verdeeld. De een heeft een prachtig rapport, de ander ronduit teleurstellend. Verliezers treuren, winnaars zijn dolblij.

Om te beginnen: de winnaars van deze subsidieerdeling.

Winnaars

Ivgi&Greben

loading

Met drie ton per jaar is dansgezelschap Ivgi & Greben de meest royaal bedeelde en zeker de meest verrassende nieuwkomer in de infrastructuur van de provincie. En dat terwijl Uri Ivgi uit Israël, en geboren Leeuwarder Johan Greben niet eens in Friesland wonen. ,,We gaan een huis in Friesland zoeken, en een plek om te werken”, zegt Greben, dolblij. ,,We zijn perplex, dat het toch is gelukt.”

De commissie waardeert de artistieke kwaliteit, maar ook de internationale dimensie en de plannen die het duo in Friesland heeft. Zo willen ze behalve reguliere voorstellingen zogenaamde I&G Experiences opzetten, waarbij samengewerkt wordt met mensen van buten de dans. ,,Niet om zieltjes te winnen voor Ivgi & Greben, maar om interesse te wekken voor de kracht van beweging en wat je daarmee uit kunt drukken.” Verder sluit het duo aan bij Sense Of Place, uitgerekend een van de verliezers in dit rapport.

Opera Spanga

loading

Corina van Eijk van Opera Spanga had na 31 jaar bijna de handdoek in de ring gegooid. ,,Ik zei tegen mijn lief: als we geen geld krijgen, dan stop ik.’’ Een operaproductie is duur, Spanga kan medewerkers bijvoorbeeld niet altijd marktconform betalen. De 120.000 euro die Opera Spanga nu per jaar krijgt, wordt onder meer aangewend voor educatieve programma’s. Zo wordt bijvoorbeeld een twee jaar durend programma ontwikkeld en opgezet voor leerlingen van de Maritieme Academie. ,,Spanga is belangrijk voor het culturele klimaat in Fryslân en uniek als operaproducent van nieuw werk en nieuwe vormen en visie’’, aldus de adviescommissie.

Oranjewoud Festival

De commissie waardeert het zeer dat artistiek leider Yoram Ish-Hurwitz van dit kamermuziekfestival zelf uitvoerend musicus is, èn dat hij praktisch op het festivalterrein in Oranjewoud woont.

Ook een groot pluspunt voor het Oranjewoud Festival, dat een ton per jaar krijgt: dat er ruimte is voor vernieuwing, vaak in de vorm van wereldpremières. ,,Dit is voor iedereen een ongelooflijk moeilijke periode, ook voor componisten. Ik draag ze een warm hart toe, ik vind hun werk ongelooflijk belangrijk en wil hen graag opdrachten geven. Maar dan moeten we in augustus de volgende horde nemen: het Fonds Podiumkunsten.” Verder wil hij nog meer gaan werken met de plek: Oranjewoud en omgeving. ,,Dit is zo’n unieke locatie, dat geeft heel veel inspiratie en mogelijkheden voor de toekomst.”

Pier 21

De commissie is ,,zeer positief” over de aanvraag van theatergroep Pier 21, zo positief dat elk jaar het hele aangevraagde bedrag van 250.000 euro overgemaakt wordt. Zowel de artistieke als de zakelijke kwaliteiten van oprichter David Lelieveld worden geroemd.. Hij is een ‘krachtige, inventieve leider’ en ‘kent alle mogelijke speelplekken in Friesland en praat met iedereen om voor zijn voorstellingen optimaal aandacht te genereren’. ,,Wy dogge it mei-inoar, dit is in fantastyske klup meiwurkers”, reageert Lelieveld,. ,,Wy binne superbliid, nei acht jier wurkjen en ûndernimmen sûnder strukturele basis. ”

Museum Belvédère

Bij de musea is Belvédère in Oranjewoud de grote winnaar met twee ton. ,, De museumcommissie is niet zuinig met complimenten. ‘De collectie is uniek en van hoge kwaliteit,het verzamelbeleid is helder en de visie op collectiebeheer is aansprekend’Directeur Han Steenbruggen: ,,We hebben ons ingezet voor ons museum, met respect voor anderen. We hebben ons na een lange periode van intensief lobbyen onder de aandacht van de provincie gebracht.Het gaat niet alleen om het geld, het gaat ook om de erkenning. Als relatief nieuw museum staan we er in één keer goed op.” De commissie adviseert wel om de samenwerking met Museum Drachten te versterken. ,,We waren toch al van plan om dingen samen te doen, dat heeft de commissie goed gezien.”

Illustere Figuren

loading

,,We zijn nu echt klaar voor de volgende stap’’, zegt Raymond Muller van theatergezelschap Illustere Figuren. Hij fietste gistermiddag over Het Vliet in Leeuwarden toen hij het telefoontje kreeg met de mededeling dat de Illustere Figuren 80.000 euro is toegekend. ,,Waanzinnig. Ik kreeg kippenvel over heel mijn lichaam.’’ De adviescommissie vindt dat er een ,,excellent uitgewerkt meerjarenplan’’ is ingediend. Illustere Figuren, gevormd door vijf mannen, maakt theater over hoop en positiviteit. In de komende jaren staat er onder meer een eigen versie van Nescio’s De Titaanjes op het programma en een voorstelling in Museum Dokkum over Bonifatius. Het wordt in meerdere talen gemaakt, zodat het ook in het buitenland opgevoerd kan worden.

Eise Eisinga Planetarium en Museum Martena

De vlag ging ook uit bij het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium en Museum Martena in Franeker. Beide musea krijgen 600.000 euro om gezamenlijk het verhaal van de universiteit en de wetenschap in Friesland uit te dragen.

Verliezers

Landbouw Museum

loading

Een van de grote verliezers is Het Landbouwmuseum in Leeuwarden. Sinds 1991 kreeg het museum structureel subsidie. Vanaf volgend jaar van 185.000 euro naar niets, is het advies. De commissie vindt het museum niet uitgesproken genoeg. terwijl ,,landbouw momenteel in het brandpunt van het maatschappelijk debat staat’’, aldus de commissie. ,,Dit komt as in tongerslach by heldere himel’’, zegt directeur Henk Dijkstra. De commissie adviseert de provincie om het museum om te vormen tot een Museum fan it Lân, ,,waarbij de nadruk komt te liggen op de sociale en economische geschiedenis van de boeren, landarbeiders, ambachtslieden en nijverheid met ruimschoots aandacht voor de landbouw, maar ook voor een historische kijk op de actuele thema’s van het platteland’’. Volgende week gaat Dijkstra met zijn bestuur om tafel. Om een strategie richting politiek op te bepalen. ,,It lêste wurd is hjir noch net oer sein.’’

Verliezers zijn ook het Natuurmuseum (van 730.000 naar 500.000 euro en ,,rampzalig’’, aldus Directeur Tom van Slooten) en het Fries Scheepvaart Museum (van 304.400 naar 250.000 euro). Het Fries Museum behoudt de 3 miljoen euro en wordt ook via het rijk (BIS) gefinancierd. Directeur Kris Callens heeft gemengde gevoelens. ,,We zijn partner van drie musea die er allemaal op achteruit gaan.’’

Sense of Place

loading

Joop Mulder is al vanaf de eerste dagen van het Oerol-festival, waarvan hij de oprichter is, gewend om de strijd aan te gaan met weigerachtige overheden. Met zijn huidige landschapsproject Sense Of Place is het niet anders: hij vroeg 270.000 euro per jaar en hij krijgt niets.

,,De gedeputeerde heeft me lang een hele mooie vis voorgehouden. ‘Als we daar zijn dan dat en dat’. Die belofte maakt ze niet waar. De commissie bepaalt, maar zij is toch eindverantwoordelijk? Ik weet niet waar Friesland naar toe wil, wat cultuur hier nog voor betekenis heeft.”

Misschien heeft de commissie wel een te beperkt beeld van cultuur, denkt hij. ,,Dit gaat over gemeenschap, bottom up , hoe mensen kunst gebruiken om verhalen te vertellen. Misschien hebben zij daar andere ideeën bij, zien ze liever een Van Gogh dan een Joop Mulder die zijn oor nog niet heeft afgesneden.”

Sense Of Place krijgt wel steun van de Rabobank: drie ton, uitgesmeerd over vier jaar. ,,Maar dat is wat anders dan een kunstsubsidie.” Hij richt de blik min of meer noodgedwongen op Groningen. Langs de Waddenkunst heeft hij het project Soundings gedacht, met de Amerikaanse theatermaker Robert Wilson. Daar is ook het Groninger Museum bij betrokken, gevolg van de wens van de provincie om meer contact te krijgen met het achterland. ,,Dit is nu voor ons onverwacht een topprioriteit.”

Friesland Pop

,,Ik heb al gegeten en gedronken”, zegt Friesland Pop-directeur Sjouke Nauta - het is tegen etenstijd. ,,Het is natuurlijk een onbegrijpelijke situatie, dat de provinciale popkoepel straks ineens niet bestaat. Een klap in je gezicht, na bijna dertig jaar Friese muzikanten gesteund te hebben, ze de mogelijkheid gegeven verder te komen, subsidie gegeven voor optredens in het buitenland, support gegeven aan kleine festivals en podia., de doorstroming gestimuleerd naar bijvoorbeeld de Grote Prijs.”

De subsidie van de provincie (tot nu toe 155.000 euro per jaar, men had voor de komende periode om meer dan het dubbele gevraagd) is ,,de kurk waar wij op drijven. Daarmee genereren we ook andere inkomsten, bij gemeenten en fondsen. Het is de eerste dominosteen, waarmee de rest automatisch omvalt. Niet echt een blijk van waardering.”

Het advies van de commissie om de taken van Friesland Pop onder te brengen bij productiehuis Popfabryk valt slecht bij Nauta. Niet zozeer omdat Friesland Pop het kantoor deelt met Popfabryk - ,,ik vraag me af of dat straks de huur alleen kan opbrengen, laat staan dat ze geld hebben voor al onze activiteiten. Ze krijgen toch al minder subsidie dan ze hadden aangevraagd.”

Popfabryk is destijds ontstaan uit Friesland Pop, wegens de wens van gemeenten en provincies om een productiehuis in het Noorden op te zetten. Popfabryk zou de meer professionele producties moeten doen, terwijl Friesland Pop, ,,en dat was een voorwaarde”, de amateurtak, de ‘breedtesport’ zou blijven ondersteunen.

Als Friesland Pop verdwijnt, heeft dat grote gevolgen voor de hele popsector. ,,Wij doen ook administratie en ondersteuning voor allerlei kleinere clubs, van Popfabryk tot festivals Welcome To The Village en Explore The North, van Broken Brass Ensemble tot Innofest.” Nauta, directeur sinds 1992: ,,En dat twee jaar voor mijn pensioen. Dit is kut.”

City Proms

Het laagdrempelige, gratis toegankelijke klassieke muziekfestival City Proms in Leeuwarden heeft een stevige sociaal-maatschappelijke component, maar directeur Margot Hoiting heeft sterk het idee dat de commissie dat niet heeft willen zien. ,,Ik denk dat ze erg in hokjes denken. Ik vind dat elitair, ik kan het niet anders noemen. En makkelijk. Ze gaan ook te snel voorbij aan het Fries-eigene.”

Men oordeelt streng over de artistieke kwaliteit. ,,Maar als je leden van het Concertgebouw Orkest en het Noord Nederlands Orkest op het podium hebt, kun je toch niet spreken van een gebrek aan kwaliteit.”

,,We zijn sterk ingebed in de samenleving van Friesland, met een internationaal tintje. Dat hebben we in 2018 ook laten zien, en het is belangrijk om daarop voort te borduren.” Hoewel er geld komt van verschillende fondsen, en andere aanvragen nog lopen, ziet ze de toekomst voor City Proms donker in. ,,We weten niet of we op deze manier nog verder willen. Dat kan niet zonder budget.” Ze vestigt haar hoop op ,,een hoofdsponsor, die City Proms onder de arm neemt.”

Brave New World

loading

De 480.000 euro die Claudia Woolgar en Jan van Erven van Brave New World (BNW) aanvroegen, is niet gehonoreerd. BNW – vorig jaar haalde BNW het Argentijnse Fuerza Bruta naar Leeuwarden – wil het geld gebruiken om vier producties naar Friesland te brengen. De commissie meent dat de artistieke kwaliteit van drie producties (de vierde is onbekend) te mager is. Eén daarvan is het Britse Stomp, dat muziek maakt op alledaagse voorwerpen. Het gezelschap toert al jaren over de wereld en was vijf keer eerder in Nederland. ,,Dan ziet het Friese publiek een voorstelling die de rest van de wereld 28 jaar geleden al zag. Daarmee neemt Brave New World het publiek niet al te serieus’’, meent de commissie. ,,Teleurstellend dit’’, reageert Woolgar. ,,Stomp is een blockbuster, dat willen ze toch? Wij willen wel door, maar het wordt zo heel lastig.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct