Als Willy, Rick, Stefan en Esther de Groot op oudejaarsavond op internet amateurbeelden zien van een omvangrijk ongeluk op de A32 van Akkrum, herkennen ze de gele auto van hun vrouw en moeder Tineke. Ze kunnen maar geen contact met haar krijgen. ‘En dan weet je, mama komt niet meer thuis.’ Waarom moest die video gemaakt en gedeeld worden, vragen ze zich af.

Op de laatste schooldag kreeg Willy’s kleindochter Maud een aftekenkalender mee naar huis. Ze wees opa op de kalender aan op welke dag ze weer naar school moest, op welke dagen ze kerst ging vieren en hoeveel nachtjes het nog slapen was tot ze oliebollen mocht eten.

,,En dat is dan plots een ding voor mij’’, zegt Willy de Groot (60). Hij zit met dochter Esther (28) aan de keukentafel van zijn huis in Dokkum en wijst naar de kerstdecoratie in de kamer. ,,Tineke versierde altijd het huis. Ze was de eerste in de straat die de kerstboom had staan, zorgde voor de kerstverlichting.’’

Willy noemt het ,,de vervelende triggers’’ die hem in deze laatste dagen van het jaar emotioneren. ,,Dat herkent iedereen die een dierbare is verloren. Het zit aan verlies vast dat je op bepaalde momenten wordt herinnerd aan je geliefde. Maar het doet extra pijn in deze laatste maand van het jaar.’’

Vrienden van Esther durfden haar onlangs niet op oliebollen te trakteren. Het werden wafels. Oliebollen zijn voor het gezin te veel verbonden met de oudejaarsnacht van 2019.

Willy bakt al jaren met oudste zoon Rick (34) oliebollen op oudjaarsdag. Hij eet ze zelf niet, maar maakt zakken vol. Voor de kinderen, de buren en iedereen die maar komt aanwaaien. Of hij dit jaar gaat bakken; hij weet het nog niet. ,,Maar als Maud het wil, dan zal ik speciaal voor haar gaan bakken’’, zegt Willy. ,,Ik vroeg dat haar ook, of opa en papa weer oliebollen moesten bakken. Toen was haar antwoord: ‘Ik weet het nog niet’, zei ze. Het is nog nooit met haar besproken, maar kinderen voelen het feilloos aan’’, zegt Willy. ,,Dat het voor ons een ding is.’’

Een kus, wees voorzichtig en tot straks

De oliebol brengt Willy terug naar oudejaarsdag vorig jaar. Hij bakte, zijn vrouw Tineke (58) rende 17 kilometer rondom Dokkum. Ze kwam thuis in een persoonlijk record. Ze liep alsof ze 40 jaar was, vertelde de hardloopapp haar. ,,Ze was maar met een ouwe lul getrouwd, zei ik haar’’, haalt Willy die dag terug. Ze waren jeugdliefdes, kenden elkaar al ruim veertig jaar.

Een kus, ‘wees voorzichtig en tot straks’. Willy zwaaide zijn vrouw aan het begin van de avond uit. Tineke drukte de kleindochters nog een kus op de wang en vertrok in haar gele Fiat 500 van KinderThuisZorg. Ze begon aan haar oproepdienst in Friesland en de Noordoostpolder. Tineke begon de dienst in Wolvega, waar ze een cliënt van een collega overnam. Daarna zou ze naar Leeuwarden rijden voor een tweede huisbezoek.

Als kinderverpleegkundige zat Tineke veel op de weg. Ze hielp zieke kinderen thuis met sondevoeding, infusen, stomazorg of katheterisatie. Het was haar grote passie om met kinderen te werken. Voordat ze bij kinderen thuis kwam, werkte ze ruim twintig jaar in ziekenhuis Sionsberg in Dokkum op de kinderafdeling.

Op de weg naar haar tweede cliënt in Leeuwarden ging het gruwelijk mis. Door plotselinge dichte mist botsten op de A32 bij Akkrum tientallen auto’s op elkaar. Een mistbank trok over de snelweg, automobilisten zagen geen hand voor ogen. Hun motorkappen en het asfalt verdwenen in het niet. Een voor een schoven de auto’s in elkaar.

Tineke was het enige dodelijke slachtoffer. Ze reed op de rechter weghelft, werd vanachter aangereden, kwam overdwars op de andere rijbaan te staan en werd een tweede keer geraakt, bleek uit politieonderzoek. Tineke overleefde de twee klappen niet en stierf ter plekke.

‘We kunnen ma niet bereiken’

Dochter Esther vierde de jaarwisseling in haar woonplaats Groningen. Willy was een borrel gaan halen op het pleintje voor huis. ,,Zoals ieder jaar.’’ Hij nam een zak oliebollen mee, dronk een glaasje glühwein. ‘Het is buiten Dokkum wel heel erg mistig’, hoorde Willy er zeggen.

,,En dat zit je dan toch niet lekker’’, vertelt hij. ,,Tineke en ik hadden altijd de afspraak dat we even zouden bellen als er iets was.’’ Hij belde een paar keer, maar ze nam niet op. ,,Toen begon ik voor het eerst door te krijgen: dit is foute boel.’’

,,Ik raakte in paniek’’, vertelt Willy ,,Ik had de jas al aan, stond bij het raam naar buiten te kijken, liep te ijsberen door de kamer. Ik had de vaste lijn in de ene hand, de mobiele telefoon in de andere hand. Hopend op contact.’’

loading

Zoon Rick las in een groepsapp van vrienden dat er een ongeluk op de A32 bij Akkrum was gebeurd. Hij wist: mama rijdt over dat traject. In de app verscheen een link naar een nieuwsbericht op het ongeval. Hij bekeek de link en het bijbehorende filmpje en zag beelden van de ravage in de mist. Hij herkende de gele Fiat van Tineke en belde zijn vader: ‘Pap, heb je al wat van ma gehoord?’

,,Toen wist ik genoeg’’, zegt Willy. ,,Die vraag heeft hij nog nooit gesteld.’’ Rick vertelde nog niets over de details van de video. Hij belde zijn jongere broer Stefan (31), die in het centrum van Dokkum een feestje had en vertelde hem over de video. ‘Je moet naar pap gaan, want we kunnen ma niet bereiken.’

Stefan en Willy bekeken samen het vreselijk filmpje. Esther zag in Groningen de beelden ook, zonder te weten wat er aan de hand was. Een zwaar ongeval, zei ze nog zorgeloos tegen vrienden. Tot broer Stefan belde: ‘We kunnen mama niet bereiken’. Toen wist ook Esther: ‘Het ongeluk, hè?’

Het kon maar één auto zijn

Op amateurbeelden, gedeeld door Hart van Nederland , is te zien hoe een ooggetuige al filmend tussen de autowrakken loopt. De sirenes van de hulpdiensten lichten de ravage op. De gele werkauto van Tineke is in de eerste seconden van de video te zien. De auto staat in de berm, met de neus tegen de rijrichting in. Later wordt bekend dat Tineke nog in het voertuig zit op het moment dat de video wordt gemaakt.

Het ongeluk gebeurde net voor zeven uur. De beelden kwamen nog geen veertig minuten later online. De politie deelde via Twitter informatie over het ongeluk en meldde al in het eerste bericht dat er een dodelijk slachtoffer was. ,,Dan duren minuten uren’’, zegt Willy. ,,Je belt nog eens, en nog eens en hoopt dat haar telefoon kapot is of dat ze als hulpverlener anderen aan het helpen is. Je hebt nog ergens hoop, maar je voelt wel dat je in een trechter zit. De hoop op een goede afloop daalt.’’

loading

Willy belde talloze keren alarmnummer 112. Hij vroeg antwoord op die ene vraag. ,,En ik had de beelden gezien.’’ Ook ontstond er contact met collega’s van de kinderthuiszorg. Tineke was niet aangekomen bij haar tweede afspraak en collega’s zagen ook de beelden. Zij wisten: het kon maar één auto zijn. Stefan belde in alle wanhoop ziekenhuizen in Friesland en Groningen af, in de hoop dat ze vertelden dat zijn moeder was opgenomen, maar bevestiging bleef urenlang uit.

Even voor half twaalf reden agenten de straat in en vertelden Willy en zijn kinderen het nieuws dat ze eigenlijk al wisten. Een ambulance had Tineke naar het ziekenhuis van Drachten gebracht. De politie zou de ambulance begeleiden, maar bleef op de plaats van het ongeluk. Het vertraagde de identificatie.

Tineke heeft die laatste uren van 2019 pure pech gehad, weten Willy en Esther. ,,Ze heeft letterlijk ongeluk gehad’’, zegt Willy. ,,Mama was op het verkeerde moment op de verkeerde plaats’’, zegt Esther.

‘Ik had de beelden graag niet gezien’

De angst waarin ze die avond leefden, gevoed door onzekerheid en de akelige beelden, bemoeilijken de rouw. ,,Je wilt niet op beelden zien dat Tineke niet meer thuiskomt. Het filmpje heeft daar een heel vervelende rol in gespeeld. We hebben letterlijk de schrik van ons leven gekregen’’, zegt Willy.

Een gesprek met een vrouw uit Joure gaf ze meer rust. Zij was met haar gezin betrokken bij het ongeluk, bracht haar man en kinderen in veiligheid en vond Tineke. Ze stelde vast dat ze was overleden. ,,Wat had ik het graag van haar overgenomen’’, zegt Willy. ,,Om nog de kans te hebben om een paar laatste lieve woorden in te fluisteren.’’

Door gesprekken met ambulancebroeders, agenten en andere betrokkenen hebben ze de avond kunnen inkleuren. ,,Maar daarvoor hadden we de video nooit willen zien. De verhalen waren genoeg’’, zegt Esther. ,,Ik had graag de keuze willen hebben om de beelden niet te zien.’’

,,We hebben groot respect voor de vrouw die Tineke vond. Zíj is gaan helpen’’, zegt Willy. ,,Maar waar ik niet bij kan is dat je als ooggetuige direct je camera pakt en gaat filmen, om het vervolgens ook nog met de hele wereld te delen. Ze hebben geen idee wat voor impact zo’n video heeft op nabestaanden.’’ Dat de beelden nu nog online zichtbaar zijn, is voor Willy onverdraaglijk. ,,Het raakt ook Tineke in haar waardigheid.’’

Ze doen een moreel appèl op de journalistiek en iedereen die ooit betrokken raakt bij een incident. ,,Denk na voordat je je telefoon pakt’’, zegt Esther. Willy: ,,Als je bij zo’n groot ongeluk de tegenwoordigheid van geest hebt om een filmpje te maken, dan denk ik dat je de foute prioriteit hebt. Kijk eerst eens naar de mensen om je heen. Gebruik je boerenverstand.’’

Geen vuurwerk

Onderweg naar het ziekenhuis van Drachten om Tineke te identificeren zag Willy het 2020 worden. Vuurwerk probeerde door de dichte mist heen de lucht te kleuren. Iedere keer als Willy nu vuurwerk ziet of hoort, wordt hij herinnerd aan die angstige laatste uren van 2019. ,,Je zult wel begrijpen, wij vinden het he-le-maal niet erg dat er dit jaar geen vuurwerk is.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Oud & Nieuw
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct