Paaltjes met witte vlaggetjes, trilwagens en springstoffen bepalen deze weken het straatbeeld in Drachten en omgeving. Het seismisch onderzoek van gaswinningsbedrijf Vermilion maakt de tongen los.

Het is talk of the town in Smallingerland. Trekkers, springstoffen, trilwagens en onderzoekers – inwoners van Smallingerland en omgeving kunnen er deze weken niet omheen en raken er niet over uitgepraat.

In opdracht van het Canadese Vermilion Energy voert het Duitse bedrijf DMT-Group seismisch onderzoek uit in het zuidoosten van de provincie. Door trillingen op te wekken en de weerkaatsingen te registreren maakt Vermilion een driedimensionaal beeld van de bodem. Doel: kijken of en hoeveel aardgas er in de grond zit en of er mogelijkheden zijn om duurzame energie te winnen uit aardwarmte. Met speciale vrachtwagens met trilplaten eronder en door het laten ontploffen van lichte springstoffen wekt het Duitse DMT trillingen op.

Onrust

Het onderzoek zorgt voor onrust in de gemeenschap, merkt wethouder Pieter van der Zwan (ChristenUnie) van de gemeente Smallingerland. Dat komt deels door onwetendheid, omdat seismisch onderzoek niet vaak plaatsvindt en ervaring bij burgers hoe er mee om te gaan dus ontbreekt. ,,Er is geen referentie’’, zegt Van der Zwan.

Schilderijen van de muur en scheuren in het pleisterwerk

Maar het komt ook door de overlast die het zo nu en dan veroorzaakt. De nieuwe wethouder heeft er deze dagen zijn handen vol aan. Er komen tientallen telefoontjes binnen bij de gemeente. Van: ‘De kopjes staan te rammelen in de kast’ tot ‘Het lijkt wel oorlog’ en vragen als ‘Wat gebeurt er in mijn straat?’ en ‘Gaan ze nu gas winnen?’. Telefonistes praten bezorgde burgers bij, de gemeente en Vermilion handelen klachten af die via de telefooncentrale worden doorgezet.

Lichte schade

Van der Zwan kreeg vier meldingen van schade na trillingen. ,,Lichte schade’’, zegt Van der Zwan, ,,maar wel schade’’. Van schilderijen die van de muur trilden tot scheuren in het pleisterwerk.

Oorzaak was een andere samenstelling van de ondiepe ondergrond in het gebied Smalle Ee, Boornbergum en De Wilgen. In de bodem zit een hardere onderlaag die de trillingen goed geleid. ,,We hebben niet kunnen voorzien dat we te maken zouden krijgen met deze geleiding van de ondergrond in dit gebied’’, meldt Elita Cordova van Vermilion.

loading

Het Canadese bedrijf kreeg 26 signalen uit het gebied ,,dat er overlast is ervaren door het seismisch onderzoek’’. Cordova: ,,Wij hebben aangegeven dat we maatregelen hebben getroffen om de ontstane overlast, het waarnemen van de trillingen en geluidsoverlast, weg te nemen. Of we daarmee geheel de geruststelling hebben verkregen bij klagers, kunnen wij niet voor allen beantwoorden.’’

Trillingen

Vermilion sluit niet uit dat er meer goedgeleide trillingen volgen. ,,De kans is nog aanwezig dat er harde trillingen kunnen optreden. We kunnen namelijk op dit moment niet vaststellen dat er op meerdere plekken een dermate hardere ondergrond met eenzelfde geleiding aanwezig is.’’

In totaal verrichtte Vermilion de afgelopen weken 9000 opnames in het onderzoeksgebied ‘Zuid-Friesland’, het gebied tussen Akkrum, Beetsterzwaag, Drachten en Earnewâld. Het veldwerk duurt nog de hele maand. Daarna gaat Vermilion de uitslagen analyseren en evalueren. Uiteindelijk bepaalt het bedrijf of het rendabel is om er aardgas te winnen. De resultaten van het onderzoek naar het mogelijk opwekken van duurzame energie via aardwarmte wil Vermilion delen met daarvoor gespecialiseerde bedrijven.

Formeel staat Smallingerland aan de zijlijn van het seismisch onderzoek. ,,Laat het duidelijk zijn’’, zegt Van der Zwan, ,,wij willen dit als gemeente helemaal niet.’’ Maar Smallingerland kreeg het seismisch onderzoek wel. Vermilion vroeg eind vorig jaar een vergunning aan om onderzoek te doen. De gemeente wees het verzoek af, en wilde voorkomen dat bedrijven in de toekomst weer een dergelijke vergunning konden aanvragen. In het geheim paste de raad van Smallingerland het bestemmingsplan aan. Het moest voorkomen dat Vermilion een nieuw verzoek ging indienen en dat Drachten wel akkoord moest gaan met het afgeven van een omgevingsvergunning. Van het ministerie van Economische Zaken had Vermilion toestemming gekregen.

Toezicht

Vermilion ging in beroep tegen de weigering uit 2016. De wijziging in het bestemmingsplan geldt niet voor de aanvraag van Vermilion uit 2016, oordeelde de rechter. Bovendien, zei de rechter, is de impact van seismisch onderzoek beperkt. Smallingerland ging schoorvoetend akkoord.

‘Laat het duidelijk zijn, wij willen dit als gemeente helemaal niet’

Zo lang Vermilion nog in de gemeente aanwezig is, is Van der Zwan op zijn hoede. Hij schakelde Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), onderdeel van het ministerie van Economische Zaken, in om actief toezicht te houden op het werk van Vermilion. De wethouder kreeg de indruk dat SodM niet actief handhaafde. ,,Daar heb ik ze over bevraagd en zij schrokken wel van de geluiden uit de gemeente die ik ze heb verteld. Zij hebben gezegd dat ze er vanaf nu bovenop zitten. Ik had gehoopt dat ze dat al hadden gedaan, maar zal ze nu kritisch volgen.’’

Afgesproken is dat SodM dagelijks contact heeft met Vermilion over de door hen ontvangen meldingen, klachten en andere bijzonderheden, zegt Van der Zwan. ,,Dat was wekelijks.’’

loading

Twee technieken

Vermilion doet het veldwerk met twee verschillende technieken. In bebouwd gebied maakt het gebruik van een zogenoemde vibro-truck, een wagen met een trilplaat eronder die trillingen opwekt. De weerkaatsingen wordt opgevangen door trilmeters die in het gebied staan opgesteld. In het buitengebied werkt het bedrijf met lichte springstoffen. De trillingen die worden veroorzaakt door de springstoffen worden ook met speciale meters geregistreerd. Afspraak is dat Vermilion de springstoffen niet in een schaal van 50 meter rondom huizen gebruikt en 100 meter van dijken.

Om Vermilion te controleren loopt er met de vibro-truck een gemeente-ambtenaar mee. ,,Die rapporteert mij tweedagelijks.’’

De trillingen vinden binnen de norm plaats, zegt wethouder Van der Zwan. ,,Maar de beleving is anders. En dat is ook een ding.’’ Hij wil de komende weken ,,de vinger aan de pols houden’’ en ,,maximaal invloed uitoefenen wat binnen mijn rol past’’. Wat hij niet wil, is meer onrust in de samenleving. ,,Er moet op de meest zorgvuldige manier worden gewerkt door Vermilion.''

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct