Corrie Gerlsma, Jantsje Gerlsma en Janny Zweed (v.l.n.r.) gaan naar hun auto. Op de startzondag houdt de PKN-gemeente van Hindeloopen een autopuzzeltocht door de natuur.

Startzondag in coronatijd: neem je eigen koffie mee

Corrie Gerlsma, Jantsje Gerlsma en Janny Zweed (v.l.n.r.) gaan naar hun auto. Op de startzondag houdt de PKN-gemeente van Hindeloopen een autopuzzeltocht door de natuur. FOTO SIMON BLEEKER

Boerenschuren, de buitenlucht, een activiteit in het dorp. De jaarlijkse startzondag die de meeste PKN-kerken (Protestantse Kerk Nederland) in september houden, ziet er vanwege corona anders uit. Gemeenteleden ontmoeten elkaar niet in hun kerkgebouw, maar op alternatieve plekken of op alternatieve manieren.

Franeker

Bij een startzondag zit normaal de kerk vol. Nu was er op zondag 6 september een klein groepje mensen aanwezig in de Martinikerk in Franeker. ,,Pijnlijk en bizar’’ noemt dominee Sytze Ypma het. Juist op de zondag dat iedereen elkaar aan het begin van het kerkelijk seizoen weer wil ontmoeten, dat er extra activiteiten zijn als koffiedrinken en samen lunchen, kon de kerk niet gevuld worden door de coronamaatregelen.

De gemeente had besloten de dienst in grote lijnen net zo vorm te geven als tijdens de lockdown, toen alleen voorganger, organist, ouderling en enkele technici aanwezig waren en de dienst live gevolgd kon worden via Omrop Fryslân. Ook nu, bij de start van een nieuw seizoen, volgden de meeste gemeenteleden de dienst thuis. ,,En zo merkte ik deze startzondag nog scherper dan eerder: er gaat niets boven de echte ontmoeting. Dat je samen het seizoen weer begint, samen vertrekt, al weten we nu nog niet hoe dit verder zal gaan’’, aldus Ypma.

De PKN in Franeker heeft besloten voorlopig op uitnodiging te werken. Er mogen maximaal 75 plekken bezet worden en dat gebeurt op alfabet. ,,Het voelt alsof je als gemeente vleugellam bent’’, omschrijft Ypma zijn gevoel over de coronatijd. ,,Maar je gaat toch vliegen om binnen de toegestane marges te opereren. Zo komen ook weer nieuwe ideeën tot stand.’’

Franeker was ver gevorderd om dit jaar een groots alternatief voor de startdienst te houden. Een dienst in de open lucht op het kaatsveld It Sjûkelân. Met muziek van het korps Advendo. Net op het moment dat corona weer oplaaide, onder andere in Dokkum en op Terschelling, moest de beslissing genomen worden over het doorgaan hiervan. ,,Met zo’n dienst zouden we drukte creëren. Juist bij het binnenkomen en weggaan van het publiek kun je de 1,5 meter niet waarborgen. Mensen komen er om elkaar te ontmoeten. Als het dan misgaat, kun je het niet meer terugdraaien. Hoe pijnlijk ook, wij vonden dat het niet door kon gaan.’’

Hindeloopen

Geen gezamenlijk ontbijt gisterochtend in de Grote Kerk van Hindeloopen. Dit samenzijn hoort traditioneel bij de startzondag van de PKN in deze stad. ,,Heel jammer, maar een ontbijt kon echt niet vanwege de coronamaatregelen’’, vertelt predikant Aafke Nicolai. Terwijl gemeenteleden hun eitje open tikten, was dit altijd het moment om gezellig met elkaar te babbelen, beseft Nicolai.

De gemeente vond een alternatief: een autopuzzelrit door de natuur. ,,Met je eigen gezin in één auto of als je uit verschillende gezinnen komt een mondkapje op’’, legt Nicolai uit. De route leidde vanaf het verzamelpunt bij de kerk langs de IJsselmeerkust in noordelijke richting naar Makkum. ,,Door de natuur waardoor de rit past bij het landelijke thema van de startzondag: het goede leven.’’

Om toch iets van de ontmoeting, horend bij de startzondag, in het programma te brengen, was er vooraf koffie met iets lekkers en na afloop opnieuw een versnapering. ,,Toen hebben we nog samen gebeden en gezongen, want gelukkig is de kerk zo groot dat zingen is toegestaan.’’

Stavoren

In Stavoren hopen ze dat het op 20 september mooi weer is. Dan kan de startzondag zonder problemen plaatsvinden in het amfitheater op het Gele Plein in de buitenlucht. De startzondag van deze PKN-gemeente wordt hier altijd gehouden. Predikant Aafke Nicolai is blij met de mogelijkheid want de Nicolaaskerk is in coronatijd te klein om het gemiddeld aantal bezoekers voor deze dienst, zo’n vijftig tot zestig mensen, te huisvesten.

Anders dan andere jaren wordt het wel, aldus Nicolai. De muzikanten van De Lytse Sudwesthoeke hebben veel meer ruimte nodig, vanwege de verplichte afstand die ze moeten houden volgens de coronavoorschriften. ,,Normaal vraag je tijdens de dienst gemeenteleden naar voren om een bijdrage te leveren. Nu moet iedereen op zijn plek blijven en zitten we ver uit elkaar.’’ Dat is jammer, vindt Nicolai, maar aan de andere kant: ,,We zijn blij dat het kan en iedereen snapt de maatregelen.’’ Bovendien kan er gezongen worden, wat past bij een feestelijke dienst als de startzondag. ,,Dat had in de kerk nu niet gemogen.’’

De gemeente ziet wel af van de traditie om te beginnen met koffie, dan de dienst te houden en af te sluiten met een borreltje. ,,Dat laatste kunnen we niet coronaproof organiseren. Een koffiemoment doen we wel, maar iedereen moet zijn eigen koffie meenemen.’’ Er zullen taarten gebakken worden, maar ook hier wordt ervoor gezorgd dat één persoon dit uitdeelt of rondbrengt.

Heeg

Voor Heeg was de startzondag gisteren een dubbel startmoment, vertelt predikant Annelieke Warnar. Het was niet alleen de start van de activiteiten in het nieuwe seizoen maar ook de eerste keer sinds de lockdown dat de gemeenteleden weer in de Haghakerk terecht konden. Tot die tijd werden de diensten in IJlst gehouden waar een goede beeldverbinding mogelijk was.

,,Wij zijn heel dankbaar dat het weer in onze eigen kerk kan. Dat is mooi en daar zijn we blij mee’’, aldus Warnar. Ze wil proberen de gemeente zo breed mogelijk bij de diensten te betrekken of men nu fysiek aanwezig is of digitaal. ,,We hebben beperkt plek door de coronamaatregelen, dus het is afwachten of de kerk gevuld wordt. We weten dat heel veel mensen nog voorzichtig zijn, maar er zijn er ook die ernaar verlangen weer in de kerkbanken te zitten.’’

Koffiedrinken was er ook in Heeg gisteren niet bij. ,,Dat werd te ingewikkeld en lukt gewoon niet.’’ Daarom was Warnar blij dat een van de kinderactiviteiten wel opgestart kon worden. De PKN-gemeente kent een kindernevendienst en de ,,sneinsclub’’. Deze laatste is weer begonnen. ,,Het is een hele andere start van het seizoen. Het kerk-zijn moeten we op een andere manier vormgeven.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct