Transparant bestuur, iedereen doet het anders

ILLUSTRATIE GERCO VAN BEEK

De een verstuurt de stukken meteen, de ander weigert ze te geven. Friese overheden vullen hun plicht tot openbaarmaking van informatie uiteenlopend in.

Het kabinet wordt opener over zijn besluitvorming, beloofde premier Mark Rutte vorige week. Informatie en overwegingen die aan besluiten ten grondslag liggen worden voortaan actief naar buiten gebracht, besloot het kabinet in reactie op het kritische rapport van de kinderopvangtoeslag-commissie.

Maar hoe zit het in Friesland? Lagere overheden zijn verplicht hun (beknopte) wekelijkse besluitenlijst te publiceren. Uit een rondgang van deze krant blijkt dat de verschillen daarnaast groot zijn.

Stukken als onderzoeken en rapportages worden vaak wel gepubliceerd. Maar het college-advies bij ieder besluit, waarin overwegingen en bijvoorbeeld ook risico’s op een rij zijn gezet, verstrekt niemand uit zichzelf. Tien van de achttien gemeenten geven ze wel als erom wordt gevraagd; andere gemeenten en ook de provincie willen deze sowieso niet naar buiten brengen.

De overwegingen bij die laatste groep zijn divers: van ‘persoonlijke beleidsopvattingen van ambtenaren’ (Noardeast-Fryslân, Dantumadiel) tot ‘te veel informatie die niet openbaar is’ (Leeuwarden). Ook Opsterland, Vlieland en Weststellingwerf houden het advies voor zich. Harlingen zegt er nog niet uit te zijn, Schiermonnikoog reageerde niet.

‘Logisch gevolg Wet openbaarheid van bestuur’

Jurist en oud-journalist Arthur Maandag zegt dat de verschillen een logisch gevolg zijn van de Wet openbaarheid van bestuur. ,,Gemeenten hebben daarin behoorlijk veel beleidsruimte.”

Caspar van den Berg, hoogleraar bestuurskunde aan de RUG/Campus Fryslân, zegt dat de verschillen niet erg hoeven te zijn. Die kunnen mede te maken hebben met verschillen in bestuursstijl, zegt hij. ,,Het ligt ook aan hoe de relaties binnen het college en tussen het college en de raad zijn.” Van den Berg spreekt van een ,,balans” tussen openheid en bewegingsvrijheid voor ambtenaren. ,,Het is goed om zo veel mogelijk transparantie te geven. Maar tegelijk is de zorg ook terecht of ambtenaren zich dan nog wel intern durven uit te spreken. Het is zoeken naar een optimale vorm van transparantie.”

De Wet open overheid, waarover de Tweede Kamer volgende week stemt, brengt mogelijk verandering. Daarin staan wat meer dwingender regels voor actieve openbaarmaking, al is het volgens Maandag nog de vraag hoe die uitpakken. Hij zegt te hopen dat het een stap vooruit wordt. ,,Het gaat wel om de overheid, die is van ons allemaal. Het lijkt me wenselijk dat die zo transparant mogelijk is.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland