Triomfantelijk houdt Stefan de Ruiter (12) Pokerface omhoog. Hij heeft het boek uit. Kunnen leerlingen zoals hij een einde maken aan de trend dat kinderen schrikbarend slecht lezen?

Plaats van handeling is de mediatheek van YnSicht, vmbo-school van Piter Jelles in Leeuwarden. Stefan de Ruiter, eersteklasser vmbo-kader, wil graag vertellen over zijn leeservaringen. Of liever: het gebrek eraan.

Twee keer heeft zijn moeder hem een boek voorgelezen, zegt hij. Asterix en Obelix . Waarom het hierbij bleef? ,,Ik vond er niks aan.’’ Maar nu heeft hij zelf een boek uitgelezen: Pokerface, van jongerenauteur Buddy Tegenbosch. Over een scholier die door pokerschulden in grote problemen komt. Stefan kreeg het van school, net als alle andere eersteklassers.

Zijn moeder is trots en heeft zijn kapsel bijgewerkt, voor de foto in de krant. Ook zijn docent Nederlands, Paula Durjava-Westra, is blij. Net als Esther Oskam, leesconsulent bij de bibliotheek in Leeuwarden. ,,Stefan doet het nu ook beter wat betreft leesvaardigheid’’, aldus Durjava-Westra. Hij kan het beamen: ,,Ik ben van een 6 naar een 7 gegaan.’’

Stefan is een goed voorbeeld van de toestand waarin Nederland verkeert als het gaat om taalvaardigheid. Thuis maakten lezen en voorlezen geen onderdeel uit van zijn opvoeding. En op de basisschool werd het ook niet echt gestimuleerd, vindt hij zelf. ,,Als we in de klas een boek moesten lezen, werden we alleen gelaten. De meesters en juffen gingen dan koffiedrinken ofzo. Ik deed het boek open, maar las niks.’’

24 procent van de vijftienjarigen presteert onder niveau

Taalvaardigheid vormt, met rekenen en schrijven, de basis van het onderwijs. Uit tal van onderzoeken blijkt dat het niveau waarop leerlingen leren lezen al jarenlang daalt. In 2019 verscheen een geruchtmakend internationaal rapport (PISA) waarin prestaties van jongeren van vijftien jaar internationaal langs de meetlat worden gelegd. Leesvaardigheid en leesplezier bleken in Nederland hard afgenomen. Met als resultaat dat 24 procent van de vijftienjarigen onder het niveau presteert dat voor de grote meerderheid van de jongeren haalbaar wordt geacht.

Deze score betekent dat een snelgroeiende groep jongeren minder goed functioneert op school en het risico loopt een laaggeletterde burger te worden. In een hoogontwikkeld land als Nederland is dat natuurlijk onacceptabel. De Onderwijsinspectie brengt de kwestie in het vorige week verschenen rapport ‘ Staat van het Onderwijs 2021 ’ opnieuw onder de aandacht.

Initiatieven

Toch wordt de aanpak van dit probleem vooral overgelaten aan lokale initiatieven. Zoals het ‘Leesoffensief’, vertelt Oskam. Daarvoor hebben de bibliotheken van Leeuwarden en Tytsjerksteradiel (Dbieb) subsidie gekregen; de scholenkoepels Singelland en Liudger doen hieraan mee.

En in Harlingen halen docenten van Simon Vestdijk ook alles uit de kast om hun leerlingen aan het lezen te krijgen. De school doet mee aan de actie ‘April op stil’, waarbij het de bedoeling is veel minder tijd door te brengen op de smartphone. ,,In de tijd die vrijkomt, kun je eindelijk beginnen aan dat ene boek, of lees je het boek uit dat al tijden op jou ligt te wachten.’’

Het leesproject op YnSicht kwam tot stand met subsidie van de gemeente Leeuwarden, bijdragen van de bibliotheek en enthousiasme van docenten als Durjava-Westra. Dankzij het project kreeg de schoolbibliotheek 350 boeken en konden leerlingen Pokerface lezen.

,,Wij doen op veel basisscholen ook mee aan initiatieven om de leesvaardigheid te verbeteren’’, aldus Oskam. ,,In het voortgezet onderwijs in Leeuwarden is dit de eerste keer. Er wordt nu nagedacht over een vervolg.’’

Leesplezier

Het afglijden van het leesniveau heeft alles te maken met het gebrek aan leesplezier. Uit het PISA-onderzoek bleek dat nergens kinderen zo weinig lol in lezen hebben als hier. Hierbij is een groot verschil tussen kinderen van hoog- en laagopgeleide ouders. Omdat leesvaardigheid grote invloed heeft op de algemene schoolprestaties, is het gebrekkige leesniveau ook een aanjager van de kansenongelijkheid in Nederland.

Docent Nederlands Durjava-Westra weet het. Maar ze is een optimist. ,,Je moet je succesjes vieren. Stefan is een mooi voorbeeld, een ambassadeur. Als je in elke klas een paar van zulke leerlingen kunt vinden is het mooi.’’

Stefan denkt na over zijn volgende boek. ,,Iets met geschiedenis, uit de twaalfde eeuw. Of de Tweede Wereldoorlog. Maar ik ga nu niet meteen weer lezen hoor. Het wordt mooier weer. Na de zomervakantie pak ik weer een boek, denk ik.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Instagram
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct