O, o, Den Haag: De cliffhanger van Lodewijk Asscher

Fopkje Kijlstra, toen en nu. EIGEN FOTO

Een wekelijkse kijk op politiek Den Haag. In deze aflevering: een glansrol voor Fopkje Kijlstra (105) tijdens de algemene politieke beschouwingen.

Een goed verhaal staat en valt met een cliffhanger. De algemene politieke beschouwingen in de Tweede Kamer toonden er prachtige staaltjes van. Klaas Dijkhoff vertelde over zijn opa die in Eindhoven vijftig jaar lang bij Philips in het magazijn werkte. Jesse Klaver noemde zijn kinderen, Pieter Heerma zijn vader en Kees van der Staaij toonde Rembrandts schilderij van de verloren zoon.

Lodewijk Asscher kwam op de proppen met Fopkje Kijlstra, een dame van 105 jaar uit Gorinchem. Hij kent haar sinds de Europese verkiezingen van dit voorjaar. Fopkje Kijlstra ging naar de stembus in zorgcentrum De Schutse. Ze stemde PvdA.

Asscher schoof haar naar voren omdat ze alle hoogte- en dieptepunten van de vaderlandse geschiedenis heeft meegemaakt. ‘Toen Fopkje geboren werd mocht haar moeder nog niet stemmen. Toen waren er geen weekends. Toen stond oud worden gewoon gelijk aan armoede. (...) Zij is met haar familie in 1933 gaan kijken toen de Afsluitdijk geopend werd. Dat was een wereldwonder.’

Na een ingewikkelde zoektocht belanden we donderdagmiddag bij haar dochter, Riemke Mertens-Kijlstra (70), in Gorinchem. Asscher heeft geen woord gelogen, lacht zij. Moeder is maar wát trots dat ze is opgevoerd tijdens dat belangrijkste politieke debat van het jaar. En het kan niet missen: Fopkje Kijlstra-Wilkens komt uit Friesland. Ze werd vijf dagen voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog geboren in Oudega (Sm.). Op 23 juli 1914.

Moeder vertelt nog vaak over die grote verworvenheid van het vrouwenkiesrecht. En al kan ze door haar hoge leeftijd amper meer zien, Fopkje Kijlstra gaat trouw naar de stembus. Ze slaat nooit over. ,,‘Je moet je stem niet verloren laten gaan.’ Dat is een gevleugelde uitspraak bij ons thuis.’’

In 1933 – ze was achttien – ging ze inderdaad met haar familie naar de Afsluitdijk die op 23 januari beperkt was opengesteld. ,,Met het hele dorp in een bus, helemaal vanuit Oudega. Dat was een uitje. Ze dronken koffie en daarna gingen ze weer terug.’’

Moeder volgde een opleiding tot apothekersassistente. Ze trouwde met Izaäk Kijlstra, een jongen uit hetzelfde dorp. Izaäk Kijlstra was zeven jaar schoolmeester in Warten. De crisisjaren dreven het echtpaar naar Brabant. Daar bouwden ze een nieuw bestaan op. ,,Dat was zoiets als een emigratie.’’

‘Als je door de ogen van

Fopkje kijkt’, zei Asscher woensdag in de Tweede Kamer ‘en je realiseert wat we in die eeuw hebben bereikt, dan zie je dat die vooruitgang kolossaal is.’ Hij wilde maar zeggen: de verzorgingsstaat, met zijn vrijheid, emancipatie en verheffing, het is iets om zuinig op te zijn.

Fopkje Kijlstra volgt de nationale politiek via de televisie. Ook deze week. Ze was buitengewoon content met het feit dat Asscher haar voornaam correct uitsprak; op zijn Fries. Riemke: ,,Het is Fop-kje. Buiten Friesland noemt iedereen haar Fop. Daar heeft ze altijd een hekel aan gehad.’’

Haar trouwe stemgedrag zorgde in de Kamer nog voor hilariteit toen Asscher vertelde hoe ze hem had beloofd haar hele leven Partij van de Arbeid te blíjven stemmen. Asscher, tegen de Kamerleden: ‘Ik hoor mensen gniffelen. Zij hebben niet in mijn situatie gezeten: ik weet hoe belangrijk elke stem is.’ De PvdA-leider, die er na twee dagen met de Debatprijs vandoor ging, wist toen nog niet hoe dun het lijntje was tussen ‘zijn’ Fopkje Kijlstra en de Philips-opa van Klaas Dijkhoff.

Want waar vond Izaäk Kijlstra in die zware crisisjaren emplooi? Riemke: ,,In Eindhoven! Als meester op de Philips Lagere School!’’

saskia.van.westhreenen@lc.nl