Wat is een artikel?

Onze LC+-artikelen bieden verdieping van het nieuws. Ook de extra's van de Courant vallen onder LC+, zoals bijzondere columns en commentaren. Met trots gemaakt voor de lezers die willen weten hoe het écht zit. In tekst, foto en video leggen wij uit wat het nieuws betekent voor jou en jouw omgeving.

Elke maand 3 LC+-artikelen lezen met je gratis account

Aan het begin van de maand wordt je tegoed weer aangevuld tot 3.

Ook onbeperkt LC+-artikelen lezen?

Dat kan! Met een (proef)abonnement kun je net als onze andere abonnees onbeperkt PLUS-artikelen lezen op onze site en in de app.

Je hebt jelimiet bereikt.  Verder lezen? Abonneren Je kunt nog [plusArticlesLeftCount]artikelen lezen deze maand

Lytsepykjeswike, zwierpaadjes en gonzende weilanden

Als het langzaam sneeuwt ‘krokkelt’ het, bedacht Jet Hofstra uit Hoornsterzwaag en stuurde dit woord naar Arita Baaijens. En ‘pijpenkrullenweer’? Dat is vochtig weer waar je haar van gaat krullen.

‘Ah, pijpenkrullenweer’’, zei de moeder van Kate Schlingemann uit Hartwerd vroeger als haar dochter met lange krullen uit school thuis kwam. ,,Ik vond het vreselijk, ik wilde helemaal geen pijpenkrullen’’, zegt Schlingemann nu.

Maar ze onthield het woord, voor mistig, grijs weer ,,waarin alles glinstert van het vocht’’ en stuurde het naar ontdekkingsreiziger en schrijfster Arita Baaijens die op zoek is naar nieuwe en ,,ondergestofte” woorden die iets vertellen over de Nederlandse natuur en het landschap.

Vondsten gezocht

Veel culturen hebben taal om de verwantschap van mensen met de natuur uit te drukken, vindt Baaijens. ,,Maar wij zijn daar niet zo goed in.’’ Daarom riep ze vorige maand in deze krant mensen op om vondsten in te sturen voor een ‘Woordenboek voor de toekomst’.

De eerste nieuwe woorden zijn al binnen, al dan niet vertaald uit het Fries. ‘Krokkelen’ komt bijvoorbeeld van ‘krôkje’, een woord dat gebruikt wordt om heel licht, fijn sneeuwen te beschrijven.

En het lievelingswoord van Kate Schlingemann is de ‘lytsepykjeswike’. Ze bedacht de term zelf. ,,De lytsepykjeswike is vergelijkbaar met de ‘rokjesdag’ van columnist Martin Bril”, zegt ze. Het omschrijft de eerste echte lenteweek, als er een belofte in de lucht hangt. ,,In de lytsepykjeswike voel je dat alles verandert, het is een week van ‘vol verwachting klopt ons hart’.”

Eenmaal op dreef kwamen er veel meer woorden bovendrijven om te laten opnemen in het woordenboek van Baaijens. ,,Ze fladderen als vlindertjes mijn hoofd binnen”, zegt dichter, tekenaar en schrijver Schlingemann. Het Nederlandse ‘zindergras’, in het Fries ‘davergers’, beschrijft bijvoorbeeld grasland waarin het krioelt van het leven. ,,Gras met mugjes, vliegjes, duikzwaluwen en opwippende hazenoren erin.” En een gûnzjegreide? ,,Dat is een weiland vol davergers oftewel zindergras.”

Ook mooi zijn ‘zwierpaadjes’, vindt ze. ,,In het Fries noem ik ze ‘swirreldykjes’. Dat zijn oude weggetjes die zich door het open Friese landschap slingeren. Met of zonder kromme wilgen aan weerszijden.” En met fluitenkruid in de bermen? Schlingemann: ,,Fluitenkruid is absoluut mijn favoriete plant. Fluitenkruid laat zwierpaadjes nog meer zwieren.”

Arita Baaijens is ondertussen net terug uit Ierland, waar ze door verlaten landschappen trok. Ze laafde zich er aan verhalenvertellers die Iers-Gaelisch spraken. ,,Daarbij vergeleken is het Nederlands een gecastreerde taal. Het Gaelisch is zo expressief. Net als het Fries.”

Ze hoopt op nog veel meer woorden. De komende maanden breidt ze haar zoektocht uit naar de rest van Nederland. Wie overigens een idee of gevoel heeft, maar er zelf geen nieuw woord voor kan bedenken, mag zich ook bij haar melden.

www.paradijsindepolder.nl

[firstName], je hebt net een artikel gelezen! Nu je hier toch bent, vragen we graag je aandacht voor het volgende:

Je hebt op dit moment een gratis account. En dat is natuurlijk prima. Je hebt daarmee toegang tot een belangrijk deel van het nieuws dat onze 100+ journalisten elke dag brengen, maar je mist nu wel veel. Zo kan je niet onbeperkt onze verdiepende LC+-artikelen lezen en heb je ook geen toegang tot onze digitale krant. Zonde natuurlijk! Daarom bieden we je graag een proefabonnement aan, zodat je kennis kan maken met alle interessante extra’s die je nu mist.

Onze LC+-artikelen bieden verdieping van het nieuws. Ook de extra's van de Leeuwarder Courant vallen onder LC+, zoals bijzondere columns en commentaren. Met trots gemaakt voor de lezers die willen weten hoe het écht zit. In tekst, foto en video leggen wij uit wat het nieuws betekent voor jou en jouw omgeving.

Bekijk proefabonnementen
Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement

Aanmelden LC-nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het belangrijkste nieuws