De familie Gras met aanhang in de stal van het boerenbedrijf: In het midden de ouders Nammen en Reintsje Gras, rechts Ramiro met vriendin Joyce Agricola, links Cevar met vriendin Shannon Resosemito FOTO NIELS DE VRIES

Mañana, mañana in Abbega

De familie Gras met aanhang in de stal van het boerenbedrijf: In het midden de ouders Nammen en Reintsje Gras, rechts Ramiro met vriendin Joyce Agricola, links Cevar met vriendin Shannon Resosemito FOTO NIELS DE VRIES

Hij kan er emotioneel van worden. Als de geadopteerde Ramiro Gras (26) even op pad is geweest en hij passeert op de terugweg de grens van Friesland, dan doet dat iets met hem. ,,Us Ramiro is hielendal gek fan Fryslân’’, zegt vader Nammen.

Ramiro Gras. Haal hem uit Friesland en hij zal meer ontworteld raken dan toen hij als acht weken oude adoptiebaby vanuit Colombia naar Nederland kwam. Naar het platteland van Friesland om preciezer te zijn. Ramiro groeide op en woont nog op de boerderij van zijn heit en mem op Pikesyl bij Abbega.

Rijd je er op een regenachtige dag naar toe en zie je de bebouwing steeds schaarser worden tot er enkele boerderijen, uitgestrekte weilanden en slootjes resteren, dan heb je het idee dat je de verlatenheid tegemoet gaat. Dat is niet zoals Ramiro het ervaart. ,,Machtich, dit is Fryslân. Dit makket it moai. It is mar krekt wat je der sels fan meitsje en wat je fiele.’’

Kriskras vliegt hij door zijn leven en zijn gevoelens, waarbij één aspect de boventoon voert. Ramiro heeft zich altijd Fries gevoeld en is er trots op dat hij in een klein Fries dorp is opgegroeid. Op het dorpsschooltje met maar vijf klasgenoten. Dat schooltje is door de krimp al verdwenen. ,,Weardeleas’’ noemt Ramiro dat. Net als dat de Friese taal onder druk staat op de basisscholen. ,,Troch dy taal fiele je je thús.’’

Taalgevoel

Thuis hebben vader Nammen en moeder Reintsje vanaf zijn komst Fries gesproken met hun oudste zoon. ,,Net freeslik geef, mar gewoan’’, aldus Nammen. Ramiro bleek taalgevoelig te zijn. Zo zeer zelfs dat zijn juf op de basisschool er een punthoofd van kreeg. Zodra zij ongemerkt Nederlands door haar Fries liet sijpelen, corrigeerde Ramiro haar. Zo frequent dat ze er gestoord van werd en zijn ouders vroeg of het ook wat minder kon.

Discriminatie vanwege zijn huidskleur was niet aan de orde op de kleine basisschool. Dat kwam later toen Ramiro als puber de tentfeesten in dorpen rondom bezocht. Dan tref je de echte Friezen bij de snackwagen of de toiletten, schetst Ramiro. En hoorde hij wel: ,,Wat moatst hjir, swarte?’’ Zijn reactie was simpel: Ramiro sprak in het Fries terug en de verbazing viel van de gezichten te lezen: ,,Ik wist net datsto Frysk praatst.’’

Gekscherend zegt Ramiro altijd dat hij in Friesland geboren is. Rekenkundig klopt dat. In Colombia werd hij zes weken te vroeg geboren en na acht weken geadopteerd. ,,Dat adopsjemomint hie ek it momint fan berte wêze kind.’’

Zijn echte geboorteplaats is Bogota. Ramiro weet dat hij een halfbroer heeft en dat zijn vader op een meubelfabriek werkte. Ook is bekend dat hij deel van een tweeling is, die door zijn vader niet werd erkend. Drie kinderen werd te veel voor de moeder. Daarom werd besloten de tweeling ter adoptie af te staan. Dat zijn zusje de geboorte niet overleefde, maakte de situatie niet anders.

Tweelingzusje

Het verlies van zijn tweelingzusje kan wel een van zijn karaktertrekken veroorzaakt hebben, denkt Ramiro. ,,Hy is o sa krûperich’’, beschrijft zijn vader. Geeft zijn ouders een zoen als hij weggaat, terwijl veel leeftijdsgenoten zich daarvoor schamen. ,,Ik ha wat mei minsken’’, zegt Ramiro daar zelf over. ,,Loslitte fyn ik dreech. Oft it no om in baan of in relaasje giet. Dan moat ik echt leare te skeakeljen.’’

Ramiro heeft altijd geweten dat hij geadopteerd is. Zijn Friese ouders zijn daar open over geweest. Ze lazen hun zoon voor uit het boek In oannommen berntsje . ,,Supergoed hat dat west. Dêrtroch waard it gewoan. It fielde prima.’’

Alleen toen hij twee jaar was, keerde de peuter even terug in Colombia. Om zijn eveneens geadopteerde broer Cevar (nu 24) op te halen. Vroegen ze beiden wel eens naar hun afkomst, bij Cevar is de behoefte aan bevestiging daarvan groter dan bij Ramiro. ,,Nei myn santjinde, achttjinde ha ik der net mear mei dwaande west. Ik bin in Fries. Wat haw ik deroan? Dit binne myn heit en mem.’’

Mem zorgt in augustus altijd twee dagen voor gebak. Dat zijn de dagen dat de biologische moeders van de jongens jarig zijn. ,,Tuerlik tinkst wolris: wa soe myn biologyske mem wêze? In soarte fan ferlangen of nijsgjirrigens is der wol.’’

Boerderijkind

Zijn ouders waren dit jaar veertig jaar getrouwd en hebben besloten ter gelegenheid hiervan in 2018 een reis te maken naar Colombia. Met zijn zessen. De vriendinnen van beide zoons gaan mee, terug naar de roots van de jongens. Dat was vooral een wens van Cevar. Voor Ramiro hoeft het niet zo nodig. ,,Mar ús mem hat sein: ‘Dizze kâns krijst mar ien kear. Foar de takomst kin dit wichtich wêze. Dan kinst dyn erfarings diele’.’’

In Abbega werd Ramiro een echt boerderijkind. Met negen jaar reed hij al op de trekker. Heit deed zijn werkzaamheden terwijl hij de kleine in een draagzak bij zich hield. ,,Myn bân mei him is tige hecht. Ik ha bêst folle fan myn heit. Kin krekt as hy dwaan. In echt heitebern.’’

Zo voelt heit dat ook. In Colombia droeg hij zijn eerste zoon in de draagzak en dat bleef zo. Bij het melken ’s ochtends vroeg of als hij de weilanden in ging: Nammen had Ramiro in de ‘buidel’. Vaak zong hij erbij en nam Ramiro dat over. Thuis kon hij uren met zijn babyhoofdje over de schouder van heit liggen met op de achtergrond lichte klassieke muziek.

De boerderij bood ruimte en zodoende ,,wiene der altiten in hiele soad bern thús’’. Klassenfeesten werden bij Ramiro gehouden. Maar de zoon des huizes nodigde ook onaangekondigd speelkameraadjes uit. Hij overviel zijn moeder meerdere malen. ,,Mem, der komme fan ’e middei tsien bern. Wy sille playbackshow dwaan. Wol mem foar limonade soargje?’’

Dat organiseren en controleren heeft altijd in hem gezeten. ,,Mar ik oerlis faak pas efternei.’’ Dat is voor zijn omgeving soms even wennen. Een Colombiaans trekje? ,,Ik fyn gewoan fierstente folle leuk en bin der dan al mei dwaande sûnder nei te tinken.’’ Colombiaanse trekjes heeft hij zeker, stelt hij zelf. ,,Ik kin hiel goed útstelle. Dat nonsjalante is wol wat de folksaard. Mem, dat doch ik straks wol, dêr bin ik maklik in. Mañana, mañana, seit mem dan. Ik kin hiel goed in dei neat dwaan.’’

Auto-ongeval

Het is de botsing van culturen, stelt zijn vader vast. Friezen willen wat vandaag kan ook vandaag klaar hebben. Colombianen zeggen: morgen is er er weer een dag. ,,Dat moatst akseptearje.’’ Het accepteren van elkaars culturen is volgens hem de sleutel geweest van de succesvolle adoptie.

Tijdens een stage op de Canarische Eilanden merkte de Abbegaaster dat hij het Spaans zo maar onder de knie had. ,,Ik sis altiten dat ik dat yn de bûk meikrigen ha.’’ De stage deed Ramiro voor zijn mbo-opleiding in de toeristische sector. Daarvoor volgde hij elektrotechniek. Vraag hem niet meer hoe een hotelschakeling moet, Ramiro’s interesse ligt intussen heel ergens anders.

In april begon hij zijn eigen bedrijf Ramiro Gras Producties. Daarvoor werkte hij op Schiphol als VIP-agent. Drie tot zes keer in de week spoedde de Abbegaaster zich over de Afsluitdijk. Heen en terug drie uur reizen per keer. Tot hij een auto-ongeluk kreeg. ,,Doe ha ik my ôffrege: wol ik dit?’’ Verhuizen naar de andere kant van de Afsluitdijk heeft hij nooit als optie overwogen. ,,It is dêr djoer wenjen en de mentaliteit is oars. Wa giet der no út Fryslân wei?’’

Mediawereld

Via zijn vriend, Joey Hereman uit Sneek, die voice-over is, kreeg Ramiro steeds meer interesse voor de mediawereld. Die was al aangewakkerd bij Omrop Fryslân, waar Ramiro vier seizoenen acteerde in de televisieserie LinkK . Hoe het daar werkte, de regie, hij slurpte het in zich op. Vandaar zijn eigen mediabedrijf, waarin hij zowel drone-piloot, producer, verslaggever als editor is. Voor verschillende merken maakt zijn bedrijf video’s.

Ramiro begon samen met Joey bij streekomroep Omroep Súdwest. Daar maakte hij het programma Boerenjongens , waarin ze op ludieke wijze agrarische bedrijven bezoeken. Op tv was de serie een succes en op Facebook loopt het aantal kijkers nog steeds op. Ramiro zou zo’n programma wel willen maken voor heel Nederland. ,,Of mei Friezen om utens.’’ Langs gaan bij boeren die geëmigreerd zijn naar Portugal, Brazilië of Canada.

Zelf boer worden - zijn vader heeft naast het bedrijf een baan als boekhouder bij een mechanisatiebedrijf - is niet voor Ramiro weggelegd, al stapte hij voor Boerenjongens zo een stal in om te melken. Toen hij even geen werk had en zijn vader spontaan beloofde elke morgen te helpen met melken, hield hij dat maar drie dagen vol, geeft Ramiro als voorbeeld.

Pake en beppe

In de toekomst wil Ramiro graag een gezin en wil hij zijn kinderen zeker in het Fries opvoeden. Het leverde al discussie op met Joyce, zijn vriendin, die stelde dat zijn ouders dan maar pake en beppe moesten worden en haar ouders opa en oma. ,,Niks dêrfan. It wurde beide pake en beppe. Dêr moatst grutsk op wêze.’’

De reis naar Colombia wordt een avontuur, vindt vader Gras. Mogelijk ontmoeten beide jongens hun biologische moeders. De zoektocht daarnaar is al uitgezet. Angst dat een van de jongens definitief voor het thuisland kiest, is er niet.

,,Wy ha de ellinde yn Bogota sjoen. Berntsjes dy’t nachts op strjitte sliepe. Dan hawwe Ramiro en Cevar it hartstikke moai.’’ Ramiro: ,,Wat moat ik dêr? De leafde dy’t ik foar Fryslân ha, sil ik noait foar Kolombia fiele kinne.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct