Straatscene in de voorstelling ‘Eritreatown’.

Oosterstraten in Leeuwarden voor tien dagen Eritreatown

Straatscene in de voorstelling ‘Eritreatown’.

Londen heeft zijn Chinatown, Leeuwarden Eritreatown. Althans, de komende tien dagen. Dan zijn de Leeuwarder Oosterstraten omgetoverd tot een klein stukje Eritrea. Het is een bescheiden poging om Leeuwarders kennis te laten maken met deze nieuwe groep stadgenoten.

Een magere Eritrese jongen komt aangelopen, met een flinke bos haar en verwilderde blik. Hij bezwijkt bijna onder de volgepakte tassen die hij meesjouwt. Uitgeput houdt hij halt voor pizzeria Amigo in de Oosterstraat. De jongeman tovert een stadsplattegrond tevoorschijn en probeert wanhopig uit te vinden waar hij moet zijn, waar zijn nieuwe huis is. Intussen passeert er van alles: een meisje op een fiets die hem bijna van de sokken rijdt, klanten van de pizzeria, een bellende jongen, een dronken man. Iedereen lijkt haast te hebben, niemand die hem even helpt.

Het is een van de scènes in de locatievoorstelling Eritreatown , gespeeld door zes Nederlandse en zes Eritrese acteurs. Het publiek zit op kleine bankjes in de voormalige groentewinkel Van der Meulen die tevens functioneert als VVV-kantoor Eritreatown. Onder de toeschouwers is ook Janneke de Haan, regisseur van de voorstelling. Zij kijkt of alles goed gaat op deze generale repetitie.

Theatermaker De Haan (33) is samen met psycholoog Geertje Postma (36) de drijvende kracht achter de stichting Haring & Hummus die sinds 2015 community-artprojecten organiseert in Friesland. Hierbij worden nieuwkomers en hun Nederlandse buren met elkaar in contact gebracht. Dit leidde eerder tot projecten als Door de Kloof in Sint Annaparochie en het Slaapfestival in Balk.

Ontdekkingstocht

Voor het Culturele Hoofdstadjaar had de stichting haar zinnen gezet op de Eritrese gemeenschap in Leeuwarden, een groep van zo’n vierhonderd vooral jonge mensen. De Haan: ,,Deze groep is niet zo zichtbaar in de maatschappij. Nederlanders weten over het algemeen weinig van de situatie in Eritrea en de Eritrese cultuur en er is nog maar weinig onderling contact. Met dit project willen wij de deelnemers en het publiek met elkaar en de Eritrese cultuur laten kennismaken.’’

Belangrijk onderdeel van het tien dagen durende project is de locatievoorstelling waarin de spelers het publiek meenemen op een ontdekkingstocht door Eritreatown.

'Cultuurverschillen maakten het repetitieproces tot een uitdaging'

De voorstelling had nogal wat voeten in aarde, vertelt De Haan. Om te beginnen was het lastig om geschikte Eritrese acteurs te vinden. Het groepje dat ze voor de zomervakantie bij elkaar had getrommeld, was daarna weer moeilijk bij elkaar te krijgen. ,,Begin september zouden we beginnen. Nou, daar stond ik in mijn eentje.’’ Samen met haar assistent ging De Haan toen Eritreërs maar thuis bezoeken om hun interesse te peilen.

En dan waren er nog de ‘Hollanders’ met hun volle agenda’s. Het was, kortom, een heel intensief wervingsproces dat eigenlijk tot een week voor de generale voortduurde. ,,We hebben maar drie keer met zijn allen gerepeteerd.’’ Het idee van een volwaardige voorstelling liet De Haan daarom los, omdat het simpelweg niet haalbaar was. ,,Je moet het zien als een kennismaking met de Eritrese cultuur, in de vorm van een expositie, vier theatrale impressies en Eritrees eten.’’

De cultuurverschillen maakten het repetitieproces tot een uitdaging. De rituelen, gebruiken en omgangsvormen zijn in Eritrea heel anders dan in Nederland. De Haan: ,,Dingen die voor mij heel vanzelfsprekend zijn, zoals repeteren volgens een schema en op tijd komen, zijn dat voor Eritreërs niet. Dus moest ik regelmatig spelers bellen met de vraag: ‘waar ben je?’ Een van hen was zelfs een hele week spoorloos.’’

Er waren dan ook wel momenten dat de theatermaakster dacht ‘waar ben ik in hemelsnaam aan begonnen?’, bekent ze vlak voor de generale. Toch gingen ze door, ook toen twee weken geleden een Eritrese jongen van negentien een eind aan zijn leven maakte (zie kader). ,,Iedereen in de groep was er ontdaan over’’, vertelt de regisseur.

Het drama sterkte haar en Postma evenwel in de gedachte dat het belangrijk is om deze groep een podium te geven. ,,Veel jonge Eritreërs worstelen met hun nieuwe leven in Nederland. Dit samen met het moeten missen van een thuisbasis maakt dat ze soms vreselijk ongelukkig zijn. Het is een kwetsbare groep die wel wat steun kan gebruiken.’’

Diana Tsegay is een van de zes Eritrese acteurs. ,,Heel leuk’’, vindt ze het om mee te doen. ,,Ik maak contact met Nederlanders en leer dingen over Friesland. En ik kan anderen vertellen over Eritrea’’, vertelt het zestienjarige meisje dat bijna drie jaar in Nederland is. Ook Daniel Tuem (20) is positief over zijn deelname. ,,Echt prachtig. Ik wil mijn cultuur laten zien aan anderen. Mensen weten daar niks van. Maar de taal was moeilijk.’’

Koffieritueel

Naast de voorstelling kunnen bezoekers van Eritreatown meedoen aan allerhande activiteiten: gabata spelen in de Ierse pub, het oudste bordspel ter wereld dat oorspronkelijk uit Eritrea komt; een demonstratie Eritrese kapsels volgen of een traditioneel Eritrees koffieritueel bijwonen. Bij restaurants is een Eritrese daghap te bestellen en wie daarna geen zin heeft om naar huis te lopen, kan een Eritrese fietstaxi nemen.

In kunstwerkplaats Smoel is een museum ingericht met Eritrese kunst. De Eritrese kunstenaar John Nerayo is actief als artist-in-residence in Eritreatown en werkt hiervoor samen met Leeuwarder kunstenaar uit en rondom de Oosterstraten, zoals Ton Aartsen.

Als het aan De Haan en Postma ligt, stopt het project niet na 18 november. De Haan: ,,We vinden het belangrijk dat het een vervolg krijgt. Dus gaan we hierna verder met de deelnemers om vervolginitiatieven te ontplooien.’’ Een van de ideeën is om een duurzame plek te creëren waar zowel Eritreërs als andere inwoners van Leeuwarden elkaar kunnen ontmoeten.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct