Open Monumentendag: wat is er in Friesland te doen?

Willem Lodewijk.

Ruim 2.500 monumenten in Nederland zijn zaterdag geopend in het kader van de 34ste Open Monumentendag . In Friesland gaat het om meer dan honderd monumenten en activiteiten. Er zijn dit jaar wel maatregelen genomen om verspreiding van het coronavirus te voorkomen, zo zijn sommige monumenten alleen digitaal te bekijken en geldt op veel plekken vol is vol.

In het tweede weekend van september opent monumentaal erfgoed door heel Nederland de deuren voor publiek en zijn ieder jaar tientallen onder andere cultuurhistorische gebouwen die normaal niet toegankelijk zijn voor publiek, geopend. Kastelen, boerderijen en musea, maar ook molens, woonhuizen, eendenkooien en industriële erfgoedlocaties als monumentale sluizen, fabrieken en pakhuizen doen mee. Een greep uit de activiteiten in Friesland.

Leeuwarden: Willem Lodewijk

De Open Monumentendag van Leeuwarden draait dit jaar om stadhouder Willem Lodewijk, bekend als Us Heit, die vier eeuwen geleden in 1620 overleed. De Friese Staten namen graaf Willem Lodewijk van Nassau in 1584 aan als stadhouder nadat ze zich van het Spaanse katholieke bewind hadden bevrijd.

Er zijn meerdere activiteiten te doen en verschillende monumenten open: het stadhuis, het Princessehof, het Stadhouderlijk Hof, de Kanselarij en de Grote - of Jacobijnerkerk. Stuk voor stuk gebouwen die te maken hebben met de Nassau's en/of Willem Lodewijk.

Lees ook | Gezocht: biograaf voor Willem Lodewijk, stamvader van Friesland

Bolsward: de verbouwing van het stadhuis

In Bolsward zijn vier monumenten open in het centrum. Het gaat om het stadhuis, de Broerekerk, de Martinikerk en de St. Fransiscusbasiliek. In het stadhuis is te zien hoe het gaat met de bouw van het nieuwe cultuurhistorisch centrum van de stad. In de Broerekerk kunnen archeologische vondsten bekeken worden.

Daarnaast zijn er een stadswandeling en een gedichtenroute, die begint bij het Gysbert Japicxhuis.

Heerenveen: oude vooroorlogse filmbeelden

Ook voor een deel van het programma in Heerenveen moeten bezoekers vooraf reserveren. De  werkgroep Oud Heerenveen  toont in de raadszaal van het gemeentehuis oude filmbeelden, tussen 1937 en 1940 gemaakt door Max Roeper. Deze amateurfilmer van Joodse komaf was tot 1940 specialist in het ziekenhuis in Heerenveen. Hij filmde binnen en buiten de muren van het hospitaal. De film wordt drie keer vertoond in sessies van drie kwartier aan maximaal twintig mensen.

Beetsterzwaag: 'De Smalle weg'

In Beetsterzwaag vindt het programma grotendeels in de buitenlucht plaats en is afgeweken van de klassieke route. ,,We hebben altijd veel drukte in de Hoofdstraat en het is ook altijd een geprop op de locaties’’, licht Heleen Verhage van de stichting Historisch Beetsterzwaag toe. ,,We hebben iets heel anders verzonnen. Eigenlijk kun je wel zeggen: we hebben van de nood een deugd gemaakt.’’

Lees ook PREMIUM | Zo gaat de Open Monumentendag er in Friesland uitzien: geen gebaande paden, maar grotendeels in de buitenlucht

Het publiek wordt zaterdag over het Kerkepad geleid, van de Dorpskerk in Beetsterzwaag naar de Sint Hippolytuskerk in Olterterp, beide Rijksmonument. En langs Harinxmastate, dat tot 1843 in Drachten stond. Eigenaar Maurits Pico Diderik van Harinxma thoe Slooten, destijds grietman van Smallingerland, kreeg problemen met de Drachtster bevolking, liet zijn landhuis afbreken en weer opbouwen in Beetsterzwaag.

De wandeling, die grotendeels door het bos gaat, is 2,5 kilometer lang en voert langs elf monumentale bouwwerken. De organisatie heeft de tocht ‘De Smalle Weg’ gedoopt.

Kijk voor het volledige programma op www.openmonumentendag.nl .