Polen in Friesland: Dawid Wachowski (links) en Maciej Zak bij Smeding Groenten en Fruit in Sint Annaparochie. FOTO NIELS WESTRA

Polen heeft de eigen mensen hard nodig

Polen in Friesland: Dawid Wachowski (links) en Maciej Zak bij Smeding Groenten en Fruit in Sint Annaparochie. FOTO NIELS WESTRA

Polen is hofleverancier van arbeidsmigranten in Nederland. Ondertussen kan het Midden-Europese land zelf ook niet zonder buitenlandse werknemers. De Poolse economie draait namelijk prima. ,,Hier is werk zat.’’

Tuurlijk, zijn land levert ons land veel extra ‘handjes’. Die zijn hier hard nodig. ,,In Polen hebben we echter dezelfde zorgen en problemen als jullie in Nederland’’, vertelt Andrzej Kubisiak. ,,Bij ons doen Oekraïners het werk dat Polen niet willen of kunnen doen, bij jullie doen de Polen dat.’’ Vaak gaat het om fysiek werk. Oekraïners krijgen hiervoor in Polen veel meer betaald dan in eigen land.

'Brexit kan de redding worden voor de Poolse economie'

Kubisiak werkt bij het Poolse Instituut voor Economie in Warschau, een nationaal kenniscentrum dat al bijna honderd jaar bestaat. Hij schat dat er inmiddels 1,2 miljoen Oekraïnse arbeidsmigranten in Polen zijn.

,,Zij willen net als de Polen in Nederland netjes worden behandeld door uitzendbureaus en werkgevers. Bovendien kunnen zij net als de Polen in Nederland ook voor een ander buitenland kiezen. Daar zit onze zorg. Oekraïners kiezen bijvoorbeeld ook voor Duitsland. Dus wij moeten best wel moeite voor ze doen.’’

Terug naar uw landgenoten. Als er werk zat is, waarom kiezen Polen dan voor een (tijdelijke) baan in het buitenland?

,,Het aantal werklozen in Polen is lager dan ooit. Sterker: er zijn momenteel ongeveer 150.000 banen niet ingevuld. Er is nu dan ook een andere motivatie om in het buitenland te gaan werken dan vijftien jaar geleden, in 2004, toen Polen bij de EU kwam. De reden is tegenwoordig niet de werkloosheid in eigen land. Nee, Polen die vertrekken willen méér verdienen dan hier. Dat kán ook. Veel meer.’’

Waar gaan Polen zoal naartoe?

„In het zuiden van Polen kiezen sommige mensen voor Tsjechië, waar het loon op 110 procent ligt. Dat scheelt al. Zij blijven gewoon in eigen land wonen. In het westen van Polen kiezen mensen meestal voor Duitsland. Daar ligt het loon op maar liefst 300 procent, drie keer zo hoog dus. Die mensen wonen niet al te ver van de grens en gaan elke dag op en neer naar Duitsland. Een andere groep gaat echt in Duitsland wonen of nog verder naar het westen: in Nederland, Engeland of Ierland.’’

Waar komen de meeste Poolse arbeidsmigranten in Nederland vandaan?

,,Vooral uit Oost-Polen, uit de dorpen en de kleine steden. Daar is niet veel industrie en nog wel enige werkloosheid. De mensen in het westen van Polen werken vooral in Duitsland. Sommige mensen in Noord-Polen werken in bijvoorbeeld Zweden, al dan niet tijdelijk. Dat land is immers dichtbij. Oud-medewerkers van scheepswerven, zoals die in Gdansk, kiezen voor Zweden en ook wel voor Noorwegen.’’

Hoeveel Polen werken in het buitenland? En is dat een probleem?

,,Polen heeft 38 miljoen inwoners. In het buitenland leven en werken nog eens 2,5 miljoen Polen. Dat is best veel. Of dat een probleem is? Nou, veel van hen zouden we goed kunnen gebruiken in eigen land. Deels wordt dit dus opgevuld met die 1,2 miljoen Oekraïners. Maar een gedeelte van de 2,5 miljoen Polen zou best mogen terugkeren.’’

Zijn er initiatieven in die richting?

,,De regering heeft plannen gemaakt – ik ken de details niet – maar het blijkt niet heel makkelijk om dat voor elkaar te krijgen. Veel Polen die al wat langer weg zijn, zijn een bepaalde levensstandaard gewend. Salaris, maar ook buitenlandse gewoonten die hen wel bevallen. Sommigen hebben kinderen die daar geboren zijn en er inmiddels geworteld zijn of al naar school gaan. De Polen die nu nog naar het buitenland gaan blijven daar ook langer dan de Polen vroeger deden. Zij gaan vaak samen met hun partner en kiezen echt voor het avontuur.’’

Hoe zal het verder gaan, denkt u?

,,Het getal van 2,5 miljoen neemt de laatste tijd niet heel hard toe. Momenteel kennen wij zelfs de laagste stijging van Polen die naar het buitenland vertrekken. Onze eigen economie is namelijk in good shape . Soms werken mensen 10 of 20 kilometer verderop in plaats van om de hoek in het eigen dorp, maar dat vinden zij prima.’’

Dus dit is voorlopig de piek?

,,Lastig te zeggen. Vooral de brexit is van belang. Hoe gaat die er precies uitzien en wat betekent dit voor de 1 miljoen Polen in het Verenigd Koninkrijk? Deze groep kan zelfs de redding worden voor de Poolse economie. De brexit zou een game changer kunnen zijn. Wat ook kan: deze groep verlaat het Verenigd Koninkrijk, maar kiest vervolgens voor Duitsland of Nederland in plaats van Polen. Juist omdat zij gewend zijn aan het leven en het salaris in het buitenland. Daar zijn wij eerlijk gezegd wel een beetje bang voor.’’

Dit is de derde aflevering en het slot van een serie over arbeidsmigranten in Friesland. In de eerste aflevering werd de noodzaak van hun komst beschreven en de consequenties die dat met zich meebrengt. Vorige week namen we een kijkje in de Noordoostpolder bij een centrale huisvestingsplek in Luttelgeest. Hier wonen driehonderd arbeidsmigranten bij elkaar.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct