De nieuwe jeugdtheatervoorstelling Kanoet gaat over een jongen, de kanoetstrandloper en een vader die niet komt.

‘Kijk’’, zegt acteur Theo Smedes als hij de zijdeur van zijn auto opendoet. Op een plankje zit een rosse grutto en daaronder, best een onopvallend vogeltje eigenlijk, de kanoet. Waarom is juist die grijsbruine kanoet op gele stakerige pootjes onderwerp van de voorstelling?

,,Ja dat is het mooie’’, zegt de acteur. ,,Kanoeten moeten al jong zelfstandig zijn. Twee weken nadat ze uit het ei zijn gekropen in Siberië zijn ze al helemaal op zichzelf aangewezen.’’ De moedervogel gaat er als eerste vandoor, en vader kanoet houdt de opvoeding veertien dagen later voor gezien.

,,Dat kan ook omdat het in Siberië heel koud is’’, zegt Smedes. ,,Door de vrieskou hebben de jonge vogels geen last van bacteriën of virussen en daardoor kunnen ze al hun energie gebruiken om op te vetten.’’

Als ze dik en oud genoeg zijn, vliegen de kanoetenkinderen vervolgens op eigen houtje naar de Waddenzee.

Als Mient alles heeft klaargezet, komt de grote kanoetenkenner plotseling niet opdagen

De vergelijking tussen een kanoetenkuiken en het personage Mient, de jongen die samen met zijn vader, een vogelprofessor, een spreekbeurt zal houden ligt voor de hand. Want als Mient alles heeft klaargezet, komt de grote kanoetenkenner plotseling niet opdagen. Die zit in Siberië en is de afspraak weer eens glad vergeten.

,,Alles wat je doet, doe je met de kanoet. Je eet hem alleen nog niet op’’, zei de moeder van Mient ooit tegen zijn vader. Daarna verliet de vogelprofessor zwaar gekrenkt zijn huis en zijn gezin.

De vader wordt gespeeld door trekvogelecoloog en kanoet-onderzoeker Theunis Piersma. Hij is niet lijfelijk bij de voorstelling aanwezig, maar via zendapparatuur weet Mient wel even contact met hem te maken.

Of Smedes al college van Piersma heeft gehad? ,,Nog niet.’’ Hij lacht: ,,Maar ik heb wel allemaal boeken gekregen, met achtergrondinformatie enzo. Ik moet natuurlijk wel weten hoe het zit met de kanoeten en de Waddeneilanden.’’

Voelt het bijna net als vroeger, toen hij op de basisschool zijn eerste spreekbeurt hield? ,,O ja, dat was heel spannend toen. Rooie vlekken in de nek. Ik deed het over het edelhert. Gelukkig ging het me gemakkelijk af, maar ik denk dat veel kinderen straks wel met Mient mee kunnen voelen.’’

Speelse manier

Het theaterstuk, een coproductie van Pier21 met Garage TDI, is voor kinderen van groep 3 tot en met 8. Smedes: ,,Mient moet doen wat zijn vader eigenlijk had moeten doen, maar vertelt ook op zijn eigen speelse manier het verhaal. Ik doe proefjes bijvoorbeeld, met water en zand en schelpjes. Ik zet ook een soort onderzoeksinstallatie neer, waarmee ik contact met Theunis ga zoeken in Siberië. Met antennes enzo, en statieven.’’

De schoolvoorstelling komt min of meer voort uit de muzikale masterclass Tracks van Theunis Piersma en Sietze Pruiksma. Tracks-producent David Lelieveld merkte dat zijn zoon gefascineerd was door de kleine, grijze kanoet. De jongen wilde er alles over weten.

,,Daarom zit ik nu hier’’, zegt Smedes. Wat het jonge publiek mee moet krijgen van de voorstelling? ,,Nou, toch wel zicht op de natuur, en vooral op de Waddenzee. De kinderen worden meegezogen in het verhaal. Ze leren dat de Waddenzee meer is dan alleen water waar je overheen vaart als je naar een eiland gaat.’’

Grotere verhaal

En onderhuids is er natuurlijk dat grotere verhaal, over de wereld die verandert en de trekvogels die min of meer boodschappers van verstoringen zijn. Regisseur Frederieke Vermeulen: ,,Het stuk is een ode aan de natuur en aan de wetenschap. Theunis doet bijvoorbeeld al dertig jaar consequent tellingen, en komt mede daardoor tot unieke kennis.’’

Smedes: ,,De kanoet is eigenlijk een soort lantaarntje dat licht werpt op de klimaatverandering.’’

Vermeulen: ,,We zeggen het niet heel letterlijk maar we maken wel de samenhang tussen de ecosystemen op aarde voelbaar. Als er in Siberië door de klimaatverandering te weinig muggen zijn, worden de kanoetenkuikens in hun groei geremd. Daardoor krijgen ze kortere snavels. Dat is nu al serieus aan de hand. En daardoor kunnen ze in het Waddengebied niet meer diep genoeg in het zand naar nonnetjes-schelpen zoeken.’’

Rasverteller

Eigenlijk is het kleine grijze onopvallende vogeltje een rasverteller. En de kinderen die kijken gaan straks niet alleen mee op reis met de vogels, maar ook met Mient die net als de kleine, vriendelijke kanoeten de sprong naar het onbekende moet wagen. Redt hij het, zonder zijn vader? ,,Natuurlijk’’, zegt Theo Smedes. Maar het is wel even zweten.

18 april wordt Kanoet gepresenteerd in Jeugtheaterschool Meeuw in Leeuwarden. Op 18 mei is de Drentse premiere in Garage TDI in Assen. Op 4 juni gaat de voorstelling in Friesland in première. www.pier21.nl en www.garagetdi.nl

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct