De nieuwe Alliade-bestuurders Elze Vonk en Vincent Maas in het hoofdkantoor in Heerenveen. ,,Je kan je strategie mooi op papier zetten, maar papier is geduldig.”

Schoon schip bij Alliade: 'We gaan ons weer focussen op waarvoor we zijn'

De nieuwe Alliade-bestuurders Elze Vonk en Vincent Maas in het hoofdkantoor in Heerenveen. ,,Je kan je strategie mooi op papier zetten, maar papier is geduldig.” FOTO NIELS DE VRIES

Alliade staat landelijk symbool voor de ongewenste bij-effecten van marktwerking in de zorg. Interim-bestuurder Vincent Maas heeft de afgelopen anderhalf jaar schoon schip gemaakt. Voor het eerst geeft hij een interview, samen met medebestuurder Elze Vonk.

‘Doen waar we voor zijn’. Dat is volgens het jaarverslag van Alliade de nieuwe strategie waardoor het vertrouwen in de organisatie kan groeien. ,,We gaan ons weer focussen op waarvoor we zijn. Zorgen dat onze cliënten een goed en zinvol leven krijgen”, zegt Vincent Maas in het hoofdkantoor van Alliade, aan de Trambaan tegenover het station in Heerenveen.

Een interview heeft Maas lang afgehouden. De 63-jarige inwoner van de Achterhoek wilde eerst de organisatie beter leren kennen en de rust in huis herstellen. Aanvankelijk werd hij voor een klein jaar aangetrokken als interim-bestuurder. Dat dienstverband werd verlengd tot eind dit jaar. Begin oktober kwam het bericht dat Maas aanblijft en met de in april aangetreden Elze Vonk de Raad van Bestuur vormt. Samen willen ze een interview geven.

Focussen op het leveren van goede zorg. Het klinkt zo logisch voor een organisatie die zorg aanbiedt aan 7.000 cliënten, in hoofdzaak ouderen en mensen met een verstandelijke beperking. Maar de strategie van het ‘oude’ Alliade stond in het teken van ondernemerschap en het zoeken naar nieuwe verdienmodellen in de zorg.

,,De zorg zou je eigenlijk niet in de markt moeten zetten”, vindt Maas. ,,Marktwerking suggereert geld verdienen, dat helpt niet voor het leveren van goede zorg.”

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd constateerde na 2,5 jaar onderzoek in de periode tussen 2008 en 2014 een gebrek aan een integere en beheerste bedrijfsvoering en de schijn van belangenverstrengeling. Alliade kwam naar aanleiding van die bevindingen in januari 2019 voor een half jaar onder verscherpt toezicht te staan. In die periode heeft Maas de ondoorzichtige bedrijfsstructuur hersteld – een stichting met daaronder een kerstboom aan bv’s. ,,De organisatie is in administratieve zin gefuseerd, zoals de inspectie en de Tweede Kamer hadden gevraagd.”

Dat betekent dat Alliade nu door één bestuur wordt aangestuurd in plaats van door allemaal directieteams. ,,In april heb ik nog dertien jaarrekeningen afgetekend, dat wordt er straks één”, zegt Vonk, die haar verleden heeft in het bankwezen. Dat maakt de geldstromen een stuk inzichtelijker en beheersbaarder, zou je zeggen. Maas betwijfelt dat: ,,Het is de vraag of dat echt waar is. BV’s hebben allemaal aparte jaarrekeningen.”

loading  

Unieke combinatie

Maas zegt wel te hebben overwogen om het als zorgkolos te boek staande Alliade los te knippen. ,,Maar dan schiet je de reorganisatie in, daarvoor heb ik nadrukkelijk niet gekozen. De beoordeling was dat deze organisatie met 400 locaties nog fatsoenlijk te besturen is. Met 15 directeuren, 150 hoofden en tussen de 6.000 en 7.000 medewerkers.”

Alliade houdt zo ouderenzorg (Meriant, Ouderenpsychiatrie Friesland), jeugdzorg (Reik) en gehandicaptenzorg (Talant, BaanPlus, Wil, Support&Co) onder één vlag, en daarin ziet Vonk grote voordelen in de vorm van onderlinge uitwisseling van kennis en faciliteiten. ,,Deze combinatie is uniek, die zie je bijna nergens in Nederland. Verstandelijk gehandicapten wor<FZ,1,1,225>den ook ouder.” Ook Reik kan zo makkelijker worden getransformeerd. Dit onderdeel gaat zich alleen nog toeleggen op kinderen met een (licht) verstandelijke beperking.

Verder richt Alliade zich voortaan volledig op Friesland. Alle onderdelen buiten Friesland is de zorgorganisatie aan het afstoten, zoals eind oktober nog de gehandicapteninstelling Driever’s Dale in Winschoten. ,,In de nieuwe kernwaarden staat nabij voorop”, zegt Vonk (44), woonachtig in Leeuwarden. ,,Dan is er ook tegenspraak, openheid. Of beter gezegd: samenspraak.”

Maas heeft inmiddels schoon schip gemaakt. Het definitief afscheid nemen van het ‘oude’ Alliade is bijna afgerond. Het verscherpt toezicht van een half jaar door de inspectie is in juli 2019 opgeheven, het Openbaar Ministerie had geen aanknopingspunten voor een strafrechtelijk onderzoek gevonden, maar kondigde toen wel aanvullende belastingaanslagen met een boete aan. ,,Dat is zo goed als rond”, zegt Maas. Alliade en de Freya Groep (zie kader) draaien er samen voor op, zegt hij. Bedragen en meer details wil hij niet prijsgeven, om het proces niet te verstoren.

In terugblikken lijkt Maas niet al te veel trek te hebben. Het vergrootglas waaronder de zorgkoepel langdurig heeft gelegen, heeft zijn sporen nagelaten, signaleert hij. ,,Wat ik aantrof was een organisatie die overduidelijk tot stilstand was gekomen, ontredderd. Ook door alle aandacht van buitenaf”, zegt Maas. ,,Er was onvoldoende sturing. Dat zijn we aan het herstellen, we willen weer staan voor de cliënten, we willen weer in control zijn, daarmee zullen we nog een aantal jaren bezig zijn.”

Fundament

Nieuwe bevindingen zegt Maas niet te hebben gedaan. ,,Ik heb geen fraude aangetroffen. Het ingewikkelde is: onze voorgangers is gevraagd om te ondernemen. Het zou niet mijn keus zijn geweest, maar zo is het. En natuurlijk: er was een schijn van belangenverstrengeling, die moet je te allen tijde vermijden. Daarmee ben ik het grondig eens. Maar in alle eerlijkheid: in de vastgoedportefeuille ben ik geen belangenverstrengeling tegengekomen.”

En ook op de governance-eisen voor goed bestuur waaraan elke zorgorganisatie moet voldoen, was volgens bijzonder hoogleraar governance in de publieke sector Rienk Goodijk – die van de inspectie moest meedenken – niet zoveel aan te merken, merkt Maas op. ,,Nogmaals, ik heb dingen van de Freya Groep gezien, die ík niet zo zou doen.”

In de zorg heb je een enorm verantwoordelijke taak, geeft Vonk aan. ,,Geld kun je met geld repareren. Maar zorg kun je niet overdoen. Je hebt de opdracht elke dag weer de goede dingen te doen, en tegelijk ook al te kijken naar de dag van morgen.”

Het fundament van het ‘nieuwe’ Alliade is in cultuur en gedrag bezig zijn met zorg, benadrukt Maas. De maatschappelijke opdracht invullen, zegt Vonk. Maar vermaatschappelijking was ook het speerpunt van het ‘oude’ Alliade. Vonk beseft dat het momenteel om daden gaat. ,,Je kan je strategie mooi op papier zetten, maar papier is geduldig.”

Die daden zijn er. Van binnenuit wordt Alliade omgebouwd. Tegenwoordig wordt er geïnvesteerd in opleiding, in ontwikkelingsplannen voor meer dan 6.000 medewerkers. ,,Het is een mega-operatie, maar daar zit onze energie nu in”, zegt Vonk.

Boter bij de vis

Door het gesprek aan te gaan wordt ondertussen openheid gecreëerd, een cultuurverandering die Maas al snel heeft doorgevoerd. Recent was er nog een gesprek met vijftig vertegenwoordigers van de ondernemingsraden, zoals het officieel heet. ,,Organisatieraden”, corrigeert Maas. Alliade wil geen onderneming meer zijn, of zorgbedrijf worden genoemd. Er wordt gebroed op nieuwe vormen van medezeggenschap. Welke wil Maas nog niet zeggen, maar het doel is wel ze nog dit kalenderjaar in te voeren.

,,Ik voel vertrouwen”, zegt Vonk. ,,Maar ik voel ook dat de mensen bewijslast willen zien bij onze beloften. Cliëntenraden willen boter bij de vis. Dat is helemaal terecht.”

Alliade zal hoe dan ook lang geassocieerd worden met de praktijk van zorgcowboys. Aan een andere naam is wel even gedacht. ,,Maar we hebben besloten daar eerst niet mee te beginnen”, zegt Maas. ,,Dan moet je nieuwe merkstrategie voeren, andere logo’s bedenken. Dat leidt af van waartoe wij geroepen zijn: het leveren van kwalitatief goede zorg.”

Beter bouwt Alliade geleidelijk van binnenuit aan een nieuw imago, besluit Vonk. ,,Door te doen wat je zegt.”

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct