Ouderen met hogere inkomens ontdekken massaal dat de huishoudelijke hulp sinds bijna twee jaar ook voor hen wordt vergoed. Gemeenten reppen over ‘schoonmaaksubsidie voor de rijken’. Armlastige, kwetsbare ouderen worden de dupe.

80 procent naar vermogende ouderen

Sinds twee jaar zijn de gemeentelijke kosten voor de huishoudelijke hulp omhoog gevlogen. Alle Friese gemeenten zien sindsdien een grote toename aan gehonoreerde aanvragen. Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wordt die groei voor bijna 80 procent veroorzaakt door de hoogste inkomensgroepen. Bij de laagste inkomensgroep is er volgens de VNG vrijwel geen groei. 

Uit een inventarisatie blijkt dat de Friese vastelandgemeenten jaarlijks elk vele tonnen meer kwijt zijn aan de huishoudelijke hulp, grotendeels een gevolg van de ‘schoonmaaksubsidie’. De compensatie die het rijk hiervoor heeft meegegeven, is lang niet voldoende. Noardeast-Fryslân heeft bijvoorbeeld het aantal klanten voor deze vorm van huishoudelijke hulp in twee jaar zien stijgen van 637 naar 1102, een toename van 73 procent. Een derde van de nieuwe klanten zit onder de pensioengerechtigde leeftijd. 

Andere Friese gemeenten zien stijgingen van 10 tot bijna 50 procent. Voordien zagen de gemeenten nauwelijks een toename. ,,We zien dat inwoners die begin 2018 aangaven vanwege de inkomensafhankelijke eigen bijdrage de huishoudelijke hulp zelf te organiseren, in 2019 al terugkwamen om toch een beroep te doen op de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO)”, meldt Weststellingwerf.

Mogelijkheden beperkt

Gemeenten verzuchten dat de wettelijke mogelijkheden om iets te doen aan de groeiende toeloop beperkt zijn. ,,Financiën en de mogelijkheden om huishoudelijke hulp zelf te bekostigen maken onderdeel uit van de zogenaamde keukentafelgesprekken. Een bovengemiddeld of hoog inkomen is geen weigeringsgrond”, berichten Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen. 

Om de kosten beheersbaar te houden worden veel gemeenten strenger in de toelating. ,,Scherper indiceren, minder royaal, groter beroep op zelfredzaamheid”, noemen Noardeast-Fryslân en Dantumadiel als maatregelen. 

In Smallingerland worden momenteel alle klanten geherindiceerd of er wel hulp nodig is. Daar zijn volgens eigen opgaaf de kosten procentueel meer dan twee keer zoveel gestegen als het aantal klanten. Er wordt rekening gehouden met ruim 7 miljoen euro aan kosten, bijna 50 procent meer dan voor de invoering van het abonnementstarief.

Inzet op zelfredzaamheid

Daarnaast begint Smallingerland net als Weststellingwerf met  Powerful Ageing . Samen met een fysiotherapeut wordt eerst gekeken in hoeverre aanvragers hun dagelijkse taken nog kunnen uitvoeren of verbeteren. ,,Met deze interventie wordt geïnvesteerd op fysieke vooruitgang en dat zorgt ervoor dat ouderen meer zelfredzaam zijn en een hogere kwaliteit van leven ervaren”, verklaart Weststellingwerf. Die gemeente somt een reeks aan kleine maatregelen op. Een daarvan luidt: tijdens vakantie en ziekte van een hulp in principe geen vervanger regelen. Ook andere gemeenten maken sinds dit jaar gebruik van een nieuw normenkader bij het bepalen van het aantal toe te wijzen uren huishoudhulp.

De Fryske Marren meldt vorig jaar al een signaal te hebben afgegeven. De gemeenteraad van Tytsjerksteradiel heeft recent aan het rijk gevraagd de huishoudelijke ondersteuning over te hevelen naar een ander potje, zodat de gemeente het inkomen en het vermogen van de aanvrager weer mee kan laten wegen.

VNG wil volledige compensatie

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten eist volledige compensatie van het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport, maar dat geeft geen krimp. ,,De halsstarrige houding van minister Hugo de Jonge klemt temeer gezien de zeer zorgelijke financiële situatie waarin veel gemeenten zich nu bevinden”, schrijft algemeen directeur Leonard Geluk in een brandbrief aan de Tweede Kamer. Volgens de gemeenten is het niet langer mogelijk de sociale voorzieningen te ontzien bij nieuwe bezuinigingen. 

De Leeuwarder raadsleden Lutz Jacobi (PvdA) en Femke Molenaar (PAL Groen Links) kondigden afgelopen week aan burgerlijke ongehoorzaamheid te overwegen. Ze volgen met belangstelling de ontwikkelingen in Krimpen aan den IJssel. Die gemeente vergoedt alleen nog schoonmaakhulp aan inwoners die dit niet kunnen betalen en hoopt zo een proefproces uit te lokken.

Leeuwarden is voor terugdraaien van het abonnementstarief, laat de gemeente weten. ,,Het gaat in de WMO om het meedoen aan het maatschappelijk leven. Van burgers wordt verwacht dat zij zoveel mogelijk zelf oplossen en organiseren. De overheid is het vangnet als dit niet lukt. Als ook inwoners die prima zelf huishoudelijke hulp kunnen regelen een beroep doen op de WMO, dan blijft er minder financiële ruimte over voor de inwoners die dat niet op eigen kracht kunnen. Juist voor deze groep is de WMO bedoeld.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Zorg
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct