Irma de Wit (links) en Afke de Jong strijden al jaren voor betere zorg voor hun psychosegevoelige volwassen kinderen. ,,Onze kinderen hebben nog iemand die voor hen opkomt, en voor ons is het al heel ingewikkeld.” FOTO JILMER POSTMA

Longread: Moeders strijden voor betere zorg; Zorggroep Aventura spreekt van lastercampagne

Irma de Wit (links) en Afke de Jong strijden al jaren voor betere zorg voor hun psychosegevoelige volwassen kinderen. ,,Onze kinderen hebben nog iemand die voor hen opkomt, en voor ons is het al heel ingewikkeld.” FOTO JILMER POSTMA

Moeders vinden dat Zorggroep Aventura in Drachten niet de zorg levert waar hun volwassen psychosegevoelige kinderen vinden recht op hebben. Ze vinden dat de gemeente nauwelijks controleert hoe het zorggeld besteed wordt. De gemeente ziet vrijwel geen omissie. Volgens deskundigen schiet het toezicht tekort. De Zorggroep zelf relateert de kritiek grotendeels aan een lastercampagne van een voormalige mede-eigenaar.

Deze longread over één zorgbedrijf tracht enig inzicht te verschaffen in de gevolgen van de toetreding van ondernemers op de zorgmarkt en de controle daarop. A chtereenvolgens komen aan bod de kritiek van de moeders en oud-medewerkers, de reactie van de gemeente als verantwoordelijk toezichthouder, de reactie van deskundigen over het toezicht van de gemeente en de reactie van Zorggroep Aventura.


De kritiek van de moeders en oud-medewerkers

Moeder vs zorgbedrijf


Aventura is een snelgroeiend zorgbedrijf dat beschermd wonen en begeleiding aanbiedt in Drachten. Kwetsbare cliënten betalen indirect veel geld voor zorg op maat. Moeders van cliënten klagen al geruime tijd dat in hun ogen de zorg waar de gemeente voor betaalt niet wordt geleverd. ,,Dit lijkt meer op een woningverhuurder dan een zorginstelling.”

Het is september 2017. Afke de Jong uit Wijnjewoude en Irma de Wit uit Drachten hebben allebei een kind in het Servotel in Drachten, een voormalige serviceflat voor ouderen. De 44-jarige dochter van De Jong en de 44-jarige zoon van De Wit zijn vanwege chronische psychosegevoeligheid niet in staat zelfstandig te wonen. Ze zijn beiden geïndiceerd voor beschermd wonen, wat inhoudt dat ze 24 uur per dag, zeven dagen per week begeleiding moeten kunnen krijgen bij het runnen van een eigen huishouden. De Jong en De Wit zijn niet tevreden over de zorg die hun kind van Aventura krijgt. Stelt de overheid te weinig geld ter beschikking voor beschermd wonen? Dat willen ze wel eens weten.

'Als je een metselaar inhuurt en je levert niet, dan wil je toch ook je geld terug?'

Sociaal Domein Friesland en de gemeente Smallingerland verwijzen voortdurend naar elkaar in hun zoektocht naar duidelijkheid, ervaren De Jong en De Wit vanaf dan. Als ze meer dan een maand later antwoord krijgen, vallen ze van hun stoel van verbazing. Voor het aanbieden van beschermd wonen aan hun kind krijgt Aventura elke maand 4761 euro van de gemeente, zijnde zorg in natura uit de Wmo-pot. Vanaf volgend jaar wordt dat zelfs 5069 euro. ,,Daar moet mijn dochter begeleiding voor krijgen, ondersteuning bij het huishouden. Dat wordt niet geleverd. Als je een metselaar inhuurt en je levert niet, dan wil je toch ook je geld terug? De gemeente betaalt voor diensten die niet geleverd worden”, vindt De Jong. ,,Dit lijkt meer een woningverhuurder dan een zorginstelling”, vindt De Wit.

loading

'Mijn zoon was agressief tegen een medewerker en heeft een bureau vernield, maar dat is de ziekte'

Psychose

De Jong benadrukt dat ze aanvankelijk heel enthousiast was over de woonvorm in het Servotel. Haar dochter heeft er meer ruimte dan in menig andere zorginstelling die beschermd wonen aanbiedt in zorgboerderijen, studio’s of appartementen. ,,Maar alle gouden bergen die onze kinderen zijn beloofd, is nooit wat van gekomen”, zegt Jeltje Wijnstra (een andere ouder, die niet met haar echte naam in de krant wil). ,,Er zou een restaurant komen, ze zouden samen eten, gezond leren eten, ze zouden goed op onze kinderen passen, ze zouden een persoonlijke begeleider krijgen, die altijd te bellen zou zijn en zou toezien op regelmaat in hun leven. Allemaal niks van terecht gekomen.”

Haar zoon verbleef in een andere zorginstelling. Een begeleider van het Servotel, die hem nog kende van een andere instelling, haalde hem over naar Drachten te komen. ,,Had hij dat maar nooit gedaan. Binnen drie maanden was het helemaal mis, sindsdien ging het bergafwaarts.” Haar zoon raakte in een psychose en moest opgenomen worden in Heerenveen. Door Aventura werd hij ondertussen uit zijn woonruimte gezet. ,,Als cliënten moeilijk doen, worden ze eruit gezet. Dat is een standaardprocedure. Mijn zoon was agressief tegen een medewerker en heeft een bureau vernield, maar dat is de ziekte. Hij is aan zijn lot overgelaten.”

De Wit heeft vergelijkbare ervaringen. ,,Mijn zoon is er in maart uitgezet, op het moment dat hij met een psychose was opgenomen. Mijn zoon kreeg een brief waarin stond dat ze de zorg stopten vanwege het gebruiken van harddrugs, speed”, zegt ze. ,,Hij had zes jaar geen psychose gehad, hij zit tweeënhalf jaar bij Aventura en het is weer mis. Mijn zoon is heel erg dwangmatig. In 2018 had hij een paar nachten niet geslapen, liet hij mijn banden leeglopen toen ik met het personeel van Servotel in gesprek was, ze wisten helemaal niet hoe ze met een psychose moeten omgaan.”

‘Angst- en dreigcultuur’

Volgens De Wit was Aventura verplicht om voor vervangende woonruimte te zorgen, maar dat gebeurde niet. Haar zoon zwierf na de opname op straat. ,,In de tweeënhalf jaar dat hij er zat zijn er negen mensen uitgezet. Het is een janboel.”

Structuur, veiligheid en weinig wisselingen van medewerkers zijn van groot belang voor de kwetsbare doelgroep. De Jong en De Wit stellen dat hun kinderen in 2,5 jaar tijd al acht of negen keer een nieuwe begeleider hebben gehad. Het personeelsverloop is vanwege een angst- en dreigcultuur erg hoog, stellen de moeders, die dat ondersteunen met verklaringen van vertrokken medewerkers, die anoniem wensen te blijven. In een jaar of twee zijn er meer dan 25 personeelsleden vertrokken, zegt De Wit.

'Het is er onveilig. Er is minachting voor ouders, personeel en bewoners'

Sommige uitgezette cliënten en vertrokken personeelsleden ontvangen een omgevingsverbod. ‘Aanleiding: negatieve beïnvloeding van cliënten om over te stappen naar andere zorgaanbieder, onrust onder cliënten veroorzaken’, staat er onder een brief voor een personeelslid. ‘Bezit hebben van harddrugs en het vermoeden van handel in harddrugs’, staat er onder de brief die De Wit haar zoon heeft gekregen. Het is een brief waar de logo’s van de gemeente Drachten, de politie, het openbaar ministerie en Horeca Nederland onder staan. ,,Die brief wordt voor de hó-ré-cá gebruikt, die is helemaal niet rechtsgeldig.”

Personeelsleden, die anoniem willen blijven maar bij de krant en Reporter bekend zijn, spreken van structurele onderbezetting in het Servotel. Per etage is er één personeelslid actief op twaalf bewoners, schrijft een personeelslid. ’s Nachts is er op zestig bewoners één personeelslid en een beveiliger aanwezig, laat ze weten. ,,Er is geen duidelijke structuur, bewoners zijn overgeleverd aan de grillen van de zorgverlener die er op dat moment werkt.” Het verloop is gigantisch, zegt een andere oud-medewerker. ,,In tien maanden zijn er veertien personeelsleden vertrokken”, meldt ze. De vrouw zegt dat er dealers in het Servotel kwamen, vooral afgelopen zomer. ,,We moesten ze er officieel uitzetten, maar met name de vrouwen durfden dat niet. Het is er onveilig. Er is minachting voor ouders, personeel en bewoners.”

,,Aventura moet deze mensen helpen zelfstandig te worden, wat in veel gevallen te hoog gegrepen is, maar goed”, legt De Jong uit. ,,Die ene aanwezige medewerker op de etage moet de twaalf bewoners met diverse problematiek helpen koken, helpen het huis schoon te houden, zorgen dat de was gedaan wordt, mee naar de dokter, tandarts of supermarkt, ondersteunen bij de administratie, leren met geld omgaan, dat kan natuurlijk nooit allemaal. Nu kom ik morgen weer helpen met bed verschonen, wat ordenen en schoonmaken.”

loading

Dagbesteding

Cliënten van Aventura mogen in principe zelf weten of zij dagbesteding doen. Een mogelijkheid is auto’s poetsen in De Poetsfabriek, behorend bij Aventura. De zoon van De Wit deed geen dagbesteding. ,,Helemaal niets! Hij mocht de gangen zuigen, maar daar is hij mee gestopt. ‘Dat ga ik echt niet doen’, zei hij.” De zoon van Wijnstra hielp panden verven, maar moest daarmee stoppen. ,,Het mocht niet meer, omdat hij het slecht deed. Ze moesten zijn werk overdoen, kreeg hij te horen.”

De dochter van De Jong krijgt wel dagbesteding, ze heeft zelf de eigenaren het idee aangereikt om ook binnen Servotel dagbesteding aan te bieden. ,,Dat is er ook gekomen. Mijn dochter schildert soms, daar hebben ze een ruimte voor in het Servotel.” Activiteiten worden er verder niet georganiseerd, vervolgt De Jong. Haar dochter zwemt graag, dus gaat zij twee keer in de week met haar naar het zwembad. ,,Dat zouden zij toch moeten doen? En in de weekenden is ze hier bij mij in Wijnjewoude.”

'Onze kinderen moesten zelf maar kwijtschelding aanvragen'

Volgens de moeders zitten veel cliënten krap, in schril contrast met de grote bedragen die er maandelijks worden overgemaakt aan de zorgaanbieders. Enkele cliënten maken zelfs gebruik van de voedselbank, in de nieuwsbrief attendeert Aventura op die mogelijkheid. Sommige cliënten zitten in de schuldsanering. De bewindvoerder kan het budget zo aanpassen, dat je in aanmerking komt voor pakketten van de voedselbank, weet Wijnstra. ,,Op zich is dat goed meedenken.”

Bewoners die voor een ‘hotelfunctie’ zijn geïndiceerd hebben binnen een beschermde woonvorm recht op drie maaltijden per dag, en thee en koffiemomenten, maar kunnen ook kiezen voor 215 euro per maand om zelf boodschappen mee te doen. Bij Aventura kun je eigenlijk alleen voor dat laatste kiezen, omdat er geen initiatieven worden ondernomen om samen te koken, zeggen de moeders. ,,Dan kopen ze vaak pizza’s of andere ongezonde, dure dingen”, is een grote frustratie van de moeders. ,,Waarom niet een paar keer per week gezond eten aanbieden?”

Voor de cliënten was aanvankelijk niet eens een zorgplan. Dat is er nu wel, maar het is een papieren werkelijkheid waar niet naar gehandeld wordt, vinden de moeders. Er zijn te veel voorbeelden om aan te geven dat het met de zorg niet goed zit. De kinderen van De Jong en De Wit kregen een rekening voor servicekosten (25 euro voor schoonmaken, 15 euro voor internet en tv), terwijl dit deels al onderdeel van hun all-inclusivepakket was. Ze werden aangeslagen voor gemeentebelastingen, terwijl dit onderdeel van het pakket is en voor rekening van Aventura moet komen. ,,Onze kinderen moesten zelf maar kwijtschelding aanvragen.”

De Jong en De Wit moesten veel moeite doen om de ambtenaren aan het verstand te krijgen dat Aventura aangeslagen hoort te worden voor de gemeentelijke woonbelastingen en niet hun kinderen. ,,Uiteindelijk betaalt Aventura, zoals het hoort. Of ze dat ook voor al die andere cliënten doen? We weten het niet. Onze kinderen hebben nog iemand die voor hen opkomt, en voor ons is het al heel ingewikkeld. Ze zijn ziek, ze weten niet hoe ze hun recht moeten halen, hoe ze brieven moeten schrijven. Het zijn kwetsbare mensen die je hartstikke voor de gek kan houden”, zegt De Jong. De Wit en Wijnstra: ,,Onze jongens zijn kerels van twee meter. Ze zien er normaal uit. Dat maakt ze nog kwetsbaarder, want ze kunnen helemaal niet voor zichzelf opkomen.”

Dat is waarom de moeders hun nek uitsteken. Ze weten zich gesteund door andere ouders en (ex-)personeelsleden, die zich niet durven uit te spreken of er te vermoeid voor zijn. Sociaal Domein Friesland, de gemeente, de wethouder, raadsleden, de Tweede Kamer, de nationale ombudsman en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten schreven ze de afgelopen twee jaar (meerdere keren) aan, veel verder dan een standaardantwoord en een doorverwijzing kwamen ze amper. Uiteindelijk heeft de gemeente ,,lange gesprekken” gevoerd met Aventura, en is een verbetertraject voorgesteld.

Ze hebben zelf ook tal van gesprekken gevoerd met de eigenaren Ron Booi en de kort geleden vertrokken Ronald Nicolai. ,,‘Dat mag je denken’, was een gevleugelde reactie. Verder gebeurde er niks.”

Hun grootste grief: zorgondernemers krijgen grote budgetten ter beschikking, maar er wordt niet of nauwelijks gecontroleerd hoe dat geld wordt besteed. ,,Het is een landelijk probleem.” De Jong merkt dat Aventura de afgelopen maanden probeert meer lijn te krijgen in het zorgaanbod. ,,Jammer dat daar acties voor nodig zijn. Als er twee begeleiders per dienst komen, dan heeft onze inzet toch zin gehad.”

De zoon van Jeltje woont weer zelfstandig. Hij heeft volgens Wijnstra nog recht op tien uur begeleiding per week aan huis, maar weigert die hulp. ,,Vanwege al zijn ervaringen wil hij niks meer met de hulpverlening te maken hebben.”

De zoon van De Wit wordt opgevangen in een andere zorginstelling, die nu het budget voor beschermd wonen krijgt. ,,Hij staat na al zijn negatieve ervaringen nauwelijks meer open voor hulpverleners.”

De dochter van De Jong woont nog in het Servotel.


'Er is geen reden voor ongerustheid'

De reactie van de gemeente, de verantwoordelijk toezichthouder

Wethouder: ‘Er vloeit geen zorggeld weg’


De gemeente Smallingerland en Sociaal Domein Friesland (SDF, dat de WMO-contracten voor beschermd wonen verzorgt voor alle Friese gemeenten) bevestigen diverse klachten van verschillende aard te hebben ontvangen over Zorggroep Aventura. In totaal zijn er zeker negen bekend bij de gemeente, variërend van de inzet van onbevoegd personeel, ontoereikende verzorging en het dealen van drugs, somt wethouder Piet de Ruiter (FNP/GroenLinks) op. ,,Die klachten nemen we uiterst serieus.”

Zo zijn er, onder meer via oud-mede-aandeelhouder Miranda Kooijman, ook meldingen gedaan van mogelijke zorgfraude en belangenverstrengeling. De (tot voor kort) twee bestuurders van Aventura zijn eigenaar van meerdere bv’s, waaronder Handel en Dienstencentrum De Hemmen (De Poetsfabriek) en Nibo (een uitzendbureau voor zzp’ers in de zorg) en zijn bestuurder van twee gelieerde stichtingen.Geen ongebruikelijke constructie tegenwoordig in de zorg.

Wel is het zo dat het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport verlangt dat zorgbedrijven transparant zijn over hun financiën, onder meer om te voorkomen dat er aan zelfverrijking wordt gedaan. Zo is de Heerenveense zorgkoepel Alliade begin dit jaar door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd op de vingers getikt voor belangenverstrengeling en oncontroleerbare boekhouding vanwege een wirwar aan bv’s en dochterondernemingen die aan de koepel gelieerd waren. Zoals Alliade zijn er tientallen grote en vooral ook kleinere zorgondernemingen waar geld verdienen hand in hand gaat met zorg verlenen. In dat opzicht is het diagram van Aventura een kleintje.

Vaak op gesprek

De gemeente - eigenlijk de enige opdrachtgever van Aventura - is vaak op gesprek geweest bij de zorgondernemer, reageert De Ruiter. Daarnaast heeft de gemeente Aventura meermaals extern laten toetsen, vervolgt De Ruiter. Daar is het bedrijf elke keer goed uitgekomen, constateren de gemeente en SDF. Zo heeft Aventura afgelopen voorjaar nog een controle-onderzoek voor het keurmerk Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector (HKZ) doorstaan. De onderzoekers praten onder meer met personeel dat daar werkt en controleren de diploma’s, schetst De Ruiter. ,,Daar vertrouwen we op. Uit de laatste audits zijn nul opmerkingen gekomen, dat is best bijzonder.”

loading

De gemeente toetst niet zelf of zorgafspraken worden nageleefd. Dat wordt volgens De Ruiter overgelaten aan de accountant van het bewuste zorgbedrijf. De accountant heeft geen bijzonderheden geconstateerd, meldt SDF. De gemeente kijkt ook niet zelf naar jaarrekeningen om te beoordelen of zorggeld rechtmatig wordt besteed. Het externe bedrijf Annual Insight uit Amsterdam is hiervoor ingeschakeld. ,,Ik ben ervan overtuigd dat Aventura zorg levert op de manier waarop klanten recht hebben. Geen twijfel, er vloeit geen zorggeld weg. Er is geen reden voor ongerustheid”, zegt De Ruiter op basis van de gesprekken, dit onderzoek, de accountantsverklaring en het verstrekte HKZ-keurmerk.

Op één punt heeft de gemeente een omissie vastgesteld. Ten onrechte gebruikt Aventura het gemeentelogo bij het opleggen van locatieverboden aan oud-medewerkers en oud-cliënten.

De wethouder en de WMO-contractmanager zijn niet bekend met de Governancecode Zorg. De gemeente toetst de zorgbedrijven niet op gebruik van die in de zorgsector breed omarmde code voor goed bestuur. Gemeente en SDF verwijzen bij persvragen geregeld naar elkaar. Volgens de Nederlandse Zorgautoriteit en SDF is de gemeente verantwoordelijk voor het toezicht. Vraag het de ondernemer anders zelf, opperen de wethouder, de WMO-contractmanager en de adviseur communicatie meermaals als antwoord op de vragen die voor de gemeente bestemd zijn.


Deskundigen over het toezicht op Aventura

Vragen over jaarrekeningen


Uit het onderzoek dat Smallingerland heeft laten doen naar mogelijk wegvloeien van zorggelden kan ,,zeker niet” worden afgeleid of zorggeld wel of niet goed besteed wordt bij Aventura, reageert Harrie Verbon, emeritus hoogleraar openbare financiën. Het betreft een oppervlakkig onderzoek dat zich richt op 2016, waarbij de onderzoekers zich bedienen van openbare bronnen, net zoals de journalisten. ‘Exacte geldstromen binnen de groep kunnen door beperkte deponering niet worden weergegeven’, valt er letterlijk te lezen.

De jaarrekeningen van Aventura roepen bij Verbon heel veel vragen op. Veel posten zijn niet gespecificeerd. Doordat de jaarrekening van 2015 niet te vinden is en de latere gedeponeerde jaarrekeningen niet geconsolideerd zijn, zijn onder meer de geldstromen naar de andere bv’s en stichtingen van Booi en Nicolai onvoldoende zichtbaar.

‘Als gemeente moet je heel alert zijn als je dit ziet’

,,Uit de structuur van bv’s kun je afleiden wat de eerste prioriteit heeft, en dat is niet goede zorg verlenen, maar heeft met geld verdienen te maken”, merkt Richard Janssen op. Hij is hoogleraar Economie en organisatie van de gezondheidszorg en ook toezichthouder van een instelling die beschermd wonen aanbiedt.

Volgens de Nederlandse Zorgautoriteit moet het risico op belangenverstrengeling door de zorginstelling worden beheerst conform de Governancecode Zorg. Dit is een code waarin de regels voor goed bestuur en toezicht van zorgorganisaties zijn vastgelegd. De zorgorganisatie moet volgens die code gericht zijn op haar maatschappelijke doelstelling en bij een bedrijf als Aventura zouden er minimaal twee, maar liever meer, onafhankelijke toezichthouders moeten zijn, stipt Janssen aan. Hij neemt vol ongeloof waar dat er maar een toezichthouder is. ,,Als gemeente moet je heel alert zijn als je dit ziet.”

Bij Aventura is geen ondernemingsraad of familieraad, wel een cliëntenraad. Janssen: ,,Je hebt medezeggenschap nodig, maar vooral ook onafhankelijk toezicht, dat bewaakt de belangen van cliënten, opdrachtgevers, medewerkers en de samenleving bij belangrijke beslissingen. Als je zoiets niet hebt geborgd, kan er heel snel een systeem ontstaan met perverse machtsverhoudingen.”

Geest van de WNT

De post managementsvergoeding doet Hugo de Boef, advocaat ondernemingsrecht bij het kantoor JPR, de wenkbrauwen fronsen. ,,De maximumbezoldiging voor een topfunctionaris is een inclusief bedrag. De werkgeversbijdrage pensioen hoort daar bijvoorbeeld ook bij. Onbelaste onkostenvergoeding bijvoorbeeld niet, maar die moet je dan met declaraties verantwoorden.” De bv-constructie is een hiaat in de Wet normering topinkomens (WNT), waarmee topfunctionarissen meer kunnen verdienen dan de maximaal toegestane bezoldigingen, zegt De Boef. ,,Bij bv-constructies spelen andere regels. Maar er is ook nog zoiets als strijdig met de geest van de WNT, daar moet je als subsidiegever ook naar kijken.”

In het geval van Aventura ziet De Boef vooral een probleem met tegenstrijdige belangen. Het bestuur van Aventura moet beslissingen nemen over dagbesteding van zijn cliënten. Een deel van de cliënten doet dat bij De Poetsfabriek, waar Booi eveneens eigenaar en bestuurder van is. ,,Hij heeft dus een financieel belang en heeft profijt van subsidie die de WNT-instelling, in dit geval Aventura, krijgt.” De bv-constructie hoeft geen belangenverstrengeling te zijn, reageert ook hoogleraar Verbon. ,,Maar het is wel de kat op het spek binden.”

Alleen afgaan op een HKZ-keurmerk is onvoldoende om de kwaliteit van zorg te kunnen waarborgen, reageert bestuurder Jan Willem van Zuthem van branchevereniging Federatie Opvang . ,,Je kunt op papier veel dingen op orde hebben, maar het is de vraag hoe je dat in praktijk brengt.” Volgens Van Zuthem zijn er sinds 2015 nauwelijks kwaliteitseisen voor beschermd wonen. ,,We zien een enorme toename van allerlei zorg-bv’s die het heel gemakkelijk voor elkaar krijgen om contracten af te sluiten met gemeenten.”


De reactie van Zorggroep Aventura

‘Voormalig mede-eigenaar maakt ons zwart’


Een lastercampagne van voormalig mede-eigenaar Miranda Kooijman. Dat is volgens bestuurder en eigenaar Ron Booi voornamelijk de reden dat er al jaren onrust is rond Zorggroep Aventura in Drachten. ,,Zij probeert ons op alle manieren zwart te maken.”

Advocaat Marco Kalmijn en accountant Jan Douwe de Jong staan Ron Booi terzijde bij de beantwoording van de vele vragen die de bedrijfsvoering van Aventura oproept. Dat gebeurt in het hoofdkantoor aan De Hemmen op een industrieterrein in Drachten. ,,Misschien wat ongebruikelijk, maar het gaat over cijfers en er wordt veel onrust gecreëerd door Miranda Kooijman en haar adviseur Frits Knol, om de drie maanden hebben we daarmee te maken”, verklaart Kalmijn. ,,En ik zit er ook bij voor een stukje AVG (privacy-wetgeving). Ron is een open boek, daar moeten we een beetje mee uitkijken.”

Van de kritiek van de oud-medewerkers kijkt Booi niet op. ,,Het zijn niet voor niets oud-medewerkers”, zegt hij. De personele bezetting in het Servotel voldoet aan de eisen en de kwaliteit inmiddels ook, vervolgt Booi. In januari van dit jaar heeft hij functiedifferentiatie aangebracht, het leidde er volgens hem mede toe dat Aventura de externe controle in het kader van een HKZ-keuring zonder een enkele onvolkomenheid doorstond. ,,Wat je nu terugziet is dat het allemaal weer loopt, dat er weer een zeer positieve sfeer is binnen het bedrijf.”

Daar is Booi het namelijk wel mee eens: de kwaliteit van een deel van het zorgpersoneel was de voorgaande jaren onvoldoende. Hij noemt dat als verklaring voor het grote personeelsverloop de afgelopen jaren. Zo zijn vorig jaar volgens de openbare gegevens 18 personeelsleden vertrokken. ,,Overal is wel een keer wat. Niet elk personeelslid is tevreden. Ik ook niet over de kwaliteit van zorg. Daarom heb ik veel contracten niet verlengd. Eind 2018, begin 2019 heb ik afscheid van hen genomen.” Met de opmerking dat het schadelijk voor deze groep kwetsbare cliënten is dat ze voortdurend met een andere begeleider of ander personeelslid te maken krijgen kan Booi weinig. ,,Dat kun je nooit voorkomen. Als iemand ergens anders een kwartje meer kan verdienen, is die weg.”

Drugsgebruik wordt niet getolereerd in het Servotel, benadrukt Booi. In de moeders is Booi minstens zo teleurgesteld als in de oud-medewerkers. ,,Maar ik snap het wel, ik heb zelf ook vijf kinderen. Als het je niet gelukt is je zoon of dochter ergens te krijgen met huisje-boompje-beestje, dan is dat een teleurstelling. Dat is het punt met al deze moeders.”

Onrust zaaien

Booi herkent zich niet in de kritiek van de ouders. Hij benadrukt dat de zorg voldoet aan alle eisen en dat er nooit sprake is geweest van onderbezetting. Hij vermoedt dat de moeders onder de negatieve invloed zijn gekomen van Kooijman en haar adviseur. De lastercampagne van Kooijman - zoals Booi het noemt - heeft Aventura vele tonnen gekost, stelt hij. Onder meer voor beveiliging tegen hacken. Het valt als incidentele onderzoekskosten terug te vinden in de boeken. ,,Recentelijk is er nog een personeelslid uitgezet dat door Miranda vooruit is geschoven om onrust te zaaien”, merkt de advocaat op. Het is volgens Booi ook de reden dat mede-eigenaar Ron Nicolai ergens in juni er de brui aan heeft gegeven. ,,Hij kon het getreiter niet meer aan.”

Met Kooijman hebben Booi en Nicolai sinds eind 2014 een zakelijk conflict. Beide partijen claimen geld van elkaar tegoed te hebben. Ze was eerder door beide mannen als derde aandeelhouder binnengehaald, voor 50.000 euro kon ze zich inkopen, zegt Booi. Begin 2015 is Kooijman door Booi en Nicolai ontslagen, later is het faillissement over haar deelnemende bv aangevraagd. Zij heeft een rechtszaak over het conflict verloren. Kooijman stelt dat zij het kamertrainingscentrum heeft opgericht in de voormalige school aan De Uitgang, de eerste locatie voor beschermd wonen van Aventura. Ze beweert nooit rechtstreeks voor haar werk te zijn betaald. ,,Ze heeft ook niks gedaan”, smaalt Booi.

loading

Feit is dat de jaarrekeningen van Aventura maar beperkte openheid geven over onder meer huisvestingskosten, algemene kosten, geldstromen tussen de onderlinge bedrijven en managementvergoeding. De jaarrekening van 2018 geeft daar iets meer over prijs dan de twee voorgaande edities. Het document is na de wettelijke termijn op 1 juni 2019 gedeponeerd, een dag voor het interview voor wederhoor stond het document online. Aan de vragen die de jaarrekening van 2017 bij hoogleraren oproept, gaat accountant De Jong geregeld voorbij. Hij heeft immers de een dag eerder gepubliceerde jaarrekening van 2018 in de vingers. Hij vindt de jaarrekening ,,heel transparant”. Het gaat net als de eerdere edities om een enkelvoudige jaarrekening, waardoor de geldstromen minder goed zijn te volgen dan bij een geconsolideerde jaarrekening. ,,Niks mis mee”, vindt accountant De Jong. ,,Dit is een goede onderneming. Er wordt winst gemaakt.”

‘Fiscaal is dat aantrekkelijk’

Dat de management fee van 237.160 euro (voor Booi en Nicolai samen) de norm van de Wet normering topfunctionarissen lijkt te overschrijden voor dit zorgbedrijf (het gezamenlijk bezoldigingsmaximum is 206.000 euro), is een onjuiste constatering, stelt De Jong. Weliswaar staat er in de jaarrekening dat er sprake is van een dienstbetrekking van beide bestuurders, maar daarmee wordt de holding van de bestuurders bedoeld. De holding stuurt een factuur, daardoor komt er 21 procent btw over de beloning, wat voor de belasting is, legt De Jong uit. ,,Fiscaal is dat aantrekkelijk.” Dat een dergelijke post bij deskundigen vragen oproept, hoort De Jong hoofdschuddend aan. ,,Dan zijn ze niet geschikt voor hun vak.” Het Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg kondigt aan te onderzoeken of dit inderdaad in orde is.

De Jong heeft ervaring met de zorg. Naast zijn accountantswerk heeft hij een fulltime baan als zorgbestuurder bij de Interzorg Groep in Ferwert. ,,Interim”, zegt hij. Toch draait hij er al sinds begin deze eeuw in het bestuur mee, inmiddels is hij een van de langst zittende topmannen bij een Fries zorgbedrijf.

De Poetsfabriek

Handel en Diensten Centrum De Hemmen biedt als De Poetsfabriek dagbesteding aan. Risico op belangenverstrengeling, stellen deskundigen. Bedrijven van Booi kunnen hier op meerdere manieren aan dezelfde cliënten verdienen. Aventura krijgt geld voor dagbesteding, terwijl de cliënten bij wijze van dagbesteding auto’s poetsen, waarvoor garages betalen. ,,Wat denk je nou?”, zegt Booi over deze suggestie. ,,Ik heb ook kosten, materiaal, noem maar op.” De autopoetsfabriek maakt alleen maar verlies, zegt De Jong.

Aan het begin van het interview hebben de advocaat en de accountant de bv-structuur van Aventura getoond op een A4’tje. ,,Een heel simpel diagrammetje, niet zo spannend.” De eigenaren hebben elk een persoonlijke holding (Booi Beheer bv en Nicolai Beheer bv) gestopt in een tussenholding (R.A.A.R.) met daaronder twee werkmaatschappijen (Aventura bv en Handel en Dienstencentrum De Hemmen bv, beter bekend als de autopoetsfabriek). ,,Aventura is ooit als stichting begonnen, in 2014 is het een bv geworden. De stichtingen worden volgende week uit de lucht gehaald.”

Op het A4’tje ontbreekt Nibo bv, het uitzendbureau voor zorgverleners dat Nicolai en Booi in 2011 hebben opgericht. ,,Nibo staat los van Aventura”, vertelt Booi, terwijl het A4-tje door de advocaat en accountant wordt omgedraaid. Daarop staat de afbeelding met Nibo bv. ,,Het is een sterfhuis”, zegt de accountant. Dat er volgens de Kamer van Koophandel zes medewerkers in dienst zijn, bevreemdt Booi. ,,Dat klopt niet. Onze droom was een eigen zorgorganisatie te beginnen. Al onze centjes hebben we in Aventura gestoken, zonder lening.”

Desalniettemin hingen een week voor het interview nog de letters van Nibo aan de gevel van het kantoor van Aventura. Uit de op het moment van het interview net gepubliceerde jaarrekening over 2018 blijkt dat Aventura 80.000 euro geleend heeft aan Zorggroep Nibo voor de overname van cliënten in 2015. Daarnaast blijkt uit kadastergegevens dat Zorggroep Nibo in oktober 2017 het oude schoolgebouw heeft gekocht. Dat is het gebouw waar Aventura in 2014 met beschermd wonen begon en zeven cliënten wonen.

loading

loading

Terug naar het simpele diagram. Daarop staat nog de naam van Ron Nicolai. Maar die is dus verdwenen uit de bv’s Aventura, Handel en Dienstencentrum De Hemmen en R.A.A.R., maar niet uit Nibo. We zouden graag de mening van Nicolai horen. Booi, de advocaat en de accountant willen geen contactgegevens verstrekken. ,,Hij wil niet reageren, hij is niet voor niks vertrokken”, zegt Booi.

Datzelfde geldt voor de enige toezichthouder van het eerste uur, Chris Willemse. Hij is ernstig ziek, de vraag of we hem kunnen benaderen met een verzoek om een reactie stuit op zeer grote afkeuring. Sinds kort zijn er twee nieuwe leden van de Raad voor Commissarissen benoemd - Ybele Hamstra en Ron van der Kooij -, zeggen de advocaat en de accountant. Overigens zonder een openbare werving.

Het is niet ongebruikelijk dat de nieuwe leden van de RvC de jaarrekening ondertekenen, zo is het ook bij het zorgbedrijf gegaan dat accountant De Jong zelf bestuurt. ,,De nieuwe toezichthouders willen niet belast worden met de perikelen met Kooijman”, verklaart hij. Zodoende heeft de ernstig zieke Willemse de jaarrekening van 2018 nog getekend.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct