Negentig kerken in Leeuwarden: behouden of tijd voor de sloophamer?

De voormalige Fenix-kerk in Leeuwarden, die inmiddels tegen de vlakte is gegaan. FOTO NIELS WESTRA

De rijksoverheid stelt aan Leeuwarden een bedrag van 75.000 euro beschikbaar om de toekomst van haar negentig kerkgebouwen in kaart te brengen.

Veel kerkgebouwen worden bedreigd met leegstand, verwaarlozing en sloop. Het rijksgeld is bedoeld om te onderzoeken of en hoe het onderhoud van kerken op orde kan blijven. Bedoeling is dat er een uitgebreide kerkenvisie wordt opgesteld.

Het behoud van kerken levert al jaren dilemma’s op in Friesland. De eeuwenoude rijksmonumenten worden in de meeste gevallen wel goed onderhouden, maar jongere kerken zijn vaak niet beschermd. Kerkbesturen zitten in hun maag met het onderhoud en zien zich soms gedwongen om te verkopen en te slopen. Dit ligt gevoelig.

Tegen de vlakte

De hervormde kerk van Jirnsum en de gereformeerde kerk van Grou ontkwamen de afgelopen jaren op het nippertje aan afbraak. De gereformeerde Fenix aan de Leeuwarder Valeriusstraat ging vorig jaar echter tegen de vlakte. Vele andere godshuizen zijn al gesneuveld in de afgelopen decennia.

,,Steeds vaker wordt overgegaan tot verkoop, herbestemming of zelfs sloop. Dit zijn emotionele en veelomvattende processen, want het kerkgebouw heeft vaak een diepe betekenis, niet alleen voor de kerkgangers, maar ook voor de dorps- en wijkbewoners. Het gaat vaak om gebouwen die letterlijk een centrale plaats in de leefomgeving hebben’’, zo staat in de startnotitie erfgoed-agenda die burgemeester en wethouders vorige week uitbrachten.

Elke gemeente een visie

Minister Ingrid van Engelshoven gaf vorig jaar de aanzet tot nieuwe kerkenvisies, waarvan elke gemeente er eentje zou moeten maken. De gemeente Súdwest-Fryslân is vorig jaar al begonnen aan zo’n studie voor haar 160 kerkgebouwen. Ook Ooststellingwerf was er vroeg bij.

Het rijk eist dat de gemeenten hierbij uitgebreid afspraken vastleggen met ,,kerkelijke gemeenten, erfgoedorganisaties, omwonenden en deskundigen.’’