Beveiligers gaan licht ondersteunende taken verrichten in de zorg. Er is vraag naar onder zorginstellingen. Deskundigen hebben hun bedenkingen.

Het nieuwe Drachtster bedrijf Zorgbeveiliging Nederland (ZBN) begint in november met het Deltion College in Zwolle een nieuwe opleidingsmodule waarmee beveiligers bevoegd worden kleine zorgtaken uit te voeren. Meerdere grote zorginstellingen in het Noorden hebben belangstelling voor de inzet van zorgbeveiligers, zeggen de oprichters Bauke Ferwerda en Jarno van der Woude.

Zorgbeveiliging duikt de laatste tijd steeds meer op als nieuw begrip. Verschillende beveiligingsbedrijven en zorginstellingen zetten dit soort beveiligers al in, maar volgens Van der Woude is de term nu nog ,,een loze kreet”. De juridische bevoegdheid om zorgtaken te verrichten ontbreekt nog.

Gekwalificeerde zorgbeveiligers kunnen de zorg ontlasten, vervolgt hij. In de zorg wordt binnen vijf jaar een tekort van 125.000 arbeidskrachten voorspeld. ,,Dit betekent dat je het werk anders moet inrichten. Natuurlijk kunnen verpleegkundigen patiënten ook in en uit bed helpen, maar zij moeten zich richten op specialistische taken, zoals het aanleggen van een infuus. Beveiligers zijn daarvoor makkelijker te krijgen. Dat heeft met opleidingsniveau en beloning te maken.”

'Grijs gebied' tussen zorgverlening en beveiliging

MCL noemt het initiatief van Zorgbeveiliging Nederland ,,een heel interessante ontwikkeling om goed te volgen”. ,,Wij zien op dit moment geen aanleiding om er gebruik van te maken, maar we herkennen wel het grijze gebiedje tussen zorgverlening en beveiliging”, laat woordvoerder Frits Mostert weten. MCL huurt momenteel tien ‘gewone’ beveiligers in die samen zorgen voor 24/7 beveiliging in en rond het Leeuwarder ziekenhuis.

Zorgkoepel Alliade, aanbieder van ouderen- en gehandicaptenzorg, zegt incidenteel gebruik te maken van beveiligers. ,,Dat doen we altijd zo kort mogelijk, waarbij de beveiliger altijd samen met een ervaren zorgmedewerker werkt. De inzet van de beveiligers is gericht op het wegnemen van de spanning rond een crisis”, meldt woordvoerder Gerard Akkerman.

,,Op dit moment mogen zorgbeveiligers geen enkele zorghandeling doen. Als er een meerjarige erkende opleiding komt met duidelijke kwaliteitseisen voor zorgbeveiligers, dan kan dat veranderen.”

Akkerman wijst er wel op dat een scholing van drie maanden erg kort is. ,,Zeker als je dat vergelijkt met professionals in de zorg, die minstens drie tot vijf jaar studie achter de rug hebben.”

Hoogleraar zorgethiek: 'Dit probleem moet de zorg zelf oplossen'

Soortgelijke kanttekeningen plaatsen deskundigen bij de ontwikkelingen. ,,Wanneer iemand uit bed is gevallen, moet bijvoorbeeld worden gekeken of die persoon niets gebroken heeft. Is een korte opleiding dan toereikend?”, vraagt zorgeconoom Kees Ahaus zich af.

Daar sluit zorgethicus Marian Verkerk zich bij aan. ,,Zorg is meer dan de optelsom van een aantal losse handelingen. Er is heel veel scholing voor nodig om een verpleegkundige enigszins te leren hoe iemand met verward gedrag is. Het is een beetje naïef te denken dat je beveiligers dat met een korte opleiding wel even bijbrengt.”

De hoogleraar zorgethiek van het Universitair Medisch Centrum Groningen spreekt van ,,een heel ongewenste ontwikkeling”. Verkerk gelooft zeker dat er een markt voor zorgbeveiliging is, en ze snapt dat ondernemers daarin stappen. ,,Er zijn te weinig handen aan het bed, dat is duidelijk. Maar dit is symptoombestrijding. Dit probleem moet de zorg zelf oplossen.”

'Zorg is meer dan de optelsom van een aantal losse handelingen'

Tegelijk schrikt Ahaus ervan dat wijkverpleegkundigen blijkbaar soms alleen op pad moeten naar een plek waar zij zich niet veilig voelen. ,,Helaas is het soms wel realiteit dat zorgverleners moeten worden beschermd, dat moeten we dan niet nalaten.”

Dit soort initiatieven zullen we vanwege een nijpend tekort aan verplegend personeel hoe dan ook meer gaan zien, vervolgt de hoogleraar. ,,We ontkomen er in een zorgzame samenleving niet aan om anderen dan de schaarse, formele zorgverleners te betrekken. Dat hoeven niet altijd betaalde krachten te zijn. Als we anderen inschakelen, moeten we steeds het risico voor de cliënt afwegen.”

Zorgbeveiliging als nieuw vak

Zorgbeveiliging is in opkomst, maar een juridisch kader ontbreekt nog vaak. Twee Drachtsters springen in het gat tussen beveiliging en zorgverlening.

Zorgbeveiliging Nederland (ZBN) is het eerste bedrijf dat zich specialiseert in echte zorgbeveiliging, zeggen de oprichters Bauke Ferwerda en Jarno van der Woude in hun nieuwe kantoor in een bedrijfsverzamelgebouw in Drachten. Ze willen het hiaat vullen tussen de verpleegkundige die onvoldoende weet hoe te handelen in een onveilige situatie, en een beveiliger die onvoldoende kennis heeft van de zorgpatiënt.

Het is de bedoeling dat de zorgbeveiliger straks ook lichte zorgondersteunende taken verricht, zoals bijvoorbeeld patiënten met afwijkend gedrag naar hun kamer begeleiden of een gevallen patiënt terug in bed helpen. Hiertoe heeft het nieuwe Drachtster zorgbeveiligingsbedrijf samen met het Deltion College in Zwolle een opleidingsmodule ontwikkeld.

Half november beginnen de eerste vijftien beveiligers aan een mbo-opleiding van twee à drie maanden, waarmee ze bevoegd worden die taken te verrichten. Ze zijn onder meer geselecteerd op empathisch vermogen.

'Vraag naar zorgbeveiligers is groot'

De vraag bij zorginstellingen is groot, weet Van der Woude. Ferwerda bedient met zijn bedrijf Ferwerda Beveiliging nu al meerdere grote zorginstellingen in Friesland en Drenthe, maar de juridische bevoegdheid om iets meer te doen dan alleen de veiligheid van patiënten, bezoekers en personeel te waarborgen ontbreekt nog.

,,Onze beveiligers ondersteunen nu al de nachtverplegers als die zich onveilig voelen door hangjongeren of omdat er een steen door de ruiten wordt gegooid. Daar komt de politie niet meer voor”, zeggen Ferwerda en zijn compagnon Henk Posthumus. ,,Als Marietje ’s nachts uit bed is gevallen, dan is hun hulp ook van harte welkom, maar daar ontbreekt formeel de bevoegdheid nog voor.”

Zorgbeveiligers zijn breed inzetbaar, memoreert Van der Woude. De psychiatrie en de gehandicaptenzorg krijgen vaker dan andere zorginstellingen te maken met agressie en seksueel grensoverschrijdend gedrag. Daar waken de beveiligers over de veiligheid van personeel en mede-patiënten. ,,Onze zorgbeveiligers leren straks hoe ze moeten omgaan met iemand in een psychose of in een drugsdelier, of met iemand die dementerend is”, legt Van der Woude uit.

'Drachtster bedrijf duikt in gat tussen verpleging en beveiliging'

De beveiligers zijn straks ook getraind om bijvoorbeeld verwarde patiënten op een verpleeghuis- of ziekenhuisafdeling aandacht te geven, voegt Posthumus toe.

Experimenteren met alternatieven

Beveiligers kunnen een rol spelen in het vervoer van verwarden, vult Van der Woude aan. De politie wil dat niet meer doen, waardoor er momenteel her en der wordt geëxperimenteerd met alternatieven. ,,In negen op de tien gevallen kunnen wij deze mensen opvangen en mogelijk vervoeren.”

Op ouderenzorglocaties ondersteunen zorgbeveiligers nu al steeds vaker de eenzame nachtverpleger om aan de eisen voor brandveiligheid te voldoen, memoreert Ferwerda.

En ook in de thuiszorg kunnen de zorgbeveiligers op afroep een rol spelen, zegt Van der Woude. ,,Het komt geregeld voor dat een wijkverpleegkundige ’s nachts op pad moet naar een plek waar die zich niet veilig voelt. Daar is nu in veel gevallen geen goede voorziening voor.”

Het Drachtster bedrijf heeft nieuwe pakken laten ontwikkelen voor de zorgbeveiligers. Ze krijgen lichte pakken met een voor de beveiliging herkenbaar V-embleem erop genaaid. Een donker uniform zou te veel weerstand oproepen in de zorg, legt Posthumus uit.

De eerste lichting zorgbeveiligers wordt exclusief opgeleid voor ZBN. Ferwerda: ,,Daarna zullen onze concullega’s ons waarschijnlijk volgen. Het mooie is dat de opleiding onze naam krijgt, zoals we het nu hebben begrepen: de ZBN-opleiding.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct