FOTO JACOB VAN ESSEN

Redbadkenner: 'Historisch zit de film er meestal naast'

FOTO JACOB VAN ESSEN

Historicus Han Nijdam, kenner van koning Radboud en de vroegmiddeleeuwse tijd, bekeek zaterdag de film en werd verdrietig van alles wat niet klopte.

Dr Han Nijdam promoveerde op de kerstening van de Friezen in de vroege middeleeuwen en schrijft met met archeoloog Gilles de Lange een boek over Redbad dat volgend jaar moet verschijnen. ,,Ik heb al heel gauw opgegeven naar details te kijken, daar werd ik alleen maar verdrietig van’’, zei hij na afloop van de film, zaterdagavond op het Wilhelminaplein . Een greep:

Hoe ze wonen

,,Het stenen kasteel van Pepijn en Karel Martel is laatmiddeleeuws. Zulke stenen gebouwen waren er in de tijd van Redbad nog niet. De Friezen wonen in longhouses , die in de film lekken, er hangt spinrag in, en huizen staan zo op de kale grond. In werkelijkheid maakten ze hun woningen best comfortabel, ze hadden echt wel houten vloeren, ze werkten met textiel en wandkleden en ze waren heel schoon op zichzelf. Dat bewijzen alle vondsten van haarkammen en dergelijke. Hier worden ze voorgesteld als barbaren in dierenvellen. Het is of ze voor de film in een slooppand zijn gaan zitten en ondanks de kale muren rondom doen of het een woonkamer is.’’

Voorwerpen

,,Je ziet ridders met maliënkolders en schilden, maar ook dat is laatmiddeleeuws. De langwerpige schilden van de Franken en de zwaarden die je ziet zijn zeker niet van de vroege middeleeuwen. De schilden zijn normandisch, de zwaarden iets van de vikingen. Ook zie je in de ornamenten voornamelijk zilver, terwijl de koningen zich in de vroege middeleeuwen onderscheidden door goud. Zilver is ook meer iets van de vikingen. Overal had goud moeten blinken, ook op de koningsstaf die je zit van Aldigisl, die hier als een houten stok met runen voorgesteld wordt. No way .’’

Willibrord en Bonifatius

,,De rollen van die twee zijn precies omgedraaid, hier is Willibrord een wrede figuur, Bonifatius is zachtmoedig, terwijl dat in werkelijkheid andersom is geweest. Willibrord was milder, terwijl Bonifatius juist rücksichtslos en fanatiek was.’’

Redbad

,,Als er een ding is waar Redbad bekend door is, is dat het verhaal van zijn doop. Hij zou met één voet in het doopvont hebben gestaan en vroeg: Als ik me nu laat dopen zie ik dan na mijn dood mijn voorvaderen terug? Hij hoorde dat het niet zo was, stapte er weer uit en zei dat hij liever met zijn voorvaderen in de hel zou zijn dan bij een stelletje armzalige christenen in de hemel. In Hoogwoud staat een doopvont dat het zou zijn geweest.’’

,,Die scène is in de film zo verdraaid. In deze film probeert hij zich los te maken van het heidendom, maar daar was bij de echte Redbad geen sprake van. We weten dat de Friezen mensenoffers brachten, al weten we niet hoe, en daar had Redbad een sacraal leiderschap in, hij zag erop toe. Dat is hier niet zo. Hier is er een 21-ste eeuwse, autonome, vrijheidslievende figuur van gemaakt, die worstelt om zijn plek in de wereld te ontdekken.’’

,,Over hoe ze vochten in die tijd is weinig bekend, maar het is waarschijnlijk dat de aanvoerders ook letterlijk aanvoerden. En ook dat strijders wallen maakten van hun schilden, dat deden de Romeinen al en de vikingen deden het nog steeds. Vreemd is wel weer dat bij de Friezen de vrouwen meevechten, voor zover ik weet gebeurde dat niet, dat hebben we in de bronnen niet gevonden.’’

,,En Frea (de Deense vrouw van Redbad, red.) heeft een kruisje om haar hals dat er niet uitziet als het latere christelijke kruis, maar overal even lange armen heeft. Dat is wel authentiek, zulke kruisjes zijn in Denemarken teruggevonden.’’

Slotsom

,,In Redbad staat alles in dienst van het spektakel. De historische verantwoordheid, de persoonsontwikkeling, alles is verder onbelangrijk.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct