Provincie moet beginnen aan appeltje voor de dorst, nu de coronacrisis de Friese economie hard treft

Het Provinsjehûs aan de Tweebaksmarkt. FOTO LC/ARODI BUITENWERF

Een ‘luxepotje’ van Gedeputeerde Staten van 20 miljoen euro moet nu gebruikt worden waar het voor is bedoeld: onvoorziene zaken. Is het genoeg?

Als je als gedeputeerde vlak voor de verkiezingen nog plannen kunt maken ter waarde van 20 miljoen euro, dan weet je dat er vier jaar lang geen gekke dingen zijn gebeurd. Het spaarpotje ‘onvoorziene ontwikkelingen’ is dan ook zo geleegd. ,,Het was altijd een luxepotje’’, zegt gedeputeerde Sander de Rouwe (CDA, financiën). ,,Nu komt het potje voor het eerst tot z’n recht.’’

De eerste 5 miljoen euro is voor bestrijding van de coronacrisis , zegt De Rouwe. Het gaat om geld dat nog deze zomer besteed wordt voor ‘acute noodhulp’ op plekken of aan bedrijven die het rijk links laat liggen. ,,Wij zijn geen Hansje Brinker. Wij kunnen niet voorkomen dat de crisis aan ons voorbijgaat, maar we moeten wel oog hebben voor de directe gevolgen voor onze brede welvaart en eigen economie.’’

Waar dat geld naartoe gaat, weet De Rouwe nog niet. Hij wil binnen een paar weken met een voorstel komen. Volgende maand moet Provinciale Staten er een klap op geven.

Friesland raakt trager in een crisis

Met de andere 15 miljoen euro moet de economie weer worden opgebouwd. Het geld krijgt pas een bestemming als de schade van de crisis duidelijker wordt. ,,Friesland raakt altijd later in een crisis dan andere landsdelen. Het betekent ook dat we ook later uit een dip raken. Het is aan ons om het ‘traag in de crisis raken’ op te rekken en ons weer sneller uit de crisis te laten komen. Deze miljoenen zijn daarvoor het eerste appeltje voor de dorst.’’

Het geld is niet zomaar overal en voor iedereen. ,,Het is niet tegen te houden dat er ondernemingen gaan omvallen. Het is aan ons om niet de ondernemers daarachter te verliezen. Wij gaan geen pleisters plakken, maar willen de economie laten bewegen en het liefst in de goede richting.’’

Oftewel: de provincie wil het geld gebruiken daar waar kans op herstel na de coronacrisis het grootst is. ,,Goede voorstellen komen soms te vervallen ten gunste van betere’’, schrijft Gedeputeerde Staten in de kadernota. De lange termijn gaat voor korte termijn, waarbij de focus ligt op elementen waarin Friesland zich onderscheidt van anderen. ,,Je kunt denken aan het halen van een blockbuster naar Friesland’’, refereert De Rouwe aan recente grote tentoonstellingen en voorstellingen in Leeuwarden. Een blockbuster zorgt voor een economische boost.

Is 20 miljoen euro wel genoeg?

Of 20 miljoen euro genoeg is, moet blijken, zegt De Rouwe. Hij noemt het getal ,,arbitrair’’ en een eerste aanzet. Duidelijk is dat de provinciale begroting indirect klappen zal krijgen door de crisis. De inkomstenstromen van de provincie (rijk en provinciale opcenten) zullen stabiel blijven, maar het geld dat vrij te besteden is, loopt terug. Daarnaast hangen er verschillende ‘donkere wolken’ boven het Provinsjehûs. Het geld voor de brede sluis bij Kornwerderzand is nog altijd niet genoeg, de provincie zal meer moeten bijdragen aan ijsstadion Thialf en er is de grote wens om een Leylijn aan te leggen, mocht de meerwaarde ervan blijken. Een dergelijke investering kost tientallen miljoenen, geld dat er nog niet is.

Andere pijn die de provincie kan gaan voelen zijn miljoenenprojecten waaraan het rijk bijdraagt. Voorbeelden zijn de aanpak van het veenweidegebied en de stikstofproblematiek. ,,De aanpak valt of staat met bijdragen van het rijk’’, zegt De Rouwe. ,,Voor de duidelijkheid: mocht het rijk niet of minder meebetalen, dan zullen wij niet opdraaien voor de kosten.’’

Nu niet opeens een extra zakcentje

De provincie behaalde over 2019 een positief resultaat van 90,7 miljoen euro. Bijna 50 miljoen euro haalde de provincie op met de verkoop van buitenlandse obligaties. De provincie verkocht ze vroegtijdig om zeker te zijn van een goede opbrengst. Het geld vloeit terug naar de schatkist, maar had al een bestemming gekregen in de toekomstige begrotingen. De Rouwe: ,,We hebben nu niet opeens een extra zakcentje.’’