Marieke Smit: ,,Wat moeders doen lijkt zo vanzelfsprekend en normaal, maar als wij zouden stoppen met dit werk zou de wereld niet meer hetzelfde zijn.’’

Thuisblijvende moeders doen niets? 'Ze werken juist keihard'

Marieke Smit: ,,Wat moeders doen lijkt zo vanzelfsprekend en normaal, maar als wij zouden stoppen met dit werk zou de wereld niet meer hetzelfde zijn.’’ FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

Het onbetaalde werk dat moeders doen is van onschatbare waarde. Voor kind én maatschappij. Marieke Smit, moeder van vier, stelt dat vrouwen allemaal keihard werken in hun eigen moederbedrijven. Daarvoor moeten ze beloond worden.

Op Valentijnsdag 2006 werd Marieke Smit moeder. Van Djooz, die later nog drie broertjes kreeg. Hij was het prachtige begin van haar gezin, en ook - en dat inzicht kreeg ze veel later - het startpunt van haar onderneming. Het moederbedrijf, dat volgens Marieke eigenlijk een honderdduizenden jaar oud familiebedrijf is waarin eeuwenoude kennis, waarden en genen geëvolueerd zijn.

Pas een jaar of twee geleden kreeg Marieke meer aandacht voor de positie van moeders. De 46-jarige woont samen met haar vier zoons Djooz (14), Inden (12), Zamee (10) en Boyen (4) in de oude Skoalle mei de Bibel in Wierum. Ze runt een bêd & brochje in het voorhuis, bakt en verkoopt aardewerk en bedenkt als zzp’er creatieve concepten. ,,Ik ben maker van mooie dingen.’’

Op een grote, grijze bank in een van de oude schoollokalen vertelt ze over de beslissing om haar baan als communicatiedocent op te zeggen om thuis te blijven voor haar kinderen. Een besluit waardoor de buitenwacht ineens anders naar haar ging kijken. ,,Wat doe je? Het is vaak de eerste vraag die wordt gesteld. Als je alleen moeder bent, dan word je als minder interessant gezien. Als je een baan hebt, identificeer je jezelf daarmee. Dan ben je iemand die met z’n ontwikkeling bezig is. En belangrijk voor de maatschappij. Je telt mee. Zit je thuis en heb je kinderen? Oh, je doet niks. Dat gevoel.’’

Het zette haar aan het denken. Ze werd er de laatste jaren steeds vaker boos en verdrietig van. ,,Al die pleidooien in politiek en media voor meer economische gelijkheid. Nederlandse vrouwen zouden meer moeten deelnemen aan het arbeidsproces, hun maatschappelijke bijdrage zou te weinig zijn. Ik ben mij gaan verzetten tegen dit framen van moeders als wezens die maatschappelijk niets bijdragen .’’

Belangrijke bijdrage

De positie van de vrouw verslechtert als ze moeder wordt, stelt Marieke vast. En niet alleen in verre derdewereldlanden, maar ook in het moderne Nederland. Ze zag het bij zichzelf, bij haar vrienden, collega’s. Overal om haar heen. ,,Punt één, als je minder of niet meer gaat werken, en veel vrouwen kiezen daarvoor omdat ze bij hun kinderen willen zijn, ben je economisch niet meer zelfstandig. Je wordt afhankelijker van je partner omdat je inkomen inlevert of verliest. Punt twee, het moederschap telt maatschappelijk niet mee.’’

Maar, vindt Marieke, door al het onbetaalde werk dat moeders doen, parttime of fulltime, leveren ze juist een hele belangrijke bijdrage aan de maatschappij en de economie. ,,Moeders hebben wel degelijk economische waarde, alleen dit komt nergens terug in de statistieken. Maar de waarde van hun werk wordt door de Verenigde Naties, afhankelijk van het land, geschat op 10 tot 39 procent van het bruto nationaal product. Zo bekeken is het een economische sector op zich. Als ons werk als moeder wordt meegeteld zal blijken: wij werken meer dan mannen, terwijl er wordt gezegd dat wij minder doen.’’

En is het om te beginnen niet zo dat een kind op de wereld zetten, het dragen en baren, een van de grootste maatschappelijke bijdragen is die iemand überhaupt kan doen, vraagt Marieke zich hardop af. ,,De samenleving is gebaseerd op voortbestaan. Zonder kinderen geen nieuwe generatie. In economische termen: bedrijven produceren goederen en diensten. De maatschappij vraagt hierom en heeft er geld voor over. Wij (Marieke maakt aanhalingstekens in de lucht) produceren kinderen en die hebben ook economische waarde. Na hun achttiende zijn ze human capital , mensen die de economie draaiende houden. Wat moeders doen lijkt zo vanzelfsprekend en normaal, maar als wij zouden stoppen met dit werk zou de wereld niet meer hetzelfde zijn.’’

Het laat haar niet los, deze gedachtes. De overtuiging dat het moederschap ook een baan is. Marieke wil het graag delen. Met iedereen. Maar vooral ook met andere moeders. Samen wil ze opkomen voor hun positie. Een vuist maken. Vechten voor hun maatschappelijke, sociale en economische waarde. Op haar website moederbedrijf.nl moedigt ze moeders aan om zich in te schrijven als vestiging om zo van het Moederbedrijf het grootste bedrijf van Nederland en liever nog de wereld te maken.

,,Ik wil het bewustzijn vergroten. Het besef dat wij allemaal keihard werden in onze eigen moederbedrijven. We moeten laten zien dat we trots zijn op wat we doen. Dat we onszelf waarderen en die waardering ook terug willen zien. Ik vind dit heel belangrijk. Echt. Ik wil dit zó graag veranderen.’’

Keuzevrijheid

Naast waardering en respect pleit Marieke met het Moederbedrijf voor gelijkwaardigheid en keuzevrijheid. Op LinkedIn, het online platform voor professionals, formuleert ze het zo: ‘De discussie dat vrouwen meer zouden moeten deelnemen aan het arbeidsproces zou direct ophouden als het werk dat moeders doen betaald wordt. Dat maakt moeders meteen zelfstandig en heft de ongelijkwaardigheid direct op. Ongeacht of je ervoor kiest of je naast het moederschap ook nog een andere baan hebt. Het is maar hoe jij het doet en hoe jij het wilt. Iedere moeder is uniek.’

Thuis, op de bank, citeert ze vanaf haar mobiele telefoon artikel 23 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens: ‘Een ieder die arbeid verricht heeft recht op een rechtvaardige en gunstige beloning, welke hem en zijn gezin een menswaardig bestaan verzekert, welke beloning zo nodig met andere middelen van sociale bescherming zal worden aangevuld.’

Ze kijkt op van haar mobieltje. ,,Als je als land of als maatschappij vindt dat moeders een belangrijke waarde vertegenwoordigen, dat ze met het grootbrengen van kinderen een aanzienlijke bijdrage leveren aan de maatschappij, dan moet je die inspanning ook belonen. Iemand die onze kinderen onderwijst, krijgt hier ook een vergoeding voor van de overheid. En als je werkt en je brengt de kinderen weg, dan wordt er wel betaald voor de opvang van kinderen.’’

Resoluut: ,,En met inspanning belonen, bedoel ik geen uitkering. Want bijstandsmoeder worden is een schrikbeeld voor veel vrouwen. Je bent dan niet onafhankelijk; je moet solliciteren, dus je bent niet vrij in je keuze voor het moederschap. En ik vind dat moeders meer verdienen. Een soort basisinkomen is een eerste stap. Iedere moeder zou dat moeten krijgen. En dan kunnen ze zelf kiezen of ze dat uitgeven aan kinderopvang of dat ze het gebruiken als inkomen en zelf bij de kinderen blijven.’’

Ja, haar idee gaat de maatschappij geld kosten. Marieke zucht en kaatst meteen terug dat kinderopvang ook geld kost. En ze zegt dat het ons bovendien ook iets gaat opleveren: ,,We gaan ons gelukkiger voelen en er komt meer rust in gezinnen die nu alles heel snel, strak en efficiënt moeten organiseren.’’

Stap vooruit

Het Moederbedrijf - het besef dat het moederschap een mooie, maar intensieve baan is - is volgens Marieke geen stap terug, maar juist een stap vooruit in vrouwenemancipatie. ,,Vrouwen hebben in de vorige eeuw veel bereikt: recht op onderwijs, stemrecht en recht op buitenshuis werken. Dat zijn mooie stappen. Maar hebben we ook recht op betaald moederschap? Gelijkwaardigheid is nu een speerpunt van heel veel beleid, maar is nu alleen gericht op meer vrouwen in het arbeidsproces krijgen.’’

Volgens Marieke is het in de emancipatiebeweging vaak zo gegaan: wat de man doet, willen wij ook doen. ,,Terwijl, wij hadden al een prachtige rol. Die is helemaal naar de achtergrond verdwenen. We deden superleuk werk, altijd al, door de geschiedenis heen. We hebben terecht gevochten voor dezelfde rechten, maar uit het oog verloren dat we al een hele belangrijke taak vertegenwoordigen.’’

Even is het stil. Marieke denkt na, weegt haar woorden. ,,Mijn boodschap is beslist niet: vrouwen moeten terug naar het aanrecht. Volledig blijven werken daar is niks mis mee, maar veel vrouwen willen ook een deel van hun moederrol vervullen. En dat moet kunnen zonder dat ze meteen hun financiële onafhankelijkheid verliezen. De keuze tussen buitenshuis werken en thuis aan de slag als moeder, in welke verhouding dan ook, moet een eerlijke en oprechte kunnen zijn.’’

En de vaders, waar blijven die in dit verhaal? ,,Ja, de vaders. De mannen met hun papadag. Die krijg ik altijd voor m’n voeten geworpen. Maar het zijn de moeders die geframed worden, vandaar Moederbedrijf. Ik ben uitgegaan van de moeder als archetype; de heilige, toegewijde, zorgende ouder. En meestal is het zo dat de moeders het zorgen op zich nemen. Als een kind ziek is, blijft zij vaak thuis. Ik weet dat er ook uitzonderingen zijn en daarom geldt dit verhaal net zo goed voor de vaders die zorgen in een gezin. Als hij thuisblijft in plaats van de moeder zou hij dezelfde vergoeding moeten krijgen. Zo zal het voor hem ook veel aantrekkelijker worden om de taken beter te verdelen. Dat vaders nu minder vaak thuis blijven dan moeders, heeft ook met die maatschappelijk waardering te maken.’’

Zonder ruis

Het is een uitdaging om een idee als dat van haar aan de man te brengen, heeft Marieke ondertussen wel gemerkt. ,,Het is moeilijk om de juiste toon te vinden. Alle moeders moeten zich met het Moederbedrijf kunnen identificeren. Mijn eerste website was een beetje te agressief, te activistisch. Nu is mijn boodschap neutraal van toon. Het is belangrijk om een nieuw idee te brengen zonder ruis. Mensen reageren namelijk op waar ze het niet mee eens zijn. Als ik zeg dat vrouwen altijd zorgen, wassen en de boodschappen doen, dan is het makkelijk om te zeggen: ik ben het er niet mee eens want de boodschappen doet mijn man.’’

Vrouwen hebben volgens Marieke sowieso al de neiging om mannen op te hemelen als ze zorgen. Alleen te kijken naar wat vaders wel doen. En daarnaast zijn ze vaak weinig solidair naar elkaar. ,,Er is altijd wel een vingertje: thuisblijven is niet goed voor je ontwikkeling en fulltime werken is niet goed voor de kinderen. Niemand steunt elkaar. Ik kies voor sisterhood. Wij moeders moeten onszelf en elkaar meer gaan waarderen.’’

Een ‘vestiging’ worden kan via www.moederbedrijf.nl of via de Facebookpagina van het Moederbedrijf .

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct