'Uitgeklede' tolken leggen rechtspraak en asielbranche lam

Frysk Blinder.

Tolken en vertalers voelen zich een vergeten beroepsgroep. De maat is vol: komende week leggen ze de rechtspraak en de asielbranche lam.

,,Wij voelen ons niet gehoord’’, zegt woordvoerster Ani de Jong-Getcheva. Het ministerie van Veiligheid en Justitie weigert de branche tegemoet te komen en wil, zo stelt De Jong, voor een dubbeltje op de eerste rang zitten.

Woensdag is een brandbrief verstuurd naar de ministers Ferd Grapperhaus en Sander Dekker. Vanaf maandag nemen de registertolken en -vertalers geen opdrachten meer aan voor justitie, politie, Immigratie- en Naturalisatiedienst IND en andere overheidsdiensten.

Dat kan grote gevolgen hebben voor de rechtspraak, politie- en asielverhoren. Zaken en zittingen zullen niet kunnen doorgaan.

Volgens de branche is de kwaliteit van de rechtsgang in het gevaar. Het ministerie wil het nationale register van beëdigde tolken en vertalers openstellen voor mensen met een lager taalbeheersingsniveau. Al jaren wordt er beknibbeld op het budget. Tarieven zijn sinds 1984 niet verhoogd.

Schaarste

In Nederland zijn honderden tolken en vertalers actief. Het ministerie denkt dat er schaarste is aan tolken en vertalers. Daarom wil zij het officiële register voortaan openstellen voor voor mensen met een lager taalbeheersingsniveau, dat vergelijkbaar is met Havo- of MBO4-niveau. Voor inschrijving in het register is nu een hogere opleiding vereist.

Volgens de tolken en vertalers is er helemaal geen sprake van schaarste, maar betaalt het ministerie simpelweg niet genoeg. Voor gerechtstolken, rekent De Jong voor, zijn de tarieven sinds 1981 slechts eenmaal verhoogd met 2 procent. Een zzp’er kan daar niet van rondkomen.

Het ministerie heeft in haar nieuwe programma ‘Tolken in de Toekomst’ een minimumtarief opgelegd dat ‘in geen verhouding staat tot de verantwoordelijke taken die wij binnen het J en V-domein vervullen’. In een resolutie, opgesteld tijdens een recente vergadering in Culemborg, eist de branche een fatsoenlijk tarief.

Verkwanseld

De tolken willen niet langer ,,lijdzaam toezien hoe de kwaliteit van hun werk (...) onder verantwoordelijkheid van de minister wordt verkwanseld’’. Het tarief moet omhoog naar tussen de 70 en 75 euro per uur en reistijd naar rechtbanken en andere locaties moet netjes worden uitbetaald. De lagere inschrijvingseisen voor het register moeten van de baan.

Het feit dat de beroepsgroep in actie komt zegt eigenlijk alles, benadrukt De Jong. Tolken en vertalers klimmen niet zo gauw op de barricaden. Ze doen hun werk altijd in stilte. Het ministerie van Veiligheid en Justitie lijkt daarvan te profiteren; ze heeft feitelijk als opdrachtgever een monopoliepositie.

De Jong: ,,Ik doe dit werk twintig jaar. Spanningen met het ministerie zijn er al decennialang. Vanuit het ministerie heeft dat nog nooit geleid tot goed luisteren. Op een gegeven moment is de maat vol.’’ De brandbrief van woensdag is het laatste redmiddel. Een reactie vanuit het ministerie is totnogtoe uitgebleven.

De actiebereidheid onder tolken en vertalers is groot. ,,Al beseffen wij heel goed wat de gevolgen zijn.’’

Enige tolk Fries

Een van de actievoerders is Fedde Dijkstra uit Wirdum. Hij is de enige gekwalificeerde tolk Fries in de rechtspraak. Als hij niet werkt, kunnen Friese verdachten zich buiten Friesland niet uitdrukken in het Fries.

loading

Deze kwestie leidde al tot onvrede in politiek Den Haag. Ook volgens Dijkstra is het dieperliggende probleem niet een tekort aan tolken, maar een slechte betaling van het ministerie. In Duitsland zijn de vertaal- en tolktarieven door de overheid steeds geïndexeerd, in Nederland niet.

Het overheidstarief voor vertalen is sinds 1963 onveranderd. Het overheidstarief voor tolken kende in 1984 voor het laatst een verhoging van 2 procent. Tolken werken meestal maar een halfuur per dag. En van 23 euro bruto per dag, rekent Dijkstra voor, kan niemand leven.

Lees ook LC+ | Als Fedde Dijkstra omvalt, glijdt het Fries uit de rechtspraak