O, o Den Haag: De slapende leeuw van Anne Vondeling

O, o Den Haag. ILLUSTRATIE LC

Een wekelijkse kijk op politiek Den Haag. In deze laatste aflevering: waarom de woorden van Anne Vondeling in 2021 actueler zijn dan ooit.

Don Ceder, de jonge nieuwkomer van de ChristenUnie, greep woensdag tijdens het debat over een nieuwe Kamervoorzitter terug op de historische woorden van Anne Vondeling, de Friese voorganger van Khadija Arib en Vera Bergkamp. ,,Hoe kan de Kamer de spreekwoordelijke leeuw zijn, zoals zij ooit werd beschreven door oud-voorzitter Vondeling?’’ vroeg Ceder aan zijn collega’s. Het is de crux waar het momenteel in Den Haag om draait.

Vondeling, de man uit Appelscha, was minister van Financiën, partijleider van de PvdA en van 1972 tot 1979 voorzitter van de Tweede Kamer. Zijn geest waarde woensdag nadrukkelijk rond op het Binnenhof. In 1976 publiceerde hij een boek met de titel: Tweede Kamer, Lam of Leeuw? Het ging over de macht en onmacht van het Nederlandse parlement.

De scherpe, rechtlijnige Vondeling maakte zich zorgen over ,,de tere kant van de democratie’’. In zijn ogen bood de Tweede Kamer onvoldoende tegenmacht aan de regering. Het parlement vertegenwoordigde een kleine club van de elite en was ,,geen seismograaf van de samenleving’’. Het gewone volk voelde zich onvoldoende gehoord. De Tweede Kamer was een lam in plaats van een leeuw.

45 jaar later is zijn waarschuwing actueler dan ooit. Met de verkiezingen van 17 maart zijn 17 partijen in het parlement verkozen, een record. Grote delen van het volk voelden zich onvoldoende gehoord door bestaande partijen. De kritiek op de bestuurdersstijl van Mark Rutte en zijn getrouwen over het dichttimmeren van regeerakkoorden en het smoren van tegenmacht leidde zelfs tot een verkennerscrisis.

Toen deze Haagse rubriek in september 2016 van start ging stortte de PvdA van Vondeling in elkaar. Het ongeduldige Sneker Tweede Kamerlid Jacques Monasch begon voor zichzelf. Er was rumoer over het kinderpardon. Onafhankelijke Tweede Kamerleden gunden asielkinderen een uitzichtrijk bestaan maar de regering hield voet bij stuk. Regels waren regels. Alleen als het Rutte uitkwam werd er koehandel bedreven, zoals in 2011 met het meisje Sahar Hbrahim Gel uit Sint Annaparochie. Na maanden van actie mocht zij blijven. In ruil voor, naar later bleek, de steun van GroenLinks aan de trainingsmissie in Kunduz.

Een goedwillende parlementariër kan veel willen, maar stuit telkenmale op een onbuigzame muur van regels en coalitieafspraken die boven de mens lijken te gaan. Daarom kon de toeslagenaffaire zo lang voortwoekeren. Daarom wordt er nog steeds gas en zout gewonnen onder een Werelderfgoed. Daarom kan Defensie nog steeds zonder vergunning vliegen boven de Waddenzee. Daarom wachten Groningers nog altijd op hun geld. Daarom varen er bij hoge golven nog steeds containerschepen kort boven de eilanden. Daarom is het verdelgingsmiddel Round-up nog altijd niet verboden.

In de woorden van Vondeling: de Tweede Kamer is een lam in plaats van een leeuw.

Martin Bosma, de PVV’er die zich naast Arib en Bergkamp kandidaat stelde als Kamervoorzitter, hield een vurig pleidooi voor een rehabilitatie van de volksvertegenwoordiging. Zijn verkiezing was kansloos, daarvoor zit Bosma bij een verkeerde partij, maar zijn woorden waren raak. ,,Zonder een Kamer die de wetten goedkeurt staat het kabinet volledig machteloos. Zij hebben ons nodig en niet andersom. Gans het raderwerk staat stil als onze machtige arm het wil.’’

Herman Tjeenk Willink, de onderkoning van Nederland, mag alle scherven bijeen rapen. Het boek van Vondeling ligt onder zijn kussen. In de vurige hoop dat de leeuw wil ontwaken.

saskia.van.westhreenen@lc.nl

(Dit was de laatste aflevering van de rubriek O, o Den Haag. Het was een eer en genoegen om journalist van de Leeuwarder Courant te zijn.)

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
O o Den Haag