Sluis Kornwerderzand kan metamorfose ondergaan: eerst nieuwe bruggen, later bredere sluis

FOTO LC/ARODI BUITENWERF

Dat de provincie de sluis bij Kornwerderzand gefaseerd onder handen gaat nemen, is uit nood geboren. Toch brengt het ook voordelen met zich mee.

De belangrijkste: uiterlijk in 2025 liggen er splinternieuwe brugdekken in het weg over de Afsluitdijk. De provincie heeft bij het rijk afgedwongen dat de verouderde brugdelen niet worden gerenoveerd door Rijkswaterstaat, maar worden vernieuwd. De zo kwetsbare draaibruggen maken plaats voor vier klapbruggen met contragewicht. ,,Zo moeten de storingen aan de bruggen voor eens en altijd verleden tijd zijn’’, zegt gedeputeerde Avine Fokkens (VVD, verkeer en vervoer). In 2022 moeten de werkzaamheden beginnen. Voorwaarde is dat Provinciale Staten instemmen met de plannen. De aanleg van de bruggen kost 6 miljoen euro. De brugdekken worden al extra groot, om in te spelen op de komst van de brede sluis.

Nog voor de zomer tekent Fokkens met het rijk een overeenkomst over het gefaseerd vernieuwen van het sluizencomplex, dat verder bestaat uit het verbreden van de vaargeul en het verbreden van die zo gewenste brede sluis van 25 meter.

Voor het project is 180 miljoen euro nodig. Het rijk draagt 111 miljoen euro bij, de provincie doet voor 19,5 miljoen mee. De provincie wordt bouwheer en zal tegenvallers moeten ophoesten. Een risico dat Fokkens wil nemen, al weet ze dat gevaren op de loer liggen. ,,Daar moeten we eerlijk in zijn.’’

Verzilveren van marktbijdrage

Nu de nieuwe brug binnen is, moet de grootste uitdaging nog komen: het verzilveren van de marktbijdrage om zo de brede sluis te financieren. Bedrijven die afhankelijk zijn van de sluis hebben 26,5 miljoen euro toegezegd aan de bouw. Geld dat er op papier is, maar in de praktijk niet. Door nu gefaseerd aan de slag te gaan, koopt Fokkens tijd.

Omdat een tolwet werd afgeschoten door het kabinet, onderzoeken de overheden nu of het mogelijk is om de bedrijven via een investeringsfonds te laten meebetalen aan de sluis. Scheepswerven moeten dan geld afdragen als ze de sluis passeren met een superjacht of materiaal ervoor. Mochten nieuwe werven zich vestigen, dan worden ze verplicht mee te doen aan het fonds. Het moet zorgen voor een ‘level playing field’: de gebruiker betaalt.

Voor coasters en vissersschepen wil Fokkens een afdrachtregeling door meer havengeld te innen. Dat extra geld moet ook in het fonds gestopt worden. Het fonds staat open totdat de provincie de voorgefinancierde 26,5 miljoen euro terugheeft verdiend. De juridische toetsing zal maanden duren, verwacht Fokkens. Mocht het haar lukken om de bedrijven, gemeenten en rijk mee te krijgen, dan kan de brede sluis er in 2028 liggen.