O, o Den Haag: Vreemdgangers op de kandidatenlijst

Een wekelijkse kijk op politiek Den Haag. In deze aflevering: vreemde kostgangers op de lijsten voor de verkiezingen van provinciale staten.

Theo Hiddema krijgt het druk. Het Tweede Kamerlid, geboren te Holwerd, wordt door zijn partij Forum voor Democratie tweemaal ingezet als stemmenkanon voor de verkiezingen van provinciale staten. Hiddema is in Friesland verkiesbaar als lijstduwer en ook in Limburg, waar Maastricht zijn officiële woonplaats is.

Formeel mag het. Volgens de Kieswet mogen kandidaten zich in maximaal twee provincies tegelijk verkiesbaar stellen. Tenminste, als zij bereid zijn daarnaartoe te verhuizen.

Halsbrekende toeren

Voor een nieuwe partij als Forum voor Democratie valt het niet mee om landsbreed nieuwe volksvertegenwoordigers te vinden. Maar het bemachtigen van een zetel in provinciale staten is in maart van het grootste belang vanwege de nieuwe Eerste Kamer die eind mei wordt gekozen. Het kabinet kan dan zijn meerderheid verliezen. Dus worden er soms halsbrekende toeren uitgehaald.

De partij is er niet de enige in. Denk schuift in Friesland twee niet-Friese kandidaten naar voren; partijvoorlichter Serkan Soytekin (woonplaats Rotterdam) en Jeroen Sikkema (woonplaats Hoofddorp).

Forum voor Democratie kiest in alle Nederlandse provincies de randen op van wat wettelijk mogelijk is. Niet alleen Hiddema krijgt een dubbelrol toebedeeld. Ook partijleider Thierry Baudet is op 20 maart tweemaal verkiesbaar: in Noord- én in Zuid-Holland. Partijvoorzitter Paul Cliteur figureert op de statenlijsten van Utrecht en Noord-Holland en woordvoerder Jeroen de Vries op die van Noord-Holland en Groningen.

Met Hiddema als enige vreemdganger valt het in Friesland nog mee. Op de twaalf provinciale lijsten van FvD staan bij elkaar 36 personen op wie in twee provincies tegelijk kan worden gestemd. De kandidatenlijst van Forum voor Democratie in Utrecht telt daarboven liefst zes mensen van buiten de provincie, de lijst in Groningen telt er vijf en die in Zeeland vier. In Overijssel, Drenthe, Flevoland, Gelderland en Noord-Brabant staan telkens drie mensen van buiten de provincie op de kandidatenlijst.

De kans dat Theo Hiddema daadwerkelijk in de Friese staten wordt gekozen, lijkt klein. Daarvoor zijn dik zesduizend stemmen nodig.

Toch is het altijd een risico om je als lijstduwer op te werpen terwijl je eigenlijk niet wil. Het overkwam André Hazes, Ab Krook, Hilbert van der Duim en Hennie van der Most. Het overkwam toenmalig Tweede Kamerlid Lutz Jacobi in 2013 bij de herindelingsverkiezingen in Leeuwarden.

Een staartje

Het bekendste voorbeeld is dat van Frits Bolkestein en Marijke Vos. Beide oud-Haagse politici lieten zich in 2006 strikken voor een laatste plek op de kieslijst voor de nieuwe gemeenteraad van Amsterdam namens respectievelijk de VVD en GroenLinks. Ze werden met voorkeursstemmen gekozen; Bolkestein kreeg er 2391, Vos 6400. Het duo bedankte voor de eer en kreeg veel hoon over zich heen. Hier was sprake van kiezersbedrog!

Hun lijstduwerverhaal kreeg negen jaar later een staartje. Bolkestein en Vos werden gekozen toen Job Cohen burgemeester was van Amsterdam. Cohen was kritisch en zei hen, bij de bekendmaking van de stembusuitslag in 2006, binnenkort in de gemeenteraad te verwachten, want: ,,Als je gekozen bent, ben je gekozen’’.

Negen jaar later liet Job Cohen zich zelf verleiden tot een twintigste plek op de kandidatenlijst van de PvdA voor het waterschap Amstel, Gooi en Vecht. Lijstduwer Cohen kreeg 6327 voorkeurstemmen. Hij werd gekozen. En bedankte voor de eer. Opdat Theo Hiddema en de Friese kiezer gewaarschuwd zijn.

saskia.van.westhreenen@lc.nl

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement