GGD-directeur Margreet de Graaf.

Overlast verwarde personen: wijk-GGD’er moet politie ontlasten

GGD-directeur Margreet de Graaf. FOTO NIELS WESTRA

Wijk-GGD’ers die tijdig ingrijpen en de coördinatie van opvang van sociaal kwetsbare personen. Op deze manier hoopt de gezondheidsorganisatie GGD Fryslân overlast door verwarde personen terug te dringen.

Zorg en veiligheid is de komende jaren een van de vier speerpunten voor de gezondheidsorganisatie GGD Fryslân, zegt directeur Margreet de Graaf. ,,Dat is hét maatschappelijk vraagstuk van de toekomst en daarvoor voelen wij ons ook verantwoordelijk.”

Ophef

De Graaf reageert op verzoek op alle opnieuw opgelaaide ophef de afgelopen weken over de aanpak van mensen die verward gedrag vertonen. Eerst was er de uitspraak van politiebaas Erik Akerboom dat de politie elk jaar meer bezig is ,,met mensen die de kluts kwijt zijn”, daarop volgde de eis van burgemeester Harry Oosterman (Ooststellingwerf) om actie na een gijzeling in een café door een man die opname in een psychiatrische kliniek wilde afdwingen en woensdag riep burgemeester Fred Veenstra (De Fryske Marren) op tot een strakkere aanpak van de problematiek.

Tussendoor uiten ouders in de Leeuwarder Courant hun wanhoop over de geestelijke gezondheidszorg. Zo was de hulpverlening onbereikbaar voor de alcoholverslaafde Joël Spijkerman , die in oktober suïcide pleegde, op de momenten dat hij die het hardst nodig had, stelden zijn ouders uit Gorredijk. En luidden een moeder uit Drachten (68) en een moeder uit Wijnjewoude (66) de noodklok over de achterblijvende zorg voor hun psychosegevoelige, volwassen kind. Deze doelgroep gaat De Graaf ,,zeer aan het hart”. Maar een panklare oplossing voor de ervaren problematiek heeft ook de GGD niet, zegt ze. ,,Als maatschappij hebben we ervoor gekozen de zorg zoveel mogelijk buiten de instellingen te plaatsen, we zijn met zijn allen nog aan het ontdekken hoe dat moet.”

Proef

In de loop van komende week start de GGD in Heerenveen een proef met een wijk-GGD’er. Deze verpleegkundige met kennis van de geestelijke gezondheidszorg handelt op het snijvlak van zorg en veiligheid en kan bij ,,niet-pluis gevoelens” ingrijpen om escalatie te voorkomen, legt GGD-manager Frans Haenen uit. ,,Hoe eerder je ingrijpt, hoe minder belastend voor de persoon en de omgeving.” In Vught, waar veel inrichtingen zijn, en in Amsterdam zijn daar positieve ervaringen mee opgedaan. Uit de proef van minimaal een jaar moet blijken of deze aanpak ook in een andere, meer landelijke omgeving als Heerenveen aanslaat.

Akerboom pleitte voor een ggz-medewerker in elke wijk , maar hij bedoelde een wijk-GGD’er. Anders dan de ggz kijkt de GGD veel meer naar het collectief belang, legt Haenen uit. Hij spreekt van bemoeizorg en terugvalpreventie. ,,Je kunt wel met harde muziek herrie maken in de nacht, maar de buren moeten om zeven uur weer aan het werk. Door meteen te interveniëren, voorkom je dat de zaak escaleert en wordt de acceptatie in de buurt groter.” Nu is het nog de wijkagent die deze rol zou moeten vervullen. ,,Maar de politie wil niet meer hulpverlener zijn”, zo verwijst De Graaf naar de uitspraken van korpschef Akerboom. Bovendien werkt ingrijpen door een agent escalerender dan als dat gebeurt door ,,een witte jas”, zou onderzoek uitwijzen.

Aanjaagteam

De Graaf is blij dat de GGD recent is aangehaakt bij het bestuurlijk aanjaagteam personen met verward gedrag. De gezondheidsdienst kan zich zo aansluiten bij het plan van aanpak dat er al ligt. Volgens dat plan moeten onder meer telefoontjes bij de meldkamer eerder herkend worden als verward gedrag en moeten er een crisisbeoordelingslocatie en een time-outvoorziening komen voor verwarde mensen, zodat die niet naar een cel hoeven, zoals in Friesland nog vaak het geval is. Hier wordt al jaren over gepraat, maar is nog steeds geen knoop over doorgehakt. Hetzelfde geldt voor vervoer van verwarde mensen. Lang is gedacht aan het inzetten van een psycholance, een aangepaste ambulance voor verwarde mensen, die ingezet kan worden in plaats van bijvoorbeeld een politie-auto. In Friesland is besloten te experimenteren met alternatieve vormen van vervoer, gedacht wordt aan gewone auto’s.

Paradijsvogels

Binnen dit plan van aanpak wil de GGD dit jaar ook een rol spelen in de coördinatie van zorg en opvang van sociaal kwetsbare mensen coördineren. Naar voorbeeld van de gemeente Den Haag, waar op deze manier vooral dak- en thuislozen worden geholpen. ,,We moeten deze mensen helpen een plekje te geven. Als bekend voorbeeld gebruiken wij altijd de man die in een caravan onder de dijk in Dokkum wil wonen. Die zou geen netwerk hebben dat op hem toeziet, maar een netwerk is er altijd. Iemand die langs fietst, de kerk, de maatschappelijke opvang, allerlei mensen zijn het netwerk. Niemand kan zich helemaal lostrekken van de maatschappij. Dus helpen we daarbij en kijken we met de familie wat nodig is om weer een eigen leven op te bouwen.”

De Graaf gelooft er niets van dat er vandaag de dag meer verwarde mensen zijn dan vroeger. Een brede term voor een groep mensen die om verschillende redenen als verward worden aangeduid, benadrukt De Graaf. In slechts 30 procent van de gevallen is er een psychiatrische component. Volgens De Graaf is de acceptatie voor deze mensen afgenomen. ,,Paradijsvogels hebben we altijd gehad, maar afwijkend gedrag wordt veel minder geaccepteerd.”

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct