Provincies slapend rijk. Hoe lang nog?

Provincies worden slapend rijk door provinciale opcenten. Maar dat zou wel eens kunnen veranderen.

De opbrengst van provinciale belastingen is de afgelopen tien jaar met bijna 20 procent toegenomen tot ruim 1,6 miljard euro. Zelfs provincies die de tarieven hebben verlaagd of gelijk lieten hielden meer geld over, omdat er meer en zwaardere auto’s de weg op zijn gegaan. De groei van het aantal elektrische auto’s (die niet bijdragen aan de provinciekas), gooit echter roet in het eten.

De provinciale opcenten, die door automobilisten worden afgedragen als opslag op de motorrijtuigbelasting, brachten in totaal 268 miljoen euro meer op dan in 2009. Tegelijkertijd zijn de tarieven in de afgelopen vier jaar gemiddeld juist heel licht gedaald. ,,Provincies mogen even niet klagen”, zegt onderzoeker Corine Hoeben van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO). ,,Zij hebben vanzelf hogere opbrengsten gekregen.”

Grote regionale verschillen

Toch zijn er regionaal grote verschillen. Vooral in Flevoland namen de inkomsten in tien jaar tijd fors toe: de opbrengst steeg daar van 47,5 miljoen naar 73,7 miljoen euro, een plus van 55,2 procent. Die stijging lag slechts ten dele aan de tariefsverhoging, die in diezelfde periode 11,5 procent bedroeg. De provincie profiteerde onder meer van de vestiging van een aantal grote leasemaatschappijen, die de opcenten afdragen aan de Flevolandse kas.

Voor provincies zijn de opcenten een fijne inkomstenbron, omdat de belastingaanslag niet apart op de deurmat valt, zoals de ozb-beschikking die gemeenten jaarlijks sturen. ,,Nu weet bijna niemand dat ze aan de provincie afdragen”, stelt COELO-onderzoeker Hoeben.

Aan die situatie dreigt een einde te komen. Door de aankoop van elektrische auto’s te stimuleren, dalen de inkomsten. Elektrische auto’s zijn vrijgesteld van motorrijtuigenbelasting en hiervoor kunnen dus ook geen opcenten worden geheven. Vandaar dat er nu wordt nagedacht over een alternatief.

Komt er een ingezetenenbelasting?

Een van de mogelijkheden waarover wordt nagedacht is een ingezetenenbelasting. Daar valt best wat voor te zeggen, stelt Hoeben. Zij stelt zichzelf als voorbeeld: omdat zij geen auto heeft, draagt zij niet direct bij aan de provincie. ,,Terwijl ik toch een goede baan heb en van de voorzieningen profiteer. Best bizar.”

Drie van de twaalf provincies hebben het opcententarief in de afgelopen tien jaar laten dalen: Friesland (-11,6 procent), Limburg (-5 procent) en Zuid-Holland (-4,84 procent). Die laatste provincie is daardoor niet langer de duurste provincie om auto te rijden.

De maximale hoogte van de opcenten is door het rijk vastgelegd. Geen enkele provincie vraagt echter dit toptarief.

Lees ook: Voorbije vier jaar van de provinciale politiek onder de loep