Steeds meer drugspanden gesloten, maar effect nooit onderzocht

De hoeveelheid drugs die wordt gevonden, bepaalt of een burgemeester een woning of pand mag sluiten. Die grens ligt op 0,5 gram harddrugs of 5 gram softdrugs. Discutabel, meent onderzoek Michelle Bruijn van de RUG.

,,Er is nooit onderzoek gedaan naar wat er gebeurt nadat een burgemeester een woning of pand wegens drugsoverlast sluit. Is het sluiten van een woning niet het verplaatsen van het probleem van drugsoverlast? En help je de bewoner niet verder in de problemen? Zeker omdat burgemeesters steeds vaker overgaan tot woningsluitingen lijkt mij onderzoek noodzakelijk'', aldus Bruijn.

Zij doet onderzoek naar het sluiten van woningen in het kader van Artikel 13b van de Opiumwet. Dat artikel geeft de burgemeester het recht panden te sluiten als er sprake is van drugshandel. Dit kan al worden aangetoond doordat een bepaalde hoeveelheid drugs aanwezig is in het pand.

Forse toename sluitingen

De praktijk in Leeuwarden onderstreept de stelling van Bruijn. Burgemeester Ferd Crone sloot tussen 2007 en 2011 geen enkel drugspand. In 2012, 2014 en 2015 sloot hij jaarlijks een pand. Vanaf dat jaar neemt het aantal sluitingen toe. Dit jaar zijn er veertien panden gesloten zonder voorafgaande waarschuwing. In vijf andere gevallen werd een waarschuwing uitgedeeld. In 2016 werden veertien panden gesloten, en zes waarschuwingen uitgedeeld, in 2017 vonden er negen sluitingen plaats en zijn vijf eigenaren of huurders gewaarschuwd.

Volgens Bruijn worden de grenzen van Artikel 13b van de Opiumwet steeds verder opgerekt. Waardoor burgemeesters makkelijker woningen kunnen sluiten. ,,Dat komt omdat de hoogste bestuursrechter, de Raad van State, zelf invulling heeft gegeven aan het artikel. En die invulling gaat verder dan de oorspronkelijke bedoeling van de wet.

,,Het sluiten van een woning voor bepaalde tijd is een laatste redmiddel om drugshandel tegen te gaan. Het was de bedoeling dat er eerst een waarschuwing zou worden uitgedeeld waarna de burgemeester de woning kan sluiten als er geen verandering optreedt, tenzij sprake is van een ernstig geval. Nu zie je dat burgemeesters direct tot sluiting overgaan, zonder waarschuwing.”

,,Het opleggen van een waarschuwing is een uitzondering geworden”, aldus Bruijn.

Bestuursrecht is makkelijker

In het strafrecht is een verdachte onschuldig tot het tegendeel is bewezen. Dat ligt anders bij Artikel 13b van de Opiumwet waarin de bevoegdheden van de burgemeester zijn vastgelegd. Het artikel valt onder het bestuursrecht. Zodra een handelshoeveelheid drugs wordt aangetroffen ligt de bewijslast niet bij de overheid maar bij de burger.

,,Als er een grotere hoeveelheid dan 0,5 gram harddrugs of 5 gram softdrugs wordt aangetroffen is de burgemeester al bevoegd om de woning te sluiten. Het aantreffen van een dergelijke hoeveelheid is voldoende om aan te tonen dat de drugs bestemd zijn voor handel.’’

Ook eventuele overlast hoeft niet aangetoond te worden. En de burger moet dan aantonen dat de drugs echt voor eigen gebruik zijn. Dit valt onder het bestuursrecht en daar zitten minder waarborgen in voor de burger. Burgers hebben minder poten om op te staan omdat de bewijsdrempel aanzienlijk lager ligt dan in het strafrecht.

Het is zelfs mogelijk dat een burger bij wie een voorraad drugs is aangetroffen die groter is dan toegestaan, via het bestuursrecht een half jaar zijn huis niet in kan, maar via het strafrecht onschuldig wordt verklaard. ,,Het kan voor de burger voelen alsof hij dubbel gestraft wordt: en via het bestuursrecht zodat je je huis niet in kan én via het strafrecht zodat je een straf krijgt opgelegd.”

Handelsvoorraad

Op de hoeveelheden die burgemeesters hanteren om over te gaan tot het sluiten van een pand, heeft Bruijn ook het nodige aan te merken. ,,Wanneer is de hoeveelheid drugs die iemand heeft, bestemd voor de handel? Als je kijkt naar het strafrecht dan zie je dat het bezit van ten hoogste 30 gram cannabis wordt bestempeld als een overtreding, meer dan die hoeveelheid wordt beoordeeld als een misdrijf. Terwijl het bezit van meer dan 5 gram cannabis voldoende kan zijn voor het sluiten van een woning.”

En wat gebeurt er met iemand die zijn huis uit moet? Ook dat is een vraag die Bruijn niet in zijn algemeenheid kan beantwoorden. ,,Dat is sterk afhankelijk per gemeente. Soms wordt er begeleiding of hulp aangeboden, in andere gevallen niet. Het verschilt per burgemeester hoe er met de mogelijkheid wordt omgegaan.”

De gemeente Leeuwarden stelt dat iemand die zijn huis moet verlaten vanwege drugshandel, enkele weken de tijd krijgt om op zoek te gaan naar onderdak. Als diegene daar niet in slaagt, verwijst de gemeente door naar de sociale wijkteams. Dat is volgens woordvoerder Johan de Jong ook de aangewezen route om andere hulp te krijgen, bijvoorbeeld bij het afkicken.

Crone reageert

Burgemeester Ferd Crone zegt een belangrijk punt in het betoog van Michelle Bruijn te missen. ,,Het bestuurlijk sluiten van een woning is geen straf maar een middel om de handel en/of overlast te stoppen. Dat is de hoofdlijn van mijn beleid, dat hier helaas niet wordt benoemd.”

Crone stelt dat zijn beleid kan rekenen op steun, met name uit de omgeving van door hem gesloten panden. ,,Ik krijg die steun omdat de inzet van dit bestuurlijke middel de overlast en de handel veel sneller stopt dan ander beleid. Als er geen sprake is van overlast en handel niet aannemelijk is, mede gelet op de hoeveelheid aangetroffen drugs, dan volsta ik met een waarschuwing en toezeggingen dat men stopt of zich laat behandelen. Sluiten is geen doel maar een middel.”

Crone verwijst naar uitspraken van de rechter die hem in in alle beroepszaken tegen sluiting van panden in het gelijk heeft gesteld. ,,Op een zaak na.”

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct