Rinie van der Zanden in Reitsum. FOTO: MARCEL VAN KAMMEN

Rinie van der Zanden maakte Friesland diervriendelijker: 'We staan te weinig stil bij het gevoel van dieren'

Rinie van der Zanden in Reitsum. FOTO: MARCEL VAN KAMMEN

Rinie van der Zanden (70) neemt woensdag afscheid als Statenlid van de Partij voor de Dieren. Zij maakte in vijf jaar Friesland een stukje diervriendelijker. ,,Maar echt vrolijk kan ik niet zijn. Het gaat helemaal niet goed met de aarde.’’

Halverwege het gesprek wijst Rinie van der Zanden naar buiten. Op het hek in de voortuin van de woonboerderij van Van der Zanden en haar man in Reitsum zit een Vlaamse gaai. Op deze zachte herfstdag zoekt het vogeltje naar eten in de o zo voedselrijke tuin. Onder de walnotenboom leeft het beestje zich uit. Er is genoeg eten te vinden.

,,Voedselaanbod bepaalt populatie’’, zegt Van der Zanden. ,,En daarom zie je nog maar zo weinig insecten en vogels in Friesland. Ze kunnen nergens meer voedsel krijgen. Het vliegt niet meer, het zit niet meer in de grond. De beestjes verdwijnen door ons gif, door onze landbouwgrond. Je krijgt wat je geeft. Geef je niets om insecten, dan krijg je ze ook niet meer te zien.’’

Friesland diervriendelijker maken

Als Statenlid namens de Partij voor de Dieren probeerde ze haar geliefde provincie de afgelopen jaren een stukje diervriendelijker te maken. In 2015 kwam ze als eerste volksvertegenwoordiger namens de partij in Friesland in Provinciale Staten. Onbevangen en zonder politieke ervaring stapte ze als gepensioneerd sociaal-cultureel werker in de politieke arena.

Rinie van der Zanden was op het Provinsjehûs nooit een politicus. ,,Zo voelde ik mijzelf ook helemaal niet.’’ Ze vertelde haar verhaal, ging zelden het debat stevig in, maar kwam wel altijd scherp uit de hoek. ,,Ik stond er om het verhaal van de partij te vertellen. Ik kwam niet aan een standpunt van een ander. Ik heb niet de neiging om een ander te veranderen. Ik ben geen debater. Ik vertelde vanuit de inhoud mijn kijk op de wereld.’’

Spiegel

Ze diende de partij die ,,als enige niet de mens centraal stelt’’. Door een onderwerp ook eens vanuit een ander perspectief te benaderen, hield ze collega-politici een spiegel voor. ,,Wij kijken als mensheid neer op de andere gebruikers van deze aarde, zonder te beseffen hoe belangrijk dieren zijn voor ons leven. Wij kunnen niet zonder een voedselrijke en vruchtbare bodem. De aarde kan wel leven zonder mensen. Die redt zich ook zonder ons.’’

loading

'Je kunt wel zondags naar de kerk gaan, maar je moet het doordeweeks laten zien'

Van der Zanden ziet dat in de provincie – ,,en in de rest van de wereld’’ – het ecosysteem uit balans is. ,,Dat doen de dieren niet, dan doen wij. Dan moeten wij als mens ook niet voor dieren gaan bepalen wie ze wel mogen eten en wat vooral niet. Wij moeten de door ons veroorzaakte problemen oplossen, niet door onze pijlen te richten op dieren.’’

Boos was Van der Zanden niet vaak, maar onlangs moest ze het wel zijn, tegen het CDA en de ChristenUnie. Ze constateerde dat beide partijen de jacht op predatoren in het land wilden opvoeren, ,,terwijl ik juist vaak van hen hoor dat we zorgvuldig moeten omgaan met Gods schepping’’. Dan fel: ,,Je kunt wel zondags naar de kerk gaan, maar je moet het doordeweeks laten zien. Behandel anderen zoals je zelf ook behandeld wilt worden. Als mensen staan we te weinig stil bij het gevoel van dieren. We bagatelliseren het snel, kijken weg. Dieren zijn weerloos aan ons overgeleverd. Maar verplaats je eens in een dier en bedenk hoe belangrijk ze zijn voor ons ecosysteem.’’

Stem laten horen

Van der Zanden was weliswaar een eenmansfractie, ze liet haar stem in de provinciale politiek horen. Door haar inzet kwam bij windpark Nij Hiddum Houw geen groot transformatorstation, maar werd deze verplaatst naar Bolsward. Ze zette zich in voor de zorgplicht van boeren voor beschermde vogels en de handhaving daarop. Ze zorgde voor kruidenrijk gras, ecologisch bermbeheer en schreef in 2018 mee aan de initiatiefnota voor het veenweidegebied.

Van der Zanden liet bij haar aantreden de inmiddels onmisbare term ‘natuurinclusieve landbouw’ in het bestuursakkoord van 2015 schrijven, ze zorgde ervoor dat er geld kwam voor het voorkomen van het aanrijden van wild en verhinderde dat in het kader van Leeuwarden-Fryslân 2018 nog meer ,,onnodig’’ ballonnen werden opgelaten, zoals zij net na de opening een keer zag gebeuren.

De opsomming, verre van compleet, stemt haar tevreden. ,,Maar echt vrolijk kan ik niet zijn. Het gaat helemaal niet goed met de aarde. We hebben er maar één, maar we hebben er door ons gedrag twee nodig. Dat kan niet goed blijven gaan.’’

Landelijk nieuws

Van der Zanden viel in de politiek niet zo op, maar één keer haalde ze het landelijke nieuws. In februari 2019 stemde Van der Zanden per ongeluk voor het langer afschieten van ganzen . Ze wilde stemmen voor een evaluatie in 2021, maar stemde voor een evaluatie in 2023. Haar stem maakte het verschil. ,,Voor de ganzen maakte het niet uit, de evaluatie komt nu twee jaar later. Spijtig, maar het beleid rond het afschieten van ganzen blijft even erg.’’

Ze was die dag nog zo opgewekt. Het Friesch Dagblad riep haar uit tot het Statenlid met de meeste kennis van zaken. ‘Ongeëvenaard op haar eigen dossiers’ en ‘goed ingelezen en goed voorbereid’, stond er in het juryrapport. ,,Door mijn stemfout was het die dag snel gedaan met de feestvreugde.’’

De gekregen trofee staat symbool voor haar inzet voor het klein stukje aarde dat Friesland heet. ,,Ik probeer steeds een beter mens te zijn. Om na te denken wat ik doe en wat voor effect dat heeft op anderen, maar ook op dieren. Mijn droom is dat veel meer mensen zich goed verplaatsen in wat er in een dier omgaat en daar zijn of haar leven op aanpast. Want je kunt wel zeggen dat de Partij voor de Dieren een one-issuepartij is. Ons issue is de aarde, en dat omvat alles. Dat zijn we allemaal. Niet alleen de mens.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct