‘Is dit Fryske Atlantis ús foarlân? Sil it lege lân op lange termyn wer hielendal ûnder wetter strûpe?’

Prentenboek over ons 'Wetterlân': 'We wolle minsken oan it tinken sette en de kâns jaan it oersjoch wer wat te pakken te krijen'

‘Is dit Fryske Atlantis ús foarlân? Sil it lege lân op lange termyn wer hielendal ûnder wetter strûpe?’ ILLUSTRATIE YSBRAND GALAMA

Alle uitdagingen in het Friese natuurlandschap komen voorbij in het montere prentenboek Wetterlân , van ecoloog Eddy Wymenga en ‘fjildman’ Ysbrand Galama. ‘Doar te feroarjen.’

Wat hebben slinkende veenbodems, water- en droogteoverlast, soortenverlies, weidevogelleed, verstoorde bodems en de overdaad aan ganzen en (soms) veldmuizen met elkaar te maken?

Alles.

Het zijn de ongewilde vruchten van opwaartse ontwikkelingen waaraan in Friesland eeuwenlang hard is gewerkt. Nergens is de waterhuishouding beter georganiseerd en leveren boeren puiker werk dan hier. Deze systemen hebben alleen hun grenzen bereikt. Hoe nu verder? Over het antwoord op die vraag worden boeren, burgers, bestuurders en biologen het niet zomaar eens.

,,Elk hat syn eigen plak yn dizze diskusje, mar it kin helpe as we allegear út deselde útgongspunten wei redenearje’’, zegt Eddy Wymenga. Als directeur van ecologisch adviesbureau Altenburg & Wymenga in Feanwâlden is hij nooit te beroerd de historische context van de staat van ons landschap uit te leggen.

Toegankelijk uitlegboek

Aan de andere kant van de provincie, in It Heidenskip, doet boer, fjildman, fierljepper en illustrator Ysbrand Galama op zijn manier precies hetzelfde. Twee jaar geleden vonden de twee elkaar en besloten ze hun verhalen samen te brengen in een toegankelijk uitlegboek.

Dat werd een prentenboek met teksten van Wymenga en aquarellen fan Galama, leverbaar in twee talen: Wetterlân – lân fan takomst en Waterland – land van de toekomst . ,,We wolle minsken oan it tinken sette en de kâns jaan it oersjoch wer wat te pakken te krijen, as se dêr aardichheid oan hawwe’’, zegt Galama.

loading

Dat overzicht – in 42 hoofdstukjes met steeds een illustratie – opent aan het begin van onze jaartelling. Friesland is in de loop van de eeuwen bevochten op de elementen door achtereenvolgens terp-, dijk- en polderbouwers. Die maakten van een overstromingslandschap een ‘greidelânskip mei in rynsk ferskaat oan planten, fûgels en oare bisten’. Daarna ging het snel: vervening, grote gemalen, mechanisatie, ruilverkavelingen, ontwatering, drainage… De sprong voorwaarts reikte tot in de jaren negentig van de vorige eeuw.

‘Hoe wolle we fierder?’

Over de helft van het boek komen de schaduwkanten van al deze ontwikkelingen in beeld. Wymenga: ,,Hearst sa faak om dy hinne: hoe kin dit no? Wat bart der allegear? We ha besocht ek dat net te yngewikkeld út te lizzen, sûnder mei de finger te wizen. Dêr giet it ek net om. Uteinlik binne we mei ús allen yn dizze situaasje telâne kaam. De fraach is no: hoe wolle we fierder?’’

Met eindeloos water blijven wegpompen en technische oplossingen voor de korte termijn, komen we er niet, schrijven de twee: ‘De grutte útdaging is om ús wize fan wurkjen oan te passen oan de omjouwing, en net oarsom.’ Wetterlân is zeker niet sturend of activistisch bedoeld, zegt Wymenga. ,,Mar we moatte ek net te benaud wêze. Dat wiene se froeger ek net’’, zegt Galama. Daarom leveren de twee wel degelijk voorzetten voor waterbeheerders, boeren én burgers. ‘Doar te feroarjen’, is hun oproep. ‘Der is gjin paad werom, mar wol in wei foarút nei in lânskip dat libbet en dêr’t wat te belibjen is.’

Titel Wetterlân – lân fan takomst / Waterland – land van de toekomst

Auteurs Eddy Wymenga en Ysbrand Galama (illustraties)

Uitgever Bornmeer

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct