Een hart van stenen langs de rivier gefotografeerd door Fleur en Karin Brussaard terwijl ze zochten naar de lichamen van hun tantezeggers. Niet ver van het hart werd later het lichaam van Peter gevonden.

Vader van bij kano-ongeluk verdronken broers uit Sneek: 'Bij een goede signalering op de plaats van het ongeluk hadden mijn beide kinderen nog geleefd'

Een hart van stenen langs de rivier gefotografeerd door Fleur en Karin Brussaard terwijl ze zochten naar de lichamen van hun tantezeggers. Niet ver van het hart werd later het lichaam van Peter gevonden. FOTO FAMILIE BRUSSAARD

Liefde stroomt staat op het graf van de broers Peter en Paul Brussaard uit Sneek, die in 2015 na een kano-ongeluk het leven lieten in de stroming van de rivier de Ardèche in Frankrijk. Ze waren toen 18 en 11 jaar.

’Dit mag nooit weer gebeuren, geen enkele ouder mag dit meemaken.’ Dat is de drijfveer van vader Frank Brussaard om de Franse autoriteiten zover te krijgen duidelijke waarschuwingen neer te zetten bij de dodelijke stuw waar de kano naar beneden stortte met zijn zoons Peter (18) en Paul (11) erin.

Ook wil hij, samen met zijn zussen Fleur Brussaard uit Grou en Karen Slagboom-Brussaard uit Sneek, dat na vijf jaar strijd met de autoriteiten iemand aansprakelijk wordt gesteld voor het noodlottige ongeval.

Hoewel het hem zichtbaar moeite kost, wil hij daarom zijn verhaal doen. ,,Ruchtbaarheid geven aan wat gebeurd is, is niet prettig’’, aldus Frank Brussaard, die PTSS (posttraumatische stressstoornis) opliep. ,,Soms gaat het licht bij mij uit.’’

Hij verloor zijn werk en zijn leven veranderde drastisch. ,,Je doet boodschappen omdat het moet, hoewel ik wel meer de essentie van dingen zie. Leven is voor mij niet meer vanzelfsprekend.’’

Hoe anders was zijn leven toen hij in september 2015 met zijn zoons naar Frankrijk vertrok voor een vakantie. Twee jongens, zeven jaar na elkaar geboren, maar wel allebei op 4 januari: Peter op 4 januari 1997, Paul op 4 januari 2004. Kanoën was een van de dingen die ze zouden gaan doen. Ze verkenden met de auto de route en kozen een traject uit waarmee ze niet binnen een uur klaar waren, maar een aantal uren peddelen voor de boeg zouden hebben.

In het busje met de kano’s erachter – waarin zoveel toeristen in dit gebied hebben gezeten om zich te laten wegbrengen – werden ze bij het startpunt afgezet. Het had het weekend ervoor en de eerste dagen van de week flink geregend, maar na een aantal zonnige dagen hadden de autoriteiten het gebied vrijgegeven om te kanoën. Code rood was opgeheven. Kanoën was prima te doen, meldde de kanoverhuurder. De Nederlanders moesten hun gewicht opgeven en kregen een zwemvest dat daarbij paste.

Met een tweepersoonskano en een eenpersoonskano gingen ze op pad. Voor de lunch zat Paul, de jongste, bij zijn vader in de kano. Na de lunch, op een strandje langs de oever, wilde Paul in de tweepersoonskano bij zijn broer. Ze passeerden de verschillende hoge boogbruggen over de rivier de Ardèche en zaten zo nu en dan in een lichte stroomversnelling. De laatste paar kilometer was de rivier zo glad als een spiegel.

loading

Stuw bij het dorpje Ruoms

De drie wisten dat ze na de derde brug op moesten passen. De kanoverhuurder had in gebrekkig Engels uitgelegd dat het belangrijk was dat dan de slide (glijbaan) genomen moest worden, waarbij hij met zijn hand een wiebelende beweging maakte. Achteraf werd duidelijk dat hij hiermee de Barrage des Brasseries bedoelde, een stuw bij het dorpje Ruoms.

Zaak was om tijdig de zogenoemde slide te nemen, een passage aan de rechteroever waardoor kano’s en kajaks de stuw kunnen omzeilen. Vlak voor de slide maakt de rechteroever een hoek van 90 graden waardoor de afslag aan het zicht onttrokken wordt. Zo zagen de kanoërs ook een klein bordje op de pilaar van de meters hoge brug over het hoofd: een gevarendriehoek met een zwarte streep erin, waarvan de betekenis bij de Brussaards niet bekend was. Ze zagen het ook helemaal niet. Die waarschuwing hangt meters hoog, terwijl de kanoërs hun blik op het water gericht hadden. Waren ze hartje zomer op die plek geweest, dan was het er bijna filevaren geweest en hadden ze vast op tijd gezien dat de kano’s voor hen afsloegen.


Na de brug zagen ze alleen een vlakte van water voor zich uitstrekken, tot de einder aan toe. Ze hadden geen idee hoever de stuw nog was, stopten met peddelen en vroegen zich af waar de slide bleef. Op het moment dat de oever scherp naar rechts week, meende Frank de ingang van de slide te zien. Hier stokt zijn relaas tot hij weer moed verzameld heeft. ,,Toen ik dit wilde zeggen, hoorde ik Paul gillen en zag ik ze niet meer.’’

Het was alsof Frank in tweeën splitste, blikt hij terug. Een deel van hem ging handelend optreden, het andere deel verkeerde in shock. ,,Ik kon de bedoelde passage nog wel nemen. Daarin roetsj je zo’n 20 meter naar beneden. Ondertussen zag ik Paul bewusteloos drijven in zijn reddingsvest en Peter pogingen doen om bij zijn broertje te komen.’’ Frank probeerde tegen de stroom in naar zijn kinderen te peddelen. ,,Hou vol’’, heb ik geroepen, ,,ik kom eraan.’’

Toen Frank Peter en Paul tot zo’n 3 meter genaderd was, sloeg de kano om en werd hij 15 meter teruggeslagen. Al zwemmend probeerde hij opnieuw bij zijn zoons te komen. Hij had alleen zijn peddel nog. Aan die peddel trok een vrouw hem de kant op. Ineens moest Frank zich bedenken hoe hij in het Frans om hulp moest roepen, maar de reddingsdiensten bleken al gealarmeerd te zijn.

Op het moment dat Frank de bewegende reddingsvesten ineens anders zag bewegen – alsof er geen gewicht meer in zat – wist hij dat het fout zat. ,,Het is ...” valt hij stil. ,,Ik kan het niet zeggen.” De jongens stierven samen op zondag 20 september 2015. Het ongeluk gebeurde rond 15.15 uur.

Frank moet familie inlichten maar de afgesloten ton waarin hun kleding en mobiele telefoons zaten, is na het omslaan opengegaan door de turbulentie van het water waardoor de inhoud verloren is gegaan. Het enige nummer dat hij uit zijn hoofd weet, is het vaste nummer van zijn moeder, maar hij beseft dat hij haar met deze boodschap niet bellen kan. Uiteindelijk lukt het hem zijn zussen te alarmeren.

Sportvisser vindt lichaam van Paul

Om zeven uur ’s avonds vindt een Nederlandse sportvisser het lichaam van Paul zo’n 5 kilometer verderop. Terwijl de zoektocht naar Peter doorgaat, moet Frank zijn andere zoon identificeren. Daarna volgen dagen van zoeken. Door de reddingsdiensten en door Frank en zijn zussen. De reddingsdiensten gaan er ten onrechte van uit dat Peter niet voorbij de volgende barrage kan zijn geraakt. Achteraf blijkt dat wel het geval te zijn. Elke avond bezoeken Frank en zijn zussen Paul in het mortuarium.

De hulpdiensten kondigen aan tot vrijdag te blijven zoeken. Daarna komen ze alleen nog in actie bij aanwijzingen. Ze wijzen Frank op de mogelijkheid dat Peter nooit meer gevonden zal worden. De Ardèche komt uit in de Rhône. Als iemand zo ver weg drijft, wordt vinden bijna onmogelijk.

Intussen staat op donderdag gepland dat Paul per auto naar Nederland wordt gerepatrieerd en vrijdag vanuit Hilversum naar Sneek wordt gebracht. Frank is vastberaden zijn jongste zoon naar huis te begeleiden. Daarvoor moet hij vrijdagmorgen vanaf het vliegveld in Lyon naar Schiphol vliegen en vervolgens vanaf Hilversum weer aanhaken voor de rit naar Sneek.

,,Ik stond voor de onmogelijke opgave mijn ene zoon achter te laten om bij de ander te kunnen zijn. Het voelde alsof ik Peter in de steek liet. Toen ik op weg naar het vliegveld over de brug van de Rhône reed, heb ik nog gedacht: ,,Als Peter hier drijft, zie ik hem nooit weer.’’

Terwijl Paul, die in Frankrijk gebalsemd werd, thuis op zijn bed opgebaard ligt, worden de voorbereidingen voor de begrafenis getroffen. Op de dag dat de rouwkaarten de deur uitgaan, negen dagen na het ongeluk, komt er bericht uit Frankrijk dat Peter gevonden is. ,,Het gekke is, ik was heel erg blij.’’

Opnieuw rijdt Frank, met zijn vriendin Ingri, naar Hilversum om zijn oudste zoon met de auto te begeleiden. ,,Ik wilde hem thuisbrengen. Het is een van de weinige dingen die je nog kunt doen.’’ De begrafenis wordt uitgesteld, zodat het afscheid van de broers op dezelfde dag kan plaatsvinden. Omdat Paul bij de scouts van Greate Pier in Sneek zat, staan die bij de aula in Sneek klaar als de rouwauto naar de begraafplaats vertrekt. Een beeld dat diepe indruk op Frank maakte. ,,Ze salueerden met hun peddels.’’

Peter gevonden onder een tak met een ijsvogel

Later hoort Frank dat Peter gevonden is door een Nederlands echtpaar dat in de buurt van de vindplek een vakantiehuis heeft. ,,Hij lag er heel vredig bij, hebben ze mij verteld. Op de tak boven hem zat een ijsvogel.’’

In de tijd erna moet Frank zijn eigen strijd strijden wat betreft zijn werk bij verzekeraar ASR in Utrecht omdat blijkt dat hij niet in staat is dit weer op te pakken, ondanks de hulp die het bedrijf hem verleent. Een psychologische test volgt. Uiteindelijk belandt hij in de WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen).

loading

Daarnaast speelt de juridische rechtsgang in Frankrijk. Al de dag na het ongeluk moest Frank naar de Franse politie om proces-verbaal te laten opmaken. Daar wordt hem de vraag gesteld of hij een klacht wil indienen. Dat wil hij zeker, al was het alleen maar om te zorgen dat op deze manier nooit meer een familie in rouw gedompeld wordt.

Later zet hij op een rijtje hoe het allemaal beter had gekund. Niet alleen betere signalering bij de brug en het punt waar de slide genomen moet worden, maar betere uitleg bij de verhuurder zou ook een stuk gescheeld hebben. ,,Waarom laten ze geen foto’s of filmpjes zien van de situatie?’’

En waarom, vraagt hij zich af, kan het op het water niet zoals langs een snelweg: dat je aankondigt dat bestuurders alert moeten zijn door om de 100 meter aan te geven dat zo’n punt dichterbij komt. ,,Of hang een lijn met vlaggen op, zodat duidelijk is dat je daar niet verder kunt met de kano.’’

Een verantwoordelijke wordt niet aangewezen

Via zijn rechtsbijstandsverzekering krijgt Frank een Belgische advocaat toegewezen die goed Frans spreekt. Het ,,gesoebat’’ tussen overheden gaat beginnen. Het lastige is dat er een instantie is die over het water gaat (vergelijkbaar met Rijkswaterstaat), dat twee gemeenten erbij betrokken zijn, het departement en een particulier. Die is namelijk eigenaar van de stuw omdat die daarmee energie opwekt.

Iedereen wijst naar elkaar en pas twee jaar later vaardigt het hoofd van het departement (de préfet) een decreet uit dat er betere signalering moet komen. ,,Daarmee geven ze aan dat dit niet in de haak was.” Een verantwoordelijke wordt niet aangewezen. Als Frank op 8 december vorig jaar in het vonnis leest dat niemand veroordeeld wordt, krijgt hij opnieuw een klap en wordt de crowdfundingsactie opgezet (zie kader).

,,Bij een goede signalering op de plaats van het ongeluk hadden mijn beide kinderen nog geleefd. Peter heeft geprobeerd Paul te redden en dat heeft hem zijn leven gekost. Alleen een veroordeling in hoger beroep zal naar mijn mening de verantwoordelijke dwingen tot een verbetering van de signalering. Nog zo’n ongeluk hoeft en mág niet meer voorkomen.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Aanrader van de redactie
Instagram
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct