Veel virusdeeltjes in rioolwater Bolsward gevonden, maar wat zegt dat?

. ANP

In het rioolwater bij Bolsward zijn relatief veel coronavirusdeeltjes gevonden: 1164 deeltjes erfelijk materiaal per milliliter rioolwater. Niet eerder werden er in Friesland zoveel deeltjes gemeten. Het is evenwel lastig in te schatten wat dit betekent.

Voordat mensen daadwerkelijk symptomen van Covid-19 ontwikkelen, scheiden ze al gedurende enkele dagen virusdeeltjes uit via hun poep. Dat zegt Hans Ruijgers, woordvoerder bij KWR, het wateronderzoeksinstituut dat de concentratie meet van erfelijk materiaal van het coronavirus in het rioolwater.

De rioolwaterdata zeggen iets over de besmettingsgraad in de hele populatie van een stad of dorp. Het is daarmee een aanvulling op (positieve) GGD-testen en aantallen ziekenhuisopnamen.

De laatste Friese metingen die het RIVM deed, zijn van 8 september. Bolsward springt eruit met 1164 deeltjes, op verre afstand gevolgd door Damwâld (229), Joure (216) en Dokkum (158).

Kun je die cijfers met elkaar vergelijken?


,,De uitkomst van één enkele meting is niet losstaand te duiden’’, zegt Ruijgers. ,,Je moet kijken of er over een periode van meerdere weken trends zichtbaar zijn. Van Bolsward is nu één meting gedaan. Je kunt daarmee niet zeggen of er sprake is van een groei in de besmettingsgraad. Maar het zegt dus wel dát er besmettingen zijn. In de komende weken kun je pas zien of de besmettingsgraad groeit of afneemt.’’ Dat zal ook samenhangen met het aantal positief geteste personen uit die omgeving. In de gemeente Súdwest-Fryslân zijn dinsdag vier besmette personen gemeld.

Landelijk zitten Utrecht, Zaltbommel en Tilburg ongeveer op hetzelfde niveau als Bolsward. Wat zegt dat?

Je mag concentraties erfelijk materiaal per milliliter om drie redenen niet met elkaar vergelijken. Ten eerste kun je per individu meer of minder virusdeeltjes uitscheiden. Ten tweede zou je volgens Ruijgers moeten kijken naar de hoeveelheid water die er in de 24 uren dat er wordt gemeten, door het riool gaat. Wanneer het bijvoorbeeld op dat moment hard regent in Utrecht en het is in Bolsward droog, krijg je een andere verhouding tussen het aantal deeltjes per millimeter en de hoeveelheid water.

,,En ten derde heeft Bolsward veel minder inwoners dan Utrecht (tienduizend respectievelijk ruim driehonderduizend). Idealiter wil je de ‘vracht’ (hoeveelheid) erfelijk materiaal per dag per duizend inwoners weten; pas dan kun je steden met elkaar vergelijken. Zo doen we het ook bij ons rioolonderzoek naar drugsgebruik.’’

Doet KWR nog meer onderzoek?

,,Samen met het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam onderzoeken we hoe we Covid-19 zo efficiënt mogelijk kunnen opsporen en meten in delen van steden. Dat doen we dan zowel bovengronds met hulp van GGD en huisartsen, als in het riool. De informatie willen we via een ‘dashboard’ toegankelijk weergeven om zo te helpen bij beslissingen over inperkingsmaatregelen. Dat onderzoek bevindt zich nog in de beginfase en heeft tijd nodig.’’

Waarom is het goed om de rioolwatermetingen te doen?

Virusdeeltjes kunnen in de ontlasting terechtkomen. Zodoende kan rioolwater een informatiebron worden over het virus. In lijn met de stijging van het aantal positieve testen nam het RIVM bijvoorbeeld in augustus ook meer virusdeeltjes waar in het rioolwater dan daarvoor. ,,Mensen hebben in de eerste paar dagen geen coronaverschijnselen, als ze het virus hebben opgelopen. Maar ze scheiden het virus al wel via de ontlasting uit.’’

Mensen die besmet zijn met het coronavirus, vertonen in de eerste paar dagen geen coronaverschijnselen. Maar ze scheiden het virus al wel via de ontlasting uit. Als persoon heb je dagenlang nergens last van en ontmoet je wel tal van mensen, en pas dan kunnen de verschijnselen komen. In de beginmaanden van de metingen liepen de rioolwatercurves steeds iets voor op de meldingen bij de GGD en de ziekenhuisopnames. Volgens het RIVM hebben niet alle mensen met Covid-19 virusdeeltjes in hun ontlasting.

Wordt het rioolwater in heel Nederland onderzocht?

Het RIVM onderzoekt het rioolwater vanaf nu in heel Nederland wekelijks. Op meer dan 300 meetpunten bij rioolwaterzuiveringsinstallaties wordt de hoeveelheid virusdeeltjes gepeild. In april waren er 29 meetpunten, in juli 80 en inmiddels dekt het meetnetwerk het hele land. Per meetpunt wordt een keer per week water onderzocht dat in 24 uur is verzameld.

Ruijgers: ,,Door te kijken naar de concentraties erfelijk materiaal in het rioolwater en die data te vergelijken met de andere informatiebronnen - meldingen bij de GGD en ziekenhuisopnamen - ontstaat een zo compleet mogelijk beeld van de viruscirculatie. Zowel in steden, regio’s als nationaal.’’