De felrode inktviszwam, in een speeltuintje in Burgum.

Regenachtig weer is paddenstoelenweer: 'Wetter is sa wichtich'

De felrode inktviszwam, in een speeltuintje in Burgum. FOTO MARCEL VAN KAMMEN

Een stevige bries en getik van regen op het raam. De herfst heeft inmiddels zijn intrede gedaan en dat is ook in de Friese bossen te zien: er zijn weer genoeg paddenstoelen te vinden. Gosse Haga uit Heerenveen is amateur mycoloog, een paddenstoelenkenner. Er valt genoeg te vertellen, want paddenstoelen kunnen zeker verraderlijk zijn.

Wanneer we met elkaar praten over de verschillende paddenstoelen, is het echt herfstweer buiten. ,,Perfekt waar foar de poddestuollen hear, it is in goed seizoen”, zegt Haga. Hij deed vroeger verschillende cursussen, die met de natuur te maken hadden. Eén daarvan was een cursus paddenstoelen en dat beviel hem zo goed, dat Haga zelf op onderzoek uitging: ,,Je wolle witte wêr’t je mei te krijen hawwe. Dat ik waard nijsgjirrich en dan begjinst ek dingen op te sykjen. De kennis wurdt dan alle kearen wer in stik grutter.”

Als de Heerenveener het bos ingaat doet hij dat in de eerste plaats voor de frisse neus en de natuur, maar hij kijkt natuurlijk ook om zich heen voor de bijzondere exemplaren, die misschien op zijn pad voorkomen: ,,Ast no allinne nei de inketfiskswam sjochst. Dy sprekt al ta de ferbylding, in bysûndere skimmel. Der binne no in protte te sjen yn in boarterstún yn Burgum.”

loading

‘Vuilnisbakken’, schimmels en symbionten

Paddenstoelen zijn schimmels, die zijn onder te verdelen in drie groepen. De ‘vuilnisbakken’ zijn paddenstoelen die al het dode materiaal zoals takken afbreken. Een andere groep vormen de parasieten, schimmels die graag leven van een levende plant of dier. Vaak gaat, na verloop van tijd, deze ook dood. De laatste groep wordt de symbionten genoemd, deze leeft in harmonie met de boom. De klassieke vliegenzwam behoort tot die soort.

De tekst gaat verder onder de foto.

loading

Ook Haga kent de verhalen van mensen die gaan trippen, nadat ze bepaalde paddenstoelen hebben gegeten. Dat is geen broodje-aapverhaal. Ook hier in Friesland vind je zulke soorten ,,De puntige kealkopkes hawwe in beskate stof dy’t je it gefoel jouwe dat je in joint oan it smoken binne. It gefoel fan in lichte trip. Mar ik ried it fansels ôf om it te dwaan, want poddestuollen binne ferriederlike skimmels. Besjen en foto’s meitsje is prima.’’ Er zijn ook soorten waar Hagaeven afstand van houdt. ,,De lytse stjonkswam draacht in ûnbidich sike lucht. Dy lucht is echt sterk. As je ticht by in oantal komme, kinne je dat fuort rûke.”

De tekst gaat verder onder de foto.

loading

Het regent nog steeds buiten, een goed teken, want sommige paddenstoelen hebben regen echt nodig om te kunnen leven. De klassieke vliegenzwam is een goed voorbeeld, want deze bestaat voor ruim 90 procent uit water. ,,Wetter is sa wichtich. Ferline jier wie it troch de drûchte folle minder. Mar dat kin gebeure. Ik fyn wol dat wy, sûnder in ferwyt oan de lânbou te meitsjen, te folle grieme mei de grûnwetterstannen. De feroaringen binne foar de poddestuollen in neidiel.’’

'Je moatte ek net te pessimistysk wurde'

Niet de alleen de droogte baart de Heerenveener zorgen. Verzuring en stikstof- neerslag zorgt ervoor dat sommige schimmels verdwijnen, omdat ze zich daar niet goed tegen kunnen weren. ,,As jo alle faktoaren byinoar optelle, sjocht it der net goed út foar soarten sa as de stikelswam, mar je moatte ek net te pessimistysk wurde. Wy fine ek alle kearen wer oare soarten hjir yn Fryslân. It libbet ûnder de kenners.”

loading

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct