FOTO

Moderne oorlogsvoering

FOTO ANP

Wie zich voorbereidt op de oorlog van gisteren, maakt een fatale fout. De volgende oorlog zal altijd anders zijn. De Nederlandse luitenant-kolonel Patrick Dekkers gelooft heilig dat moderne oorlogsvoering grotendeels digitaal plaatsvindt en in het hoofd van mensen.

Het is een visie die van realiteitszin getuigt en ook in tech-kringen leeft. De actuele Netflix-documentaire The Social Dilemma doet er overtuigend verslag van. Hacks kunnen essentiële diensten platleggen. Desinformatie zelfs een democratie.

Tegen computerinbraken en zinsbegoocheling helpen geen bommen en granaten. Er is een nieuw type verweer nodig. Dekkers meent: data zijn de beste verdediging. Probleem: er was nooit mandaat om binnen Nederland een data-afroomoefening te organiseren.

NRC Handelsblad onthulde deze week hoe de gedreven militair in maart de coronacrisis aangreep om zijn gedroomde grote datastofzuiger op te tuigen, gericht op Nederlandse burgers. In de crisissfeer viel de weerstand weg. Defensie verspreidde Brabantse patiënten over het land en kon aannemelijk maken dat accurate voorspellingen over de virussamenleving nodig waren.

Aanvankelijk werden de stofzuigerzakken alleen geanalyseerd op coronagerelateerde zaken. Na vier weken namen de veertig specialisten van Dekker er een tweede tak bij: desinformatie. De Gele Hesjes, Viruswaanzin en De Andere Krant gingen onder de nachtkijker. Welke verhalen deden de ronde, met welk doel? De rapporten met scenario’s werden gedeeld met veiligheidsregio’s, politie, Openbaar Ministerie en terrorismecoördinator NCTV.

'Hoe is gedragsbeïnvloeding door militairen binnen de eigen landsgrenzen te billijken?'

Hoe verrassend ook, illegale zaken kwamen de NRC-journalisten niet tegen, behoudens een weersproken undercoveractie op een social mediaplatform. Toch is hun reportage een belangrijk vertrekpunt om zaken helder te krijgen.

Want waarom gaf Defensie geen ruchtbaarheid aan deze ‘oefening’? (de operatie kreeg het stempel ‘ wat stiller wat better ’) Waarom liet Defensie de Autoriteit Persoonsgegevens niet meekijken? Hoe is gedragsbeïnvloeding door militairen binnen de eigen landsgrenzen te billijken? Waar eindigt het mandaat? Is het categoriseren van media in ‘traditioneel’ en ‘alternatief’ niet bij uitstek een taak van de burgermaatschappij? Is binnenlandse veiligheid niet al belegd bij de AIVD, de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst?

In augustus floot de Militaire Inlichtingen en Veiligheidsdienst MIVD Dekkers terug. De rapporten mochten niet langer buiten Defensie verspreid worden. Volgens NRC gebeurt dat echter nog steeds.

Terecht is Dekkers bezorgd over de kwetsbaarheden van een open en democratisch land als het onze. Het valt in hem te prijzen dat hij nieuwe oplossingen zoekt bij nieuwe bedreigingen. De controverse aangaan, is altijd moeilijker dan nietsdoen.

De grens ligt bij het knabbelen aan democratische afspraken. De belangrijkste is het respecteren van de persoonlijke levenssfeer. Daarzonder stort de rechtsstaat in die Dekkers moet beschermen, inclusief de onafhankelijke journalistiek die hem bij de les moet houden.

Het commentaar is een dagelijkse rubriek waarin de Leeuwarder Courant reageert op actuele ontwikkelingen. Reageren? Gebruik de reactiemogelijkheid onder dit artikel of mail naar commentaar@lc.nl .

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct