Herman Van Rompuy sprak vrijdag in Leeuwarden de Rede van Fryslân uit. FOTO HOGE NOORDEN/JACOB VAN ESSEN

Van Rompuy in Rede van Fryslân: falend leiderschap knaagt aan Europa

Herman Van Rompuy sprak vrijdag in Leeuwarden de Rede van Fryslân uit. FOTO HOGE NOORDEN/JACOB VAN ESSEN

Herman van Rompuy (70) zegt het na afloop met zachte stem: ,,Ik vind dat mijn opvolger het lastiger heeft dan ik.’’

Van Rompuy, oud-president van de Europese Raad en oud-premier van België, sprak vrijdagmiddag in Leeuwarden de Rede van Fryslân uit. Hij deed een dringende oproep aan de leiders van de 28 afzonderlijke lidstaten van de Europese Unie: ,,Wij moeten de Europeanen veel meer bescherming bieden.’’

De Belg vindt dat dit alom onvoldoende gebeurt. En juist dát knaagt aan de wortels van de Europese Unie. ,,Als mensen zich niet beschermd voelen, dan voelen zij zich niet thuis. Het wantrouwen is heel groot.’’

Uniek model

Van Rompuy noemt als voorbeelden werkloosheid, extremisme, terrorisme, groeiende sociale ongelijkheden en ,,instabiele jobs’’. In 1980 verdiende een CEO 70 maal meer dan een modale werknemer. Vandaag de dag is dat 270 maal meer dan een modale werknemer. Dat inkomensverschil is volgens hem tekenend voor de groeiende onvrede onder burgers in de afzonderlijke lidstaten.

Europa krijgt al gauw de schuld. En dat is volgens Van Rompuy, op en top Europeaan, ten onrechte. ,,Wij hebben een uniek model opgebouwd. Een union of values . Dat model moet verdedigd worden.’’

Het was immers de Europese Unie die tijdens het Klimaatakkoord van Parijs met één stem kon spreken. Het was de Europese Unie die een migratiedeal met Turkije kon sluiten. Op eigen houtje hadden de landen dat niet gered. ,,Na veertig jaar huwelijk zijn de banden sterk. Onze Britse vrinden merken nu dat het niet makkelijk is om uit te treden. Als er geen deal komt, kan daar na 29 maart geen vliegtuig meer landen.’’

Europese familie

Van Rompuy was van 2010 tot 2014 de eerste voorzitter van de Europese Raad (zeg maar de president van Europa), die de leiders van de 28 Europese landen verenigt. Zijn opvolger is Donald Tusk.

In zijn lezing ging Van Rompuy terug naar de periode kort na Tweede Wereldoorlog. De Europese Unie werd gebouwd ,,op de graven van vijftig miljoen onschuldige mannen, vrouwen en kinderen’’.

Het Europese huis moet plaats bieden aan iedereen die de waarden onderschrijft. Landen als Estland, Letland en Litouwen traden toe. ,,Ik behoor niet tot degenen die zeggen: wij zijn met te veel. Al die nieuwe landen hadden het recht om deel uit te maken van de Europese familie.’’

'Democratie is niet alleen je mening geven'

De Belg heeft een broertje dood aan politici die meehuilen met cynici en criticasters. Het werkt contraproductief, waardoor nationalisme en provincialisme de kop opsteken.

,,Dat gaat in tegen onze belangen. Wij hebben de plicht om te zeggen dat er lichtpunten zijn. In wanhoop zijn nog nooit positieve dingen tot stand gebracht. Als men de wil heeft om overeen te komen, dat lukt dat.’’

Van Rompuy predikt matiging. Zowel onder politici, als ook elders in de samenleving. ,,Democratie is niet alleen: je mening geven. Democratie is ook: luisteren. Matiging is een enorme deugd. Die oproep kom ik vandaag hier in Leeuwarden brengen.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct