Een wekelijkse kijk op politiek Den Haag. In deze aflevering: een strakke verkiezingsstrategie breekt Forum voor Democratie tijdens formaties op.

Het debat had op geen betere dag kunnen plaatsvinden. Woensdagavond praatten geleerden en politici in Den Haag over de nasleep van de provinciale verkiezingen. Een paar uur daarvoor klapten de onderhandelingen voor een nieuw college – met Forum voor Democratie – in Zuid-Holland. En in Brussel stapte de ChristenUnie uit de ECR-fractie omdat Forum daarin werd toegelaten. 

Zie je wel, zei Johan Almekinders, lijsttrekker voor Forum in Overijssel. ,,Ze vinden in iedere provincie weer een andere reden om ons weg te zetten.’’ In zijn eigen Overijssel zette Lodewijk Asscher de poot dwars voor een college met Forum en PvdA. In Flevoland ook. In Zeeland vloog Forum eruit omdat er niet snel genoeg een gedeputeerde klaarstond. En in Zuid-Holland gooit de ChristenUnie de kont tegen de krib vanwege uitspraken van Thierry Baudet. Almekinders: ,,Krachten van buiten bepalen wat er gebeurt in de onderhandelingen in de provincie.’’

Nu was dat een iets te gemakkelijke beschrijving van de werkelijkheid. De debatorganisator, het Haagse Montesquieu Instituut, had twee wetenschappers uitgenodigd om de zaak te duiden; Simon Otjes (Rijksuniversiteit Groningen) en Caspar van den Berg (hoogleraar Campus Fryslân).

Lengte van de provinciale formaties

Otjes kwam met een opmerkelijk gegeven: de lengte van de twaalf provinciale formaties houdt direct verband met de grootte van de winst van Forum. Friesland zat in maart met 13,4 procent in de middenmoot. In Flevoland en Zuid-Holland haalde Forum meer dan 17 procent van de stemmen. Groningen was als eerste provincie klaar met de formatie, en inderdaad: in Groningen haalde Forum met 10,2 procent het kleinste stempercentage van allemaal.

Maar waarom lukt het Forum nou (bijna) nergens om een bestendig provinciaal college te vormen? Almekinders gooit het op onwil. Hem werd in Overijssel een ,,moreel examen’’ afgenomen over Baudets uitspraken over de universitaire wereld. Zulke akkevietjes breken de partij op alle fronten op. Tot in Brussel toe.

Politicoloog Otjes becijferde dat de nieuwkomer in maart 14 procent van alle provinciale stemmen heeft gehaald. ,,Wat telt in Nederland is of je een meerderheid kunt maken. Niet of je de grootste bent.’’ Wetenschapper Van den Berg, als altijd de nuance zelve, noemde Friesland als voorbeeld. Op thema’s als klimaat en energie was de afstand tot de gevestigde partijen domweg te groot. 

En hád Forum eigenlijk wel een provinciaal programma? ,,Jawel!’’, zei Almekinders. ,,Heel uitgebreid!’’ Na wat rumoer uit de zaal, aarzelend: ,,Ik moet wel zeggen, dat kwam pas na de verkiezingen.’’

Allemaal strategie

Het was allemaal strategie, verklaarde hij. ,,Kiezers vonden zo’n programma echt niet zo interessant. Wij wilden een landelijke campagne voeren. Op hoofdpunten. Dat is goed gelukt.’’ 

En hoe zat het nou met die provinciale lijsttrekkers die tot en met de uitslagenavond onzichtbaar bleven? Ook dat was een vanuit het hoofdbureau opgelegde strategie. Forum had in vrijwel alle provincies onervaren politici waarmee het in de media alleen maar fout kon gaan. Wegduiken was het belangrijkste devies.

Zuid-Holland hangt nog boven de markt, Limburg koerst sinds vrijdag af op een extraparlementaire coalitie met Forum en PVV. In de andere provincies is de winnaar van maart veroordeeld tot de oppositie. Ze moet werken aan vertrouwen, adviseerde Van den Berg, om een volgende periode serieus te kunnen aanschuiven. 

Almekinders had toch echt liever willen meebesturen. ,,Want ik wil niet zijn als de PVV.’’ De hoogleraar: ,,Ik vind het ongeduld van Forum heel charmant.’’

saskia.van.westhreenen@lc.nl

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
O o Den Haag
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct