Zompig land, veel leven en water tot aan de rand van de sloot in de veenweide bij De Veenhoop.

Och ja, die saaie veenweide

Zompig land, veel leven en water tot aan de rand van de sloot in de veenweide bij De Veenhoop. FOTO MARCEL VAN KAMMEN

Deprimerend lang al wordt er over de Friese veenweide gepraat. Er waren ontwerpvisies, visies, en al in 1993 produceerde de provincie een ‘verdrogingsnotitie’.

Het veenweidedossier? Och ja, was dat niet iets saais met waterpeilen, een zakkende bodem, boze boeren en wanhopige burgers in scheurende huizen? Er is zo verschrikkelijk veel geschreven en gepraat over veenweideproblemen, dat de gemiddelde burger al lang niet meer weet waar het over gaat.

Twee jaar geleden nog schreef deze krant dat de toekomst van de Friese veenweide ‘het absolute toponderwerp’ is in de provinciale politiek. Dat klopt. Er wordt tot in het oneindige over gesproken, met vooral veel ‘kofje en koeke’ erbij.

‘Friese aanpak’

De ‘Friese aanpak’ heet dat, oftewel net zo lang praten tot je het eens bent. De provincie Fryslân deed het bij de aanleg van de Sintrale As door het coulisselandschap van de Noordelijke Friese Wouden, ze deed het toen kwaaie boeren het provinciehuis blokkeerden tijdens de stikstofprotesten en ze doet het al decennialang in het veenweidedossier.

Er wordt gepraat, gepraat en gepraat. Want ,,de knop omzetten zonder draagvlak in de samenleving’’ maakt zaken stuk, zei CDA-gedeputeerde Sietske Poepjes twee jaar geleden over het veenweideprobleem. ,,Dan giet de Fryske oanpak kapot . Dêr lijt de feangreide ûnder.’’

‘Een stortvloed aan schadeclaims’

Maar eerlijk gezegd lijdt de veenweide al jaren. In 1988 wilde de Nederlandse regering de landbouw in de veengebieden al aan banden leggen en sindsdien lijkt het alsof er in cirkels wordt gepraat. Negentien jaar geleden kopte deze krant dat er een proef met het verhogen van waterpeilen in het Friese veengebied zou komen. De provincie trok er 1,3 miljoen gulden voor uit. Vier jaar later volgde een nieuwe studie naar oplossingen voor het inklinken van het veen.

Toen Gedeputeerde Staten na jaren nadenken in 2006 uiteindelijk het waterpeil wilden verhogen, trokken de boeren in het veengebied aan de bel. Ze maakten zich zorgen over hun verdienmodel.

De provincie en Wetterskip Fryslân vreesden voor het verdrogen van de natuur. Ook waren ze bang voor verzakkingsschade aan gebouwen en wegen in het gebied. Niets doen zou resulteren ‘in een stortvloed aan schadeclaims’, aldus deze krant. Maar de boeren moesten natuurlijk ook tevreden worden gehouden. Een patstelling was het gevolg. En het veen daalde verder. Gemiddeld zo’n 1 tot 2 centimeter per jaar.

Indringend gepraat

In 2010 probeerde gedeputeerde Hans Konst de maïsteelt in het Friese veengebied aan banden te leggen. Door het ploegen van de grond droogt de bodem uit en klinkt hij nog sneller in, waardoor ‘bruggen, wegen en huizen verzakken’, noteerde de verslaggever van deze krant. ,,We zullen hier indringend over moeten praten’’, zei de PvdA-bestuurder.

Er werd inderdaad weer indringend gepraat. Zoals er al jaren indringend wordt gepraat over de veenweide. Ondertussen wordt er nog steeds geploegd op het veen. In juli vorig jaar ontraadde landbouwminister Carola Schouten nog een motie voor een ploegverbod in de veenweidegebieden.

Krantenkoppen

Lees de krantenkoppen van de afgelopen decennia en er bekruipt je een déjà-vu. ‘Veenweide: Tijd voor actie’. ‘Het roer moet om’. ‘Poldermodel voor veenweiden’. ‘Onderzoek naar veenweide-effect’. Uit de krant van zes jaar geleden: ‘Een derde van veenweide niet te redden’. Uit de Leeuwarder Courant van vijf jaar terug: ‘Snel actieplan tegen afbraak veenweide’.

Ook toen, in 2015, debatteerden Provinciale Staten over de toekomst van de Friese veenweiden. Ook toen kozen ze – destijds nog in een ontwerpvisie – voor het behoud van een klein deel van de veenweiden. En ook toen luidde de kop boven het nieuws: ‘Wel visie, maar nog geen geld’.

Betrokkenen reageren koeltjes

We zijn vijf jaar verder. Deze week stond de krant opnieuw vol met grote plannen voor het vernatten van het veen. Uit de krant van afgelopen donderdag: ‘Er gaapt echter een flink gat tussen de kosten (549 miljoen euro) en het beschikbare budget (66,5 miljoen euro). Dat vraagt om ‘dynamisch programmeren’.’

En alle betrokkenen? Die reageren koeltjes. De boeren vrezen voor hun verdienmodel, de natuurmensen willen meer duidelijkheid en de bezitters van scheurende huizen voelen zich niet gehoord. Dat wordt nog wat. Dat wordt waarschijnlijk nog jaren Fries praten. Met veel koffie. En nog veel meer koek.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct