Arno Broere: ,,Ik wilde een auto met karakter. Eentje die iets met mensen doet.'' FOTO RENS HOOYENGA

Met Arno Broere in zijn Jaguar voor een ritje en een goed gesprek

Arno Broere: ,,Ik wilde een auto met karakter. Eentje die iets met mensen doet.'' FOTO RENS HOOYENGA

Na zijn burn-out kocht Arno Broere een Jaguar. Daarin nodigt hij wildvreemden uit voor een gesprek over het leven. Een rit zonder voorkennis, zonder agenda, zonder route. Passagier van een ‘wakkerschudder’.

’Misschien wil je dit eerst even lezen.’’ Zonder op te kijken trekt Arno Broere een A4’tje uit een opbergvakje in zijn Jaguar en start de motor. ,,Dan heb je een beetje een idee.’’

In vetgedrukte letters, boven de aan mij gerichte aanhef, staat ‘Een goed gesprek’. Daaronder zet de briefschrijver beknopt zijn levensverhaal uiteen: ‘Ik ben het goudhaantje van het gezin. Mij lukte alles (…)’

Hoe lang ken ik Arno Broere nou? Een minuut of drie? Zojuist reed hij zijn luxe sedan onze straat in, precies op de afgesproken tijd, om mij op te pikken. En nu al vertrouwt hij mij zijn diepste zielenroerselen toe; de brief rept over zijn passie die verdween en over zijn burn-out.

Zijn uiterlijk past bij zijn wagen. Onberispelijk, maar niet té. Bruinlederen schoenen, een paar tinten donkerder dan de bekleding van het automeubilair, een nonchalant sjaaltje en een bril van Superdry.

Het opvallendst aan Broere is zijn massieve donkere haardos, coupe zijwind van rechts.

‘Ik vind het mooi dat je bent ingestapt’, lees ik onderaan het document, ‘en wens je een prettig gesprek. Vrolijke groet, Arno’.

Met dezelfde vrolijke groet ondertekende de autorijder uit Tjalleberd een maand eerder een appje waarin hij mij voor deze rit uitnodigde. Want dat is wat Broere doet: mensen uitnodigen voor een tochtje en – eenmaal onderweg – een goed gesprek over het leven. Zonder voorkennis over de gesprekspartner. Zonder agenda. Zonder routeplanning. Alleen met een eindtijd. ,,Ik heb mezelf beloofd nooit meer een plan te maken.’’

Kettingbrief

Dit uitnodigen vindt hoofdzakelijk plaats volgens de principes van een kettingbrief. Wie eenmaal bij Broere op de passagiersstoel heeft plaatsgenomen, krijgt het verzoek het gesprek door te geven aan iemand voor wie dat zinvol, leuk of interessant zou kunnen zijn.

Op die manier belandden Broere en ik in elkaars vizier. Een goede vriendin had bij hem in de auto gezeten en nomineerde mij, zoals zij op haar beurt door een schoonzus was voorgedragen.

In het afsprakenboek van de chauffeur lopen meerdere van deze gesprekskettingen door elkaar heen. Bij elkaar vullen ze zijn week. Dat gaat al een jaar lang zo. Broere pikt mensen op met zijn slee, waarna hij zich voor hen openstelt en afwacht wat hij daar aan gespreksstof voor terugkrijgt.

'Ik heb mezelf beloofd nooit meer een plan te maken'

De Jaguar beweegt zich traag door de straten van mijn woonplaats – snel rijden doet Broere niet; dat past niet in de state of mind die voor een serieuze conversatie nodig is, zegt hij. In zuidoostelijke richting verlaten we de dorpskom.

Het is, doet Broere uit de doeken, toevallig ook het dorp waar hij in zijn jongste jeugd enkele jaren woonde. Hij was al weg toen ik er als baby naartoe verhuisde.

Zijn moeder was kleuterjuf. Vader Broere was een commerciële duizendpoot bij Dunlop, de fabriek in Drachten die rubberen transportbanden maakt.

De Broeres brachten hun zoon een groot arbeidsethos bij. ,,Mijn ouders zijn opgegroeid vanuit een zeker maakbaarheidsdenken. Als je maar hard genoeg werkt, dan komt het wel goed.’’

Arno Broere kón hard werken, vertelt hij, maar trotser is hij op zijn vermogen om die studie- en arbeidslust te doseren. Buffelen wanneer het nodig was, feesten zodra het kon. Zo beklom hij gestaag de studieladder: mavo, meao, heao, universiteit. ,,Ik was een stapelaar. Ik maakte de goede keuzes.’’

Bloem

In 1997 studeerde hij af aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Bedrijfseconomie. Broere manifesteerde zich als handige marketeer. Iemand die makkelijk contacten legde, risico’s durfde te nemen en creatief opereerde. Mensen wilden in zijn buurt zijn. De wereld lag aan zijn voeten.

Rijdend tussen twee, drie dorpen neemt Broere zijn carrière in chronologische volgorde door. Hij heeft het over dynamische werelden waarin veel geld omgaat, over business-to-business en hij spreekt over het proces van leadgeneratie, wat hij na mijn vragende blik als een soort voortraject van sales omschrijft.

Hij was intussen gekoppeld aan Femke, een knappe longarts. Tijdens een blind date zagen ze elkaar voor het eerst. Femke dacht eerst dat Arno eigenlijk Bloem van achteren heette, zo vertelde ze bij dat eerste afspraakje. Dat had haar juist zo geprikkeld om hem te ontmoeten: iemand met zo’n romantische naam, dat moest wel goed zijn.

Maar met 'Broere' nam ze ook genoegen. De twee werden verliefd en trouwden.

De NHL Hogeschool in Leeuwarden was in 2012 op zoek naar een strategisch marketeer. Een headhunter strikte Arno Broere voor die post. Broere meende met zijn commerciële blik de wat conservatieve onderwijswereld te kunnen opschudden, door die als commerciële markt te benaderen.

Hij schreef analyses over het succes van sommige opleidingen en het gebrek daaraan bij andere. ,,Daar ontstond soms gedoe over. Wat weet jij nou van onderwijs, zeiden ze dan. Ik werd wel blij van die weerstand.’’

Na anderhalf jaar benoemde de NHL Broere als hoofd van de marketing- en communicatieafdeling. Hij leek er geknipt voor.

De donkerblauwe Jaguar rijdt de provincie uit. De Drentsche Hoofdvaart strekt zich voor ons uit, lang en kaarsrecht, en zonder om te kijken praat Broere door. Dat is ook het fijne van een gesprek in een auto, zegt hij. Zit je tegenover elkaar, dan ben je gedwongen elkaar aan te kijken. Dat kan de drempel voor het doen van een persoonlijke ontboezeming verhogen. Dit, zo naast elkaar, praat makkelijker, is zijn ervaring. ,,Met de kinderen is dat ook het geval. Als ik thuis vraag: ‘Hoe was het op school?’, dan hoor je hooguit: ‘Oh, leuk’. Maar in de auto komen ineens de verhalen.’’

Zonder het zich te realiseren was Broere met het aanvaarden van zijn nieuwe rol bij de NHL in een ‘systeemwereld’ gestapt, vertelt hij. Hij voelde zich gebonden aan processen en procedures. Hem bekroop het idee vooral bezig te zijn met het schrijven van plannen, het koppelen van budgetten en het opstellen van organisatieschema’s. Maar voor wie en waarom? ,,Wát een nepzooi’’, zegt hij nu.

Burn-out

Broere lekte energie maar weigerde dat aanvankelijk te onderkennen. Hij vond dat hij zijn werk niet goed deed, ging nog harder aan de slag, op het maniakale af. ,,Mijn manier is altijd geweest: Arno, moe zijn we allemaal wel eens. Niet lullen, maar poetsen.’’

Regelmatig lag hij ’s ochtends, bij het krieken van een nieuwe werkdag, jankend in bed. ,,Maar dan ging ik douchen, zette ik mijn managementsglimlach op en dan deed ik alsof ik er weer tegenaan kon.’’

Het was tegen beter weten in. Op een dag, na een gesprek met drie collega’s, hakte hij de knoop door. ,,Het gilde in mij. Dit. Is. De. Limiet!’’ Geëmotioneerd en gebroken reed Arno Broere, het goudhaantje, de alleskunner, naar huis. Niet veel later zou een huisarts bij hem de diagnose ‘burn-out’ stellen.

Op de grens van Drenthe en Friesland voert de Jaguar ons over een smalle, natte klinkerweg. Het lijkt alsof Broere het rijtempo afstemt op het gemoed waarover hij spreekt. Een man in houthakkeroverhemd kleeft aan onze bumper. Kalm, onaangedaan maakt Broere ruimte voor de jachtige bestelbus.

De marketingbaas voelde zich na zijn ziekmelding in 2014 een soort pudding. Hij handelde apathisch, interesseerde zich voor niets of niemand meer en kon thuis soms zomaar uitvallen tegen Femke of de jongens.

Eén keer kwam zijn oudste zoon Jonas, 8 jaar toen, in het geweer. ,,Hij stond op en zei: ‘Pap, ik begrijp dat je boos bent, maar zó hoef je niet te doen’. God, wat voelde ik me toen mislukt. Dat je je zoon zo staat af te blaffen. En dat dat ventje dan het lef heeft om op te staan en zelfs begrip te tonen…’’

Ik kijk op de passagiersstoel stil voor me uit en hoor hoe Arno Broere slikt. ,,Dat moment raakt me nog steeds’’, fluistert hij.

loading

In het diepst van zijn dal voelde de Jaguar-chauffeur zich een nul, of zoals hij zelf zegt ,,de grootste slappeling ter wereld’’. ,,Ik wist niet meer waarom Femke mij zo’n leuke man vond, ik begreep niet wat de NHL in mij had gezien. Ik was ineens ook zo’n sukkel die aan zichzelf moest werken.’’

Hij dacht aan zijn vrienden en collega’s die dat niet hadden. Die er wél in leken te slagen om vol te houden in de systeemwereld die hem had geknakt. En hij dacht aan zijn vader, de harde werker, zijn held, die hem altijd had voorgehouden dat je het wel redt, als je maar hard je best blijft doen.

Maar ook de vader die jaren eerder op diens sterfbed bekende dat hij het gevoel had gefaald te hebben in de opvoeding van zoon Arno. ,,Mijn vader vertelde me hoe mijn moeder hem ooit had gevraagd of hij een keertje ging kijken als ik moest voetballen. Hij had geantwoord dat hij niet eens wist dat ik op voetbal zat.’’

Mantra

Zelfs de man die hij misschien wel het meest bewonderde, had aan hem zijn diepste kwetsbaarheden en onzekerheid getoond, maar nu hij zelf diep in de put zat, sterkte hem dat niet. Hij voelde zich een zwakkeling. Nee, dé zwakkeling. Broere schaamde zich.

Hij moet ineens lachen. Hij begint over psychologen, over haptonomen en over mindfullness . ,,Daar moest je een jaar eerder bij mij niet mee aankomen.’’ Soft gedoe, geloofde hij altijd. Maar tijdens zijn burn-out greep hij alles aan om erbovenop te komen. ,,Ik wist het echt niet meer. Al hadden ze gezegd dat ik het Wilhelmus achterstevoren moest zingen, ik deed het.’’

Hij leerde in die periode erkennen dat wat hij voelde geen teken van zwakte was. En vooral: dat anderen dat ook helemaal niet zo zagen. Als hij bij een vriend geëmotioneerd zijn verhaal deed, stuitte hij tot zijn eigen verbazing niet op hoon, maar kreeg hij een arm om de schouder. ,,Zo van: ‘Godverdorie, Arno, we zien dat het niet goed met je gaat’.’’

Het stemmetje dat hem influisterde dat hij een slappeling was verdween naar de achtergrond. ,,Die saboteur op mijn schouder’’ was aan de verliezende hand.

De snelle marketingman van weleer stelde zichzelf een nieuw doel dat veel hoger reikt dan het verkrijgen van uitdagende functies, dan carrière maken.

Terwijl de Jaguar Makkinga doorkruist, dreunt hij het op als een mantra: ,,Ik wil een goede echtgenoot zijn, een goede vader en een goede vriend. En ik wil mijn werk moeiteloos kunnen doen.’’

Daar blijft het niet bij. Broere voelde dat hij zijn ervaringen moest delen. Hij realiseerde zich dat hij niet de enige was die verzoop, of dreigde te verzuipen in het moeras van managementsystemen, in de procesmatige routines die veel organisaties of zelfs gezinnen volgens hem in hun greep houden. ,,Iedereen loopt te hannesen met het leven.’’

In zijn ogen staat ,,de verbinding onder druk, omdat we altijd maar van alles moeten. Er is geen heart to heart . Er zijn geen warme connecties. Geen echte interesse.’’ Hij wordt driftiger in zijn handgebaren, zie ik vanaf de passagiersstoel. Hij windt zich duidelijk een klein beetje op. ,,De vraag is: vind je dat allemaal oké of niet?’’ Nee, natuurlijk is dat niet oké, had de Tjalleberder voor zichzelf al lang geconcludeerd.

Hij besloot dat hij ook andere mensen en organisaties wakker wilde schudden, simpelweg door gesprekken met ze te gaan voeren. Over het leven. Over wat nu eigenlijk de bedoeling is. ,,Eigenlijk gun ik iedereen een burn-out. Niet die ellendige periode, maar het maakt je daarna zoveel rijker. Ik had de mijne niet willen missen.’’

Hij doopte die conversaties ‘bloeigesprekken’. ,,We moeten meer bezig zijn met bloei in het hier en nu, dan met groei in de toekomst’’, klinkt het een tikkeltje filosofisch achter het stuur.

Speciaal voor de bloeigesprekken schafte Broere zijn donkerblauwe ‘Jag’ aan, die van ‘een pittig Italiaans oud vrouwtje’ was geweest. ,,Ik wilde een auto met karakter. Eentje die iets met mensen doet. Eerst dacht ik aan een Citroën DS. Eigenlijk heb ik zelf weinig met auto’s, maar deze Jaguar doet wel iets met mij.’’

Femke vond het wat protserig, zo’n chique slee. ,,Die zei: ‘Arno, moet dit nou?’’’ Maar een van de instappers bevestigde dat hij de goede keuze had gemaakt. ,,‘Die auto omarmt je’, zei die.’’

Op de plek waar ik nu zit, namen voor mij tientallen mensen plaats. Mannen en vrouwen, jong en oud, van managers tot chef bezemkast, maar volgens Broere allemaal verbonden in de worsteling met de zakelijke routines die in verschillende mate hun levens bepalen.

Wakkerschudder

Drie uur neemt de chauffeur voor een sessie. ,,Laatst was er iemand, die na afloop zei: ‘nu hebben we drie uur met elkaar gesproken, maar je weet nog niet eens wat voor werk ik doe’. Nou en? Daar gáát het toch niet om?’’

Broere hekelt de beleefde gesprekjes die mensen met elkaar aanknopen als ze elkaar op een feestje of zo voor het eerst treffen. ,,De eerste vraag is dan vaak: wat doe jij? En niet: wie ben jij? Zulke gesprekken zijn tot oppervlakkigheid gedoemd.’’

'Ik wil een goede echtgenoot zijn, een goede vader en een goede vriend

De openheid die de Jaguarman zelf aan het begin van een praatrit etaleert is zijn belangrijkste wapen om verbinding te maken, zegt hij. Nieuwsgierigheid doet de rest. ,,Een tijdje geleden had ik een gesprek met een man, een zestiger met een geweldige maatschappelijke carrière. Geen prater, dacht ik. Maar ik stelde hem een vraag of drie en hij vertelde zijn hele levensverhaal. Hoe zich door zijn vader altijd als kleuter behandeld voelde.’’

De passagier deelde met Broere dat hij zijn vader kort daarvoor een brief had geschreven, waarin hij deze gevoelens, die hij meer dan zestig jaar lang verborgen had gehouden, eindelijk uitte. Een persoonlijke, emotionele brief. Bij het uitstappen omarmden Broere en de openhartige medereiziger elkaar, alsof ze al jarenlang elkaars boezemvrienden waren. Hij schudt zijn hoofd als hij er aan terugdenkt. ,,Wat een verbinding dan ineens, hè? Zó’n rijk gevoel.’’

Ik begrijp wat Broere probeert te zeggen, denk ik. De Jaguar nadert het punt waar we eerder die ochtend, onbekenden nog, elkaar beleefd de hand schudden.

En hoewel ik niet direct de behoefte voel om hem straks in onze straat te omhelzen, bekruipt mij wel het vreemde gevoel dat ik de chauffeur al veel langer ken dan de drie uur die de rit vergde. Arno Broere, het goudhaantje. Arno Broere, de ‘zwakkeling’. En Arno Broere, de wakkerschudder.

,,Ik vond het leuk’’, zegt hij monter als hij uitstapt en de ontmoeting met een ferme handdruk bezegelt. ,,Binnenkort nog een keertje? Gaan we het dan over jou hebben.’’

Paspoort

Naam Arno Broere

Geboren 8 december 1969, Voorthuizen

Opleiding International Business Studies (1990-1994; Hanzehogeschool Groningen), Bedrijfseconomie-marketing (1994-1997; Rijksuniversiteit Groningen)

Werk Tot september 2016 hoofd marketing en communicatie bij NHL Hogeschool in Leeuwarden. Noemt zichzelf nu ‘wakkermaker’.

Privé getrouwd, drie kinderen, woont in Tjalleberd.

Website  www.bloeigesprek.com

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct