Minister Owen Bonnici wordt ontvangen op het Provinsjehus door commissaris der koning Arno Brok en gedeputeerde Sietske Poepjes. Links staat staatssecretaris Deo Debattista. FOTO HOGE NOORDEN/JACOB VAN ESSEN

Rapport Europa: overheid Malta niet zuiver op de graat

Minister Owen Bonnici wordt ontvangen op het Provinsjehus door commissaris der koning Arno Brok en gedeputeerde Sietske Poepjes. Links staat staatssecretaris Deo Debattista. FOTO HOGE NOORDEN/JACOB VAN ESSEN

De Maltese overheid is niet zuiver op de graat. De minister-president heeft er te veel macht en het parlement is tandeloos.

Dit concludeert de Commissie van Venetië in een rapport dat maandag wordt vrijgegeven. De commissie bestaat uit juridische experts uit vijftig landen.

Het overheidsfunctioneren in Malta werd onder de loep genomen na de gewelddadige dood van onderzoeksjournaliste Daphne Caruana Galizia. Zij is naar alle gedachten omgebracht omdat ze te kritisch schreef over de heersende corruptie op het eiland.

De dood van Caruana Galizia leidde dit jaar tot een conflict met het Friese provinciebestuur en de organisatie van LF2018; ook Malta’s hoofdstad Valletta was in 2018 culturele hoofdstad van Europa.

Onderzoek naar functioneren

De Raad van Europa doet onder leiding van CDA-Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt onderzoek naar de omstandigheden rondom de moord op de journaliste. Dat is komend jaar af. Los daarvan schreef de Commissie van Venetië een eigen rapport over het functioneren van de rechtsstaat op Malta.

De conclusies zijn hard, blijkt uit een vooraankondiging van dit adviesorgaan. De (persoonlijke) banden tussen parlement en regering op het eiland zijn te nauw verweven. De macht van premier Joseph Muscat overschaduwt andere gremia, waaronder die van president Marie-Louise Coleiro Preco, het parlement, de regering en de rechtspraak. De Raad rept over ‘onevenwichtigheden’ in de rechtsstaat op Malta.

Malta is sinds 2004 lid van de Europese Unie. Landen binnen de Raad van Europa hebben onderling afgesproken dat ze elkaars democratisch functioneren kritisch bewaken. Onderzoek door experts van de Commissie van Venetië is een optie. De commissie deed laatstelijk nog onderzoek naar het functioneren van de democratie in Oekraïne, Rusland en Moldavië met het oog op hun toetreding tot de Raad van Europa.

De commissie keek op Malta nadrukkelijk naar het functioneren van Owen Bonnici, de Maltese minister van Justitie en Cultuur. Hij was deze zomer in Leeuwarden te gast vanwege de strubbelingen met LF2018 over de nasleep van de moord op Caruana Galizia.

Dubbelrol

Bonnici heeft weliswaar een hervorming in gang gezet, maar die wordt teniet gedaan door de afhankelijkheid van de rechtspraak. Zo speelt de hoogste rechter op Malta, de procureur-generaal, een dubbelrol doordat hij tegelijk adviseur is van de regering. De commissie noemt dat problematisch. De problemen worden versterkt door de tandeloosheid van de media.

Parlementsleden op Malta doen hun werk in deeltijd. Ze hebben er een betaalde baan naast. Dat is niet goed voor hun onafhankelijkheid. De commissie adviseert hun salaris te verhogen, zodat de parlementsleden hun controlerende taak op Malta voortaan naar behoren kunnen uitvoeren.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct