De Friese gemeenten willen met fors minder jeugdzorgaanbieders in zee. Van de kleine 290 aanbieders met wie nu een contract is gesloten, zou een veel kleiner aantal moeten overblijven.

Hoe de nieuwe contracten voor volgend jaar eruit gaan zien, is nog onbekend. Dat wordt in de loop van april duidelijk.

De markt voor jeugdzorg is geëxplodeerd sinds de gemeenten er in 2015 verantwoordelijk voor werden. Vooral in de lichte jeugdhulp krijgen kinderen sindsdien beduidend meer zorg aangeboden, constateert Follow the Money. Het journalistiek platform probeert samen met regionale media een vinger te krijgen achter de oplopende tekorten die gemeenten hebben op jeugdzorg. Het rijk heeft hiervoor 4,2 miljard euro beschikbaar, de gemeenten stellen minstens 1,7 miljard euro meer nodig te hebben. Eon op de tien kinderen krijgt tegenwoordig een vorm van jeugdhulp.

De explosie aan jeugdzorgbedrijven wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door de manier van inkoop, blijkt uit het journalistiek onderzoek. Bij 90 procent van de gemeenten ging dat via een zogenaamd ‘open huis’-model. Elke aanbieder die voldoet aan de eisen krijgt een contract, inwoners kunnen vervolgens een eigen zorgaanbieder selecteren voor de behandeling van hun kind.

In Friesland gaan zorgaanbieders zo’n contract aan met Sociaal Domein Fryslân. Wie zo’n contract krijgt, mag dan in alle achttien gemeenten jeugdzorg aanbieden. Het aantal aanbieders is gegroeid naar een kleine 290 dit jaar. Dit zou rigoureus teruggebracht moeten worden. Binnen de jeugdzorgsector is er vrees dat hoogopgeleide deskundigen het onderspit delven en dat kinderen met complexe problemen straks nog langer op behandeling moeten wachten.

‘Negatieve kenmerken’

Wethouder Hilde Tjeerdema van centrumgemeente Leeuwarden bevestigt dat het aantal jeugdzorgaanbieders met een contract fors teruggedrongen moet worden. Details kan ze nog niet prijsgeven. Ze spreekt van doorontwikkeling van het huidige inkoopmodel, dat onder meer moet leiden tot minder jeugdzorgaanbieders. ,,Dat is nodig om grip te krijgen op het zorglandschap en de bestuurbaarheid te vergroten”, zegt ze. Een wildgroei aan jeugdzorgaanbieders, stijgende kosten en onvoldoende relatie met de aanbieder noemt ze als ,,negatieve kenmerken” van het huidige model, die de gemeenten vanaf 2022 willen tegengaan.

In hoeverre het aantal jeugdzorgaanbieders de laatste zes jaar is gegroeid, is lastig in kaart te brengen. De meeste gemeenten weigeren data aan te leveren. De achttien Friese gemeenten hebben wel data beschikbaar gesteld, maar die zijn incompleet en daardoor niet goed bruikbaar. Follow the Money wil deze gegevens over 2015 tot en met 2018 via een beroep op de Wet openbaarheid bestuur alsnog bemachtigen. Dat verzoek is nog niet ingediend.

Versnippering

De Inspectie Gezondheid & Jeugd schat het aantal jeugdzorgaanbieders momenteel op ruim zesduizend, op basis van gegevens van gemeenten en de Kamer van Koophandel. Het is een grove schatting. Hoeveel aanbieders het voor 2015 waren, is onduidelijk, maar aanzienlijk minder. ,,De versnippering maakt de markt onoverzichtelijk. Voor ons, maar ook voor gemeenten die jeugdzorg moeten inkopen. We hadden bij de invoering van de decentralisatie het tegenovergestelde verwacht”, zegt hoofdinspecteur Korrie Louwes hierover tegen Follow the Money.

Uit onderzoek naar gegevens van de Kamer van Koophandel stelt Follow the Money vast dat bij jeugdzorg met overnachting en dagverblijven en ‘ambulante’ jeugdzorg aan huis het aantal vestigingen - landelijk - in zes jaar verachtvoudigd is. Dat geldt bijvoorbeeld voor de ‘ambulante’ hulp aan kinderen thuis. Het gaat om twee van de vijf soorten bedrijven die in de jeugdzorg actief zijn. In Friesland groeide dit aanbod van 14 in 2014 naar 58 in 2021. Vooral de laatste drie jaar zijn er veel van dit soort zorgaanbieders bijgekomen.

Meer over het onderzoek van Follow The Money: www.ftm.nl/collectief-jeugdzorg

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct