Trilwagens en springstoffen: vijf vragen over seismisch onderzoek

Gaswinningsbedrijf Vermilion zoekt in de bodem bij Drachten naar aardgas. FOTO JILMER POSTMA

Gaswinningsbedrijf Vermilion Energy onderzoekt deze weken de bodem in Drachten en omgeving op de aanwezigheid van aardgas. Met trilwagens, trillingsmeters en springstoffen wil Vermilion de ondergrond in kaart brengen . Vijf vragen over seismisch onderzoek in Friesland.

Wat gebeurt er op dit moment in Zuid-Friesland?

Gaswinningsbedrijf Vermilion, een Canadees bedrijf met een kantoor in Harlingen, zoekt in de bodem naar aardgas. Vermilion wil graag weten of en hoeveel aardgas er in de grond zit. Met seismisch onderzoek krijgt Vermilion inzicht in hoe de ondergronden zijn opgebouwd en of er aardgas in de grond zit. Naast de zoektocht naar gas, zoekt Vermilion ook naar duurzame energiebronnen, zoals aardwarmte.

Het zoekgebied van Vermilion wordt ‘Zuid-Friesland’ genoemd en omvat het gebied tussen Akkrum, Beetsterzwaag, Drachten en Earnewâld. Het gebied ‘Akkrum’ is het grond tussen Woudsend, Langweer, Sneek en Heeg. Vermilion is voornemens seismisch onderzoek uit te voeren in de Súdwest-Fryslân (onderzoeksgebied ‘Hemelum’) en De Fryske Marren, het gebied ‘Lemsterland’.

Hoe gaat Vermilion te werk?

Vermilion heeft nog nooit eerder in Nederland seismisch onderzoek verricht. Daarom heeft het winningsbedrijf een Duits bedrijf, DMT-Group, in de arm genomen om het onderzoek uit te voeren.

Het Duitse bedrijf wekt op veel plaatsen in het gebied geluidsgolven (trillingen) op. In bebouwd gebied maakt Vermilion gebruik van vibro-seismiek . Speciale vrachtwagens wekken trillingen in de ondergrond op door trilplaten die onder de vrachtwagens zijn geplaatst. Trilmeters registreren de weerkaatsingen van de opgewekte trillingen.

In het buitengebied gaat DMT-Group anders te werk. Daar worden op verschillende plaatsen springstof tot ontploffing gebracht en geregistreerd door trillingsmeters. Dit wordt schotgat-seismiek genoemd. De springstof mag niet op minder dan 50 meter van huizen en 100 meter van dijken tot ontploffing worden gebracht.

Wat merken omwonenden van het onderzoek?

Ze zouden er niet veel van moeten merken, naast dat ze het Duitse bedrijf DMT-Group druk aan het werk zien in de gemeente en de omgeving. Er rijden speciale wagentjes rond en er worden verschillende prikkers in de grond gezet. Vermilion heeft verschillende inloopavonden georganiseerd waarin het haar plannen heeft toegelicht en de werkwijze heeft uitgelegd. Ook is er overleg geweest met grondeigenaren en gebruikers over bijvoorbeeld weilanden waar de trillingen worden opwekt. Dat geldt ook voor wegbeheerders over locaties in de buurt van de openbare weg.

Toch komen er klachten binnen bij de gemeente Smallingerland. Ook de redactie van de Leeuwarder Courant krijgt berichten binnen van inwoners van Smallingerland. Een greep uit de lezersmail: ,,Het voelde alsof er een auto het huis in reed’’ tot ,,het voelde als onweer’’ en ,,ons huis staat te trillen, de kopjes rammelen in de kast, de vloer dreunt en de schoorsteen kraakt’’.

Een deel van de klachten is te herleiden, namelijk naar een hardere onderlaag in het gebied Kortehemmen, Boornbergum, Smalle Ee en De Wilgen. De grond is daar anders opgebouwd dan vooraf gedacht, waardoor de trillingen die ontstaan na het tot ontploffingen brengen van de springstof verder worden geleid dan gedacht.

Staatstoezicht op de Mijnen controleert hoe Vermilion het seismisch onderzoek uitvoert.

Hoe denkt de gemeente Smallingerland over het onderzoek?

Smallingerland wil het onderzoek helemaal niet, heeft het proberen te keren, maar werd teruggefloten door de rechter. Eind 2016 weigerde Smallingerland al een keer een vergunningaanvraag van Vermilion. Omdat ze bang waren dat Vermilion een nieuw verzoek zou indienen, heeft de gemeenteraad in het geheim een bestemmingsplanwijziging doorgevoerd. Door die wijziging wilde Smallingerland gaswinningsbedrijven buiten de deur houden.

Maar, de rechter gaf Smallingerland ongelijk. Vermilion ging in beroep tegen de weigering uit 2016. De wijziging in het bestemmingsplan geldt niet voor de aanvraag van Vermilion uit 2016, oordeelde de rechter. Bovendien, zei de rechter, is de impact van seismisch onderzoek beperkt.

Wanneer is het onderzoek afgerond?

Vermilion hoopt eind dit jaar klaar te zijn. De maand november wordt nog gebruikt voor veldwerk, daarna moeten de uitslagen worden geanalyseerd. De uitkomsten worden gebruikt om een afweging te maken over of het rendabel is om aardgas te winnen en wat de mogelijkheden zijn om duurzame energie op te wekken uit aardwarmte in het gebied.