Zicht vanuit Moddergat op de Waddenzee. FOTO MARCEL VAN KAMMEN

Strijd om Waddenkust losgebarsten: meer rust of nieuwe eilandjes?

Zicht vanuit Moddergat op de Waddenzee. FOTO MARCEL VAN KAMMEN

De aanstaande versterking van de Waddenzeedijk roept tal van reacties op. Kustbewoners vragen om rust. Maar er duikt ook een plan op voor vijf nieuwe eilanden.

Vanaf 2023 moet de versterking van 47 kilometer dijk tussen Koehool en het Lauwersmeer beginnen. Voor alleen de dijk is ruim 300 miljoen euro uitgetrokken, maar de operatie kan nog een stuk duurder uitvallen wanneer er allerlei natuur- en landschapsambities in de plannen worden gevlochten.

Een concreet voorstel ligt er nu nog niet. Om het denkwerk op gang te brengen, is in augustus een startnotitie gelanceerd door Wetterskip Fryslân, in samenspraak met provincie en Rijkswaterstaat. De eerste inspraakronde, die maandag sloot, heeft 35 zienswijzen opgeleverd van groepen en particulieren, meldt provinciewoordvoerder Peter van den Meerschaut. ,,Minsken blike foaral in protte fragen te hawwen by wat der allegear stiet te barren’’, zegt hij. Over de inhoud van de zienswijzen zegt de provincie nu nog niets.

Het digitale platform op de projectwebsite Waddenzeekust.nl geeft een beeld van hoe de bewoners van de Waddenkuststreek aankijken tegen de dijkoperatie. Zij vragen vooral om rust. ,,Pas op met het stimuleren van toerisme. Wil je de leefbaarheid verbeteren, moet je iets doen voor de bewoners, niet voor toeristen’’, schrijft een bewoner. Aan meer loslopende honden is ook geen behoefte. Die verstoren vogels en schapen, graven gaten in de dijk en laten poep achter.

Lees ook | Kustboeren: natuur aan buitenkant Waddendijk

Op meer verkeersbewegingen en parkeerdrukte zitten veel reageerders ook niet te wachten. ,,Het is een beschermd gebied, laten we het dan ook beschermen! We hebben nu al overlast genoeg van geparkeerde auto’s, zodat we als boeren niet eens meer op ons veld kunnen komen. Op Zwarte Haan is het soms zo druk dat je er als bewoner niet eens meer langs kunt.’’

Meer kunstobjecten, bijvoorbeeld via het project Sense of Place, heeft het Wad ook al niet nodig, melden bewoners. ,,Die zullen dit landschap blijvend verminken en voor een enorme verrommeling zorgen! Het zullen trekpleisters worden voor de selfie-makende toeristen.’’

Een ander: ,,De kunst is om de natuur met rust te laten en daar zuinig op te zijn.’’

Een snoer van ringterpen

Goede kans dat de Sneker chiropractor en tandzorger Jacob Brandsma in deze inspraakronde het meest verregaande plan heeft afgeleverd voor de Waddenzeekust. Hij pleit voor de aanleg van terpeilanden, 5 kilometer uit de kust. Die moeten binnen een ringdijk langzaam aangroeien met behulp van de getijdendynamiek van de Waddenzee.

,,Ik rin al jierren mei dit idee yn myn achterholle. Dit like my in goed momint om der wurk fan te meitsjen’’, zegt Brandsma. Hij stelt voor om in zee van grote zakken met bagger een ringdijk (op deltahoogte) te bouwen. Die omsluit een lagune die volloopt bij opkomend tij. Als het vloed is wordt de dijk gesloten met een sluisdeur, waarna de slibdeeltjes neerslaan en het water gecontroleerd weer wordt uitgelaten.

Per jaar kan de bodem zo volgens Brandsma 5 tot 7 centimeter in hoogte aangroeien, waarmee in 25 jaar een stabiel eiland ontstaat. De Sneker mikt op eilanden van 8 bij 3 kilometer en stelt zich voor dat er daarvan tussen Koehool en Lauwersmeer vijf voor de kust kunnen worden gelegd. De kosten voor de bedijking schat hij voorzichtig op 20 miljoen euro per eiland. Hij stelt voor een coöperatie op te richten om ze van de grond te krijgen.

Brandsma verwacht dat er vanuit de natuurhoek wel wat ,,panyske reaksjes’’ zullen komen, maar meent zelf dat vogels en zeehonden juist baat zullen hebben bij de landaanwinning. Zijn eilandensnoer levert volgens Brandsma een optimale bescherming voor de kust. ,,Mei sa’n buffer hoechst oan de dyk net safolle te dwaan en hast ek gjin trochbraken nedich nei binnendyks akkerlân. We moatte nei see ta om dit op te lossen.’’

Hij zou de eilanden met een laagwaterweg willen verbinden met het vasteland en ziet kansen voor recreatie, kuuroorden en een mogelijke vrijhandelszone. Zelf zou de Sneker er in ieder geval graag wonen.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct