Een wekelijkse kijk op politiek Den Haag. In deze aflevering: de bijzondere brandstof van Enneüs Heerma (1944-1999) en Sybrand Buma.

Pieter Heerma is de nieuwe fractieleider van het CDA. Zoon van Enneüs, de man uit Ryp-tsjerk die zo’n ongelukkig einde kende in de nationale politiek. En waar voorganger Buma bekendstaat als rechtlijnige Fries, kon vader Enneüs er ook wat van.

De verbintenis tussen beiden gaat terug tot 1994. Sybrand Buma wordt fractiemedewerker van het CDA in Den Haag. Daar treft hij Enneüs Heerma die tegen wil en dank – Elco Brinkman is afgetreden – fractievoorzitter is van het CDA.

Medewerker Buma maakt alle politieke worstelingen van dichtbij mee. De verkiezingen voor provinciale staten van 8 maart 1995 zorgen voor extra druk. Heerma reist stad en land af. Op 21 februari is er een verkiezingsbijeenkomst in De Tamboer in Hoogeveen, door het Nieuwsblad van het Noorden omschreven als ‘het Jeruzalem van het CDA’.

Benzine of diesel?

Zuinigheid is Heerma niet vreemd. Hij reist in een tweedehands Opel Omega die wordt bestuurd door een banenpooler. Buma verhaalt er kleurrijk over in het boek De Friese Maffia van Marcel de Jong. De chauffeur kan niet kaartlezen en Heerma zit geregeld met het stratenboek op schoot achterin.

Buma reist op de terugweg mee richting Amsterdam. Bij een tankstation langs de A28 gooit de chauffeur benzine in de dieseltank. ‘Enneüs bleef rustig. Er stonden mensen die herkenden hem: Wat doet u hier? Nou, benzine in de dieseltank’. De Wegenwacht begeleidt hen stapvoets over de vluchtstrook richting ’t Harde, waar ze om één uur ’s nachts wachten tot alle benzine is verruild voor diesel. ‘We hebben daar eindeloos gesproken over Friesland en Enneüs’ jeugd. Om half drie konden we wegrijden.’

Heerma is om half vier thuis in Amsterdam, Buma een klein uur later. De volgende ochtend zitten ze om negen uur weer samen achter hun bureau, klaar voor een nieuwe campagnedag. Heerma bleef rustig onder het gebeurde, vertelt Buma. ‘Ik zei nog: ‘Zo’n man moet je ontslaan’. Maar hij vond dat niet kunnen. De chauffeur deed een werkgelegenheidsproject en had het al moeilijk.’

Lees ook: O, o Den Haag: Zware post werd eens tijd voor CDA

Heerma verloochent Friese wortels niet

Heerma verloochent zijn Friese wortels niet. In een brief aan dichter Pier Boorsma erkent hij het recht op Fries zelfbestuur. Maar het is niet eenvoudig om de harten van alle kiezers te stelen. Een partijbijeenkomst in Bolsward wordt door de Leeuwarder Courant omschreven als ‘een zouteloze hap’.

In december 1995 barst de bom. Fractiegenoten stappen anoniem met kritiek naar de media. Heerma spreekt tijdens een persconferentie over ‘lafbekken’ en stelt dat het ‘gelazer’ afgelopen moet zijn. Drie weken later loopt hij boos weg tijdens de opnamen van het RTL-programma 1995 in beeld . Volgens zijn woordvoerder is hij daar onder valse voorwendselen naartoe gelokt. Heerma zou tijdens het programma worden uitgeroepen tot slechtste politicus.

Koude douche

In 1997 eindigt Heerma’s carrière in de landelijke politiek. In 2002 stapt Sybrand Buma als nieuw Kamerlid de arena in. Zijn eerste ontvangst in Leeuwarden is een koude douche. De stad raakt tweehonderd Melkertbanen kwijt. Dat past volgens de aanwezigen niet bij een sociaal CDA-gezicht.

‘De in Workum geboren parlementariër dacht voor eigen parochie te preken’, meldt de Leeuwarder Courant op 26 november. De krant rept over ‘een geplaagd politicus’ die ‘danig in verlegenheid wordt gebracht’. ‘De parochianen legden hem het vuur aan de schenen’.

Deze zomer wordt Sybrand Buma een trotse burgemeester van Leeuwarden. En in Den Haag zit sinds dinsdag zoon Pieter Heerma op diens stoel.

Lees ook: Bernhard Buma: 'Geweldig voor onze zoon'

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
O o Den Haag
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct