Voor twijfel is geen plaats, hield Lutz Jacobi Lodewijk Asscher meermaals voor. ‘Niet bij jezelf en niet bij de partij’.

Maar Asscher is uit ander hout gesneden dan het oud-Tweede Kamerlid uit Wergea. Donderdagmorgen maakte hij bekend van zijn PvdA-lijsttrekkerschap af te zien. Tot verbijstering van veel partijgenoten.

PvdA’ers spreken van harakiri. Asscher zou teveel schuld op zijn schouders laden. Het meeregeren in het tweede VVD-kabinet van Mark Rutte hing als een molensteen om zijn nek. Steeds nadrukkelijker lag zijn eigen rol als minister van Sociale Zaken tijdens de kindertoeslagenaffaire onder vuur.

Volgt het kabinet Asscher?

PvdA’ers vinden de boodschap duidelijk; in de voetsporen van Asscher moet vrijdag het voltallige kabinet-Rutte III aftreden. Na de SP en GroenLinks heeft zelfs de SGP de vertrouwensvraag op tafel gelegd.

Premier Mark Rutte kocht de voorbije weken tijd in de tikkende bom die de toeslagenaffaire aan het worden is. De Tweede Kamer wacht nog altijd op de beantwoording van 500 vragen. Tienduizenden ouders die door de overheid in diepe ellende zijn gestort wachten op genoegdoening. Ruttes mantra: eerst de inhoud, dan de politieke consequenties.

In de CDA-vleugel durfden de Tweede Kamerleden deze week geen weddenschap op de afloop te zetten. De spanning is al dagen om te snijden. Asschers vertrek kan een katalysator zijn. Het opstappen van de PvdA-leider, alom geprezen als sympathiek mens en als een van de beste debaters van het Binnenhof, vergemakkelijkt een besluit van Rutte cum suis om vrijdag de handdoek in de ring te gooien.

Gevoelsmatig kunnen de coalitiepartijen niet achterblijven. Met minder dan twee maanden voor de boeg lijkt de politieke schade beperkt en veel meer dan corona staat er toch niet op de Haagse agenda. VVD-kiezers zullen het Mark Rutte vergeven, CDA-kiezers zullen het Wopke Hoekstra vergeven.

Nieuwe energie

In november presenteerde Asscher in Heerenveen het landelijke verkiezingsprogramma van de PvdA. Hij deed dat in de autowerkplaats van het Friesland College. Van twijfel was toen nog geen spoor. Asscher wilde met nieuwe energie de verkiezingen in. Friesland lag hem na aan het hart, ook vanwege de verkiezingszege die de partij in 2018 in Leeuwarden haalde, vertelde hij. De PvdA had er eindelijk de weg omhoog teruggevonden.

Tussen kerst en oud en nieuw maakte hij op Terschelling de balans op. Zoals wel vaker vertoefde hij die dagen met zijn gezin aan zee. Binnen de partij broeide het als vanouds. Interne discussies werden in het openbaar uitgevochten. Zoals Statenlid Jaap Stalenburg stelt: ,,De PvdA vecht alles uit op straat en de andere partijen staan er lachend omheen’’.

Intimi kenden Asschers worsteling. Onder hen Jacobi, het oud-Tweede Kamerlid dat nog altijd een prominente rol speelt binnen de landelijke partij. Jacobi was lid van de kandidatencommissie die de lijst voor de komende verkiezingen samenstelde. Ze maande Asscher niet te twijfelen. Donderdag lag ze in de tandartsstoel toen hij zijn vertrek wereldkundig maakte. Haar telefoon rinkelde onophoudelijk.

Motie van wantrouwen

Een ledenmotie om de lijsttrekker te behouden kreeg 60 procent van de partijstemmen. Een motie van wantrouwen kreeg 33 procent van de stemmen. Dat moet voor Asscher een klap in het gezicht zijn geweest. Jacobi: ,,Wy ha ûnderskat hoe him dit persoanlik rekke hat’’.

Asscher vertrekt met loftuitingen, laat zijn PvdA in verwarring achter en effent voor Rutte-III de weg voor een diepe knieval. De coalitiepartijen zullen daar niet rouwig om zijn.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Nationale politiek
Noordelijk lijsttrekkersdebat
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct