Muurschildering Sol LeWitt witgeverfd

Een grote muurschildering van de Amerikaanse kunstenaar Sol LeWitt (1928-2007) in Leeuwarden is witgesausd. Of het ooit terugkomt is onzeker.

De muurschildering van LeWitt, Wall drawing 621 , bedekte vanaf 1989 de wand van de ontvangsthal van Aegon, in gebouw Leeuwenborg aan de Langemarktstraat. Volgens Benno Tempel, directeur van het Haags Gemeentemuseum, waar op het ogenblik een LeWitt-tentoonstelling is, was het een van diens grootste werken in Nederland.

Aegon zit sinds december 2016 aan de overkant van de straat, gebouw Leeuwenborg is nu van een internationale investeerdersgroep. Alle honderd kunstwerken nam Aegon uit het gebouw mee, maar dat was onmogelijk met de wandschildering. De nieuwe eigenaar kon niet garanderen dat het intact zou blijven en het is daarom witgesausd.

Het glas-in-loodachtige werk is daarmee niet verloren, want LeWitts ontwerp, met alle voorschriften over kleur, materiaal en afmetingen, geldt als het eigenlijke kunstwerk. Dat ligt in een kluis bij Aegon en het kan weer ergens op een wand geschilderd worden. Of dat ook werkelijk zal gebeuren is niet bekend.

Leeuwarden is het echter kwijt. ,,Dit was een topstuk’’, stelt Tempel. ,,Dit was zo aanwezig, als bezoeker van het gebouw kon je er niet omheen. Er zit wel wat ironie in dat de stad die volgend jaar culturele hoofdstad van Europa is zo’n beroemd werk verliest. Ik denk dat Sol LeWitt hier zelf wel om had kunnen lachen. Die was heel nuchter over die dingen.’’

Precies

Sol LeWitt ontwierp muurschilderingen met heel precieze instructies. Het werk liet hij over aan assistenten als Leeuwarder Wim Starkenburg. Die zich vergeleek met een glazenwasser.

Wall drawing 621 was aangebracht op een muur van 35 bij 12 meter in gebouw Leeuwenborg. Om het te kunnen schilderen waren verschillende stuclagen en een vijf verdiepingen hoge steiger nodig. Daar stonden de zeven assistenten op, drie Amerikanen en vier Nederlanders, die het werk maakten.

Ze sliepen in een vakantiewoning in Tytsjerk, het karwei duurde bijna twee maanden. Dat ging volgens de precieze voorschriften van de meester, die zelf een week voor de onthulling in Leeuwarden kwam kijken. Dat was opmerkelijk, want LeWitt trad nooit op de voorgrond en gaf zelden interviews.

'Er zit wel wat ironie in dat de stad die volgend jaar culturele hoofdstad van Europa is zo’n beroemd werk verliest'

,,Echt een bijzondere man om voor te werken’’, zegt Starkenburg, destijds een van de assistenten en nu kunstenaar in Hoorn. ,,Hij gaf je de totale verantwoordelijkheid, hij stond er niet bij.’’

Kleurvoorschrift

De kleuren werden in lagen aangebracht, met katoenen lappen die gedrenkt waren in bussen op kleur gemengde oostindische inkt. Toentertijd vergeleek Starkenburg het werk met de poetsbeweging van glazenwassers. Maar dan binnen afgeplakte vlakken. De basis was een gedetailleerde schets van LeWitt van alle vlakken, met in elk vlakje een kleurvoorschrift van twee, drie of vier letters. GRY bijvoorbeeld betekende: eerst grijs, dan rood, dan geel.

Dat de schildering er sinds kort niet meer is had Starkenburg al gehoord. ,,Dat het is verdwenen, is wel onderdeel van het werk van Sol LeWitt. Dit is alleen maar de fysieke uitvoering ervan. Het concept is de eigenlijke kunst, dat staat voorop.’’

Statement

Benno Tempel van het Haags Gemeentemuseum vergelijkt die aanpak met het werk van een componist. De eigenlijke muziek is nauwkeurig vastgelegd in een partituur. Het orkest kan die steeds weer uitvoeren.

,,Ik vergelijk LeWitt met Mondriaan en Malevitch, echte kunstenaars die een statement gemaakt hebben’’, zegt Starkenburg. ,,Hij is een van de belangrijkste kunstenaars van de vorige eeuw, de vader van de conceptstroming. Eigenlijk een van de laatste grote stromingen uit de kunst. Het kunstwerk blijft bestaan, maar dat de fysieke uitvoering in Leeuwarden er niet meer is, dat is toch wel jammer.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct