Om mee te kunnen doen in de samenleving, hebben laaggeletterden meer basisvaardigheden nodig dan enkel lezen en schrijven. In de aanpak van laaggeletterdheid moet meer aandacht komen voor digitale, financiële en sociale kennis.

Dat bepleit het Fries Sociaal Planbureau (FSP) in het rapport ‘Laaggeletterdheid tegen het licht’. Het gaat om een onderzoek naar aannames rondom dit thema. Uit gesprekken met experts en literatuuronderzoek bleek dat beleid rond laaggeletterdheid vaak op veronderstellingen is gebaseerd, die lang niet altijd kloppen.

Een voorbeeld: laaggeletterden vormen een homogene groep. Of: alle laaggeletterden hebben moeite met taal en kunnen zich daardoor onvoldoende redden. Beide stellingen zijn te kort door de bocht. Zo is er veel verschil in niveau, in oorzaken en in leervermogen.

Landelijk is 12 procent van de 16-65-jarigen laaggeletterd, in Friesland gaat het om 13 procent. Smallingerland telt van alle Friese gemeenten met 16 procent het hoogste percentage mensen die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen.

Hier geboren werkenden van vijftig jaar en ouder met gezin, vormen met 20 procent de grootste groep. Verder gaat het onder meer om de eerste en tweede generatie migranten, jongeren met kinderen en oudere alleenstaande werknemers.

'Wat gaat er verkeerd, wat moeten we doen?'

De aanpak van laaggeletterdheid staat al jaren hoog op de politieke en maatschappelijke agenda; door taalachterstanden weg te werken, moeten mensen zoveel mogelijk meedoen. ,,Maar intussen neemt laaggeletterdheid niet af. Daarop vroegen wij ons af, wat gaat er verkeerd, wat moeten we doen?’’, zegt FSP-onderzoeker Truus de Witte.

Een van de uitkomsten van het onderzoek is dat de aanpak meer moet worden afgestemd op de verschillende doelgroepen. ,,In Friesland gaat het vooral om werkenden van vijftig jaar en ouder. Zij zien zichzelf vaak niet als laaggeletterd, omdat ze bijvoorbeeld wel kunnen lezen. Maar ze hebben vaak moeite met digitale vaardigheden. Dus moet je ze daar bij helpen.’’

Verder concludeert het FSP dat veel meer moet worden gekeken naar de eisen die de huidige maatschappij stelt. De Witte: ,,Onze samenleving is de afgelopen decennia veel taliger, digitaler en complexer geworden. Tegelijkertijd wordt meer zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid van mensen gevraagd. Maar er zit een grens aan die zelfredzaamheid. Neem de groep mensen met een licht verstandelijke beperking. Daar kun je nog zo hard aan trekken, soms zit er gewoon niet meer in. Kijk dus naar de leerbaarheid.’’

Donderdagmiddag was er een webinar over het onderwerp. Bijna veertig professionals, van bibliotheken, gemeenten en welzijnsorganisaties, wisselden kennis uit over laaggeletterdheid. Eind dit jaar komt de gemeente Leeuwarden, als centrumgemeente, met een regionaal plan aanpak laaggeletterdheid.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct